Η τελευταιά Ρεματιά του...Χαλανδρίου

Το άκουσμα και μόνο της λέξης «ρεματιά» είναι ίσως για τις περιοχές της πρωτεύουσας όνειρα απατηλό. Μολαταύτα όμως η Ρεματιά Χαλανδρίου εξακολουθεί να είναι ακόμα και σήμερα ένας από τους λίγους πνεύμονες πρασίνου της μεγάλης μας πόλης.


Οι πλούσιες πηγές του Πεντελικού κατηφορίζουν από Μελίσσια και Βριλήσσια και διασχίζοντας όλη την περιοχή του Χαλανδρίου καταλήγουν στην Καλογρέζα. Ήταν τόσο πλούσια τα νερά της Ρεματιάς που έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στον εποικισμό της περιοχής. Ο αρχαίος δήμος Φλύας, που
βρισκόταν στο σημερινό Χαλάνδρι, είχε πλούσια βλάστηση και ιδανικό κλήμα για να κατοικηθεί. Εξάλλου και το όνομα του δήμου είχε να κάνει και αυτό με την βλάστηση!. Όπως αναφέρουν μάλιστα πολλού ιστορικοί ο δήμος Φλύας ήταν ο κατ’ εξοχήν δήμος των μυστικών τελετών και της θρησκευτικής ζωής, μετά την Ελευσίνα. Η άποψη αυτή στηρίζεται και από το γεγονός ότι η βαθειά ρεματιά καλούνταν και ως «της Νεράιδας το Χαράδριον». Το όνομα αυτό λέγεται πως με παραφθορές από την εποχή της τουρκοκρατίας και μετά έμεινε να λέγεται ως Χαλάνδριον. Αυτό το φυσικό προίκισμα της περιοχής ήταν ο κύριος λόγος που η περιοχή έγινε μεταεπαναστατικά αγαπημένο θέρετρο των αθηναίων αστών.

Σταδιακά η ρεματιά έγινε η αφορμή για να αναδείξει τις περιοχές που διέρχεται ως τις πιο όμορφες οικιστικές ζώνες του λεκανοπεδίου. Μεσογειακά δάση με χαρακτηριστική πευκοβλάστηση και ευκάλυπτους συμβιώνουν και σήμερα ακόμα μαζί με δεκάδες είδη πουλιών που διαβιούν στη ρεματιά.

Με Προεδρικό Διάταγμα από το 1995 το Ρέμα Πεντέλης – Χαλανδρίου χαρακτηρίζεται ως προστατευόμενη περιοχή και τοπίο. Οι διατάξεις, που θεσπίζονται με μεγάλη χρονική καθυστέρηση, προστατεύουν όχι μόνο τα πρανή και την περιοχή της ρεματιάς αλλά θέτουν και ρυθμίσεις για την χρήση της γης δίπλα σε αυτήν. Ο καθορισμός ζωνών προστασίας προσπάθησε να θέσει αφ’ ενός όρια στην ανάπτυξη της περιοχής αφετέρου να παρεμποδίσει τις εκτεταμένες παράνομες επεμβάσεις πέριξ της ρεματιάς.


Οι διατάξεις έδιναν περίοδο χάριτος μιας πενταετίας για μετατροπή και χρήση των γειτονικών περιοχών μόνο για κατοικίες (απαγορεύει τα καταστήματα και κάθε άλλη χρήση). Όπως διαπιστώνει κανείς σήμερα ωστόσο, ιδίως στην έκταση της ρεματιάς στο Χαλάνδρι, κάτι τέτοιο δεν ίσχυσε. Ταβέρνες και καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος συνεχίζουν να παραμένουν στις δίπλα εκτάσεις. Από την άλλη η ίδια η δημοτική αρχή δεν μπορεί να ελέγχει την ανοιχτή κοίτη με αποτέλεσμα την αθρόα απόθεση μπαζών και σκουπιδιών σε ορισμένα σημεία. Ακόμα χειρότερα βέβαια οι καταπατημένες εκτάσεις μέσα ή δίπλα στα πρανή δεν αποδεσμεύτηκαν ποτέ από τους ιδιοκτήτες τους που τους έχουν μετατρέψει στην καλύτερη περίπτωση σε υπαίθριους χώρους στάθμευσης.

Η κορυφή του παγόβουνο για τους περισσότερους ήταν τα έργα που έγιναν για την κατασκευή της Αττικής Οδού. Τμήμα της Ρεματιάς στο ύψος της Πεντέλης μπαζώθηκε και η κοίτη διευθετήθηκε υπογείως προκειμένου να βρεθεί οικονομικά συμφέρουσα λύση για την κατασκευή του έργου.

Η πρώτη παρέμβαση στη Ρεματιά έγινε το 1947 για να κατασκευαστεί η γέφυρα στην οδό Γρ. Γυφτόπουλου. Δέκα χρόνια αργότερα κατασκευάστηκε μια ακόμη οδική διέλευση με γέφυρα στην οδό Κ. Βάρναλη. Την δεκαετία του `90 κατασκευάστηκε το υπαίθριο θέατρο της Ρεματιάς που αρχικά ονομάστηκε Ευριπίδειο (μιας και ο Ευριπίδης ήταν Χαλανδρέος) και τώρα Δ. Παπαμιχαήλ (αφού αν και πειραιώτης έζησε στο Χαλάνδρι τα τελευταία χρόνια της ζωής του). Πρόσφατα έχουν γίνει εκτεταμένες παρεμβάσεις για να διασωθεί και να αναδειχθεί ο υπερτοπικός χαρακτήρας πρασίνου της Ρεματιάς. Σε αυτές συγκαταλέγονται η κατασκευή οδών περιπάτου και χώρων αναψυχής, και η ενίσχυση του υπάρχοντος πρασίνου με φυτεύσεις και κορμοδέματα στήριξης. Πρόσφατα φιλοδοξία του δήμου ήταν στα εκταταμένα μέτρα πυρασφάλειας που υπάρχουν να προστεθούν ακόμα και κάμερες ασφαλείας μέσα στη ρεματιά!


Μια μέρα μετά την βροχή στη ρεματιά μπορείς εύκολα να αντικρίσεις μικρά ρυάκια να κατηφορίζουν στην κοίτη. Ήχοι πουλιών και η ησυχία μέσα στην πόλη κάνουν τη Ρεματιά του Χαλανδρίου έναν από τους λίγους τόπους πρασίνου για περίπατο. Παρότι πολλά θα μπορούσαν να είχαν γίνει για τη Ρεματιά η αύρα που κατεβάζει επηρεάζει θετικά χαλανδρέους και άλλους περιπατητές της.