Βιολέτα ή μενεξές ή ίο

400 έως 500 είδη ανθοφόρων φυτών, που ανήκουν στην οικογένεια Βιολίδες, έχουν περιγραφεί και ταξινομηθεί σε ολόκληρο τον κόσμο. Τα περισσότερα είδη βρίσκονται στο βόρειο εύκρατο ημισφαίριο, ωστόσο υπάρχουν και είδη στη Χαβάη, την Αυστραλία και τις Άνδεις. Είναι μονοετή ή πολυετή ποώδη φυτά ή σπάνια μικροί θάμνοι. Έχουν συνήθως απλά φύλλα σε σχήμα καρδιάςκαι τα άνθη τους έχουν χρώμα μωβ, μπλε, άσπρο, κίτρινο και βαθυκόκκινο.

Τα χειμερινά ή ανοιξιάτικα άνθη είναι φανταχτερά με μεγάλα ωραία πέταλα. Τα θερινά άνθη είναι μικροσκοπικά, με δυσδιάκριτα ή καθόλου πέταλα. Φύονται συνήθως σε λιβάδια ή υγρά δάση.Γενικά αναπτύσσονται καλύτερα στην υγρασία και στην σκιά.


Οι βιολέτες είναι γνωστές εδώ και αιώνες. Οι αρχαίοι Έλληνες τις καλλιεργούσαν τουλάχιστον από το 500 π.Χ. Τόσο οι Έλληνες όσο και οι Ρωμαίοι τις χρησιμοποιούσαν ως βότανα, έφτιαχναν κρασί (Vinum Violatum), στόλιζαν τα τραπέζια με τα συμπόσια πιστεύοντας πως έτσι θα απέτρεπαν τη μέθη. Αποτελούσαν σύμβολο γονιμότητας και τις χρησιμοποιούσαν σε ερωτικά φίλτρα.




Η Viola odorata, είναι ένα λουλούδι με πολύ γλυκιά μυρωδιά. Ήταν ιδιαίτερα δημοφιλής, κυρίως στη βικτωριανή περίοδο για την παραγωγή αρωμάτων. Το βιολετί λουλούδι ήταν ένα από τα αγαπημένα στην αρχαία Ελλάδα και σύμβολο της Αθήνας. Σύμβολο επίσης της θεάς Αφροδίτης και του γιου της Πρίαπου, θεότητας της γονιμότητας και προστάτη των κήπων.


Η Viola cheiranthifolia ξεχωρίζει για την ανθεκτικότητα και τη σπανιότητά της. Η μικρή αυτή βιολέτα αναπτύσσεται και επιβιώνει σε δύσκολες συνθήκες, μόνο στο ξηρό και πετρώδες έδαφοςτης καλντέρας του ηφαιστείου Τέιντε, στην Τενερίφη των Κανάριων Νήσων. Είναι κρυμμένη κάτω από τις πέτρες κι εμφανίζεται μόνο για τρεις εβδομάδες την άνοιξη, την εποχή της επικονίασης.


Η Viola oahuensis είναι σπάνιο είδος βιολέτας που ευδοκιμεί στη Χαβάη. Απαντάται μόνο στις κορυφογραμμές της οροσειράς Koolau, στο νησί Oahu. Πολλά από τα είδη της Χαβάηςαπειλούνται να εξαφανιστούν, λόγω της υποβάθμισης των ενδιαιτημάτων τους καιπροστατεύονται.


Η Viola mandshurica είναι είδος εγγενές της Ανατολικής Ασίας. Κάθε χρόνο, στην Κορέα γιορτάζουν τον ερχομό της άνοιξης διοργανώνοντας το φεστιβάλ Samjinnal, στο οποίο προσφέρονται λουλουδένιες τηγανίτες φτιαγμένες με άνθη της βιολέτας mandshurica.


Σύμφωνα με την μυθολογία, η Κυβέλη θεά της άγριας φύσης, των δημιουργικών δυνάμεων της Γης και της γονιμότητας αγαπούσε τον Άττις, ο οποίος σκοτώθηκε ενώ κυνηγούσε αγριογούρουνο. Εκεί που χύθηκε το αίμα του φύτρωσαν βιολέτες.
Συμβολίζουν επίσης την ταπεινοφροσύνη και τη σεμνότητα.

Το είδαμε εδω