Γιατί Κάρπαθος;

Του Μανώλη Δημελλά


Εποχή προετοιμασίας ή καλύτερα φαντασίας διακοπών και τα νησιά, το ένα μετά το άλλο, προβάλλουν τα θέλγητρα και τα ξεχωριστά τους κάλλη! Πρωταγωνιστούν οι παραλίες, οι πλανεύτρες θάλασσες, που κλείνουν το μάτι και υπόσχονται μοναδικές στιγμές χαλάρωσης. Έπειτα ακολουθούν βαθμολογίες και μοιραίες κατατάξεις από ένα σωρό αυτόκλητους κριτές!
Εκείνο που ξεχωρίζει στην Κάρπαθο, πέρα από τα αμέτρητα ακρογιάλια, είναι οι...ιστορίες, οι μύθοι, που έχει το νησί σκαμμένους πάνω στο καλίγραμμο κορμί του και περιμένουν τον υποψήφιο εξερευνητή να δεθεί παντοτινά μαζί τους.

Μια τέτοια σπάνια περίπτωση είναι και του Ιουλίου Βέρν!
Σύμφωνα με εκείνον η Κάρπαθος ήταν το λίκνο των Τιτάνων, των πιο θαρρετών αντιπάλων των Θεών! Στο νησί, γράφει ο Βέρν, γεννήθηκαν οι τέσσερις γιοι του Ιαπετού, εγγονού του Ουρανού και της Γαίας και στα δικά του χρόνια ήταν το άντρο των απατεώνων, κάθε δραπέτη, κυνηγημένου και παράνομου!

Μα πέρασε αυτός ο παγκόσμιος λογοτέχνης από την Κάρπαθο;
Σε μια πρωτότυπη και μοναδική μελέτη ο συγγραφέας Γεώργιος Μαρτίνης προσεγγίζει το θέμα και προσπαθεί να φωτίσει την, έτσι κι αλλιώς, άλυτη υπόθεση.
Πρόκειται για το βιβλίο του Ιουλίου Βέρν, το «Αιγαίο στις φλόγες», στο 12ο κεφάλαιο περιγράφει με μοναδική άνεση το χωριό Αρκάσα. Εκεί ήταν το κεντρικό λιμάνι του νησιού και στην ιστορία του παγκόσμιου λογοτέχνη που εκτυλίσσεται στο τέλος του 1820, γινόταν το σκλαβοπάζαρο όλου του Αιγαίου!

Οι ήρωες τις εποχής είναι σκοτεινοί, ζυγίζουν με το μάτι ένα σακούλι χρυσά και ξεπουλούν κορμιά για να κονομήσουν πενταροδεκάρες.

Δυο σκάφη, του αρχιπειρατή Σακρατίφ και η “Σιφάντα” του φιλέλληνα Ανρύ ντ’ Αλμπαρέ οργώνουν το Ιόνιο και το Αιγαίο, με βασικούς σταθμούς το Οίτυλο, την Κυπαρισσία, την Κέρκυρα, τη Χίο, τη Θάσο, τις Κυκλάδες, την Κρήτη. Στέκονται στην Κάρπαθο, για να συγκρουσθούν τελικά στ’ ανοιχτά της Άνδρου, είναι μια συμβολική πορεία του Ελληνικού κράτους προς την ελευθερία!
Η πλοκή της νουβέλας στα σίγουρα «λιώνει» ή «μαστιγώνει» το χρόνο του αναγνώστη, αρκεί κι εκείνος να αφεθεί στο χάδι της.

Πως μπορεί να γνωρίζει τέτοιες λεπτομέρειες ο μάστορας των γραμμάτων;
Ο Μαρτίνης υποστηρίζει ότι ο Βέρν μετά το 1862, τον γάμο και την αναγνώριση της πένας του, από τους κριτικούς και το κοινό, αγόρασε ένα κότερο και έκανε πραγματικότητα το όνειρο που είχε από παιδί. Πήρε το σκάφος του και γύρισε τον κόσμο!

Οι βιογράφοι του λένε ότι με το ιστιοφόρο του ταξίδεψε στη Σκανδιαναβία, τη Β. Αμερική, Αλγέρι, Τύνιδα, Ταγγέρη, Ρώμη και διέσχισε το Αιγαίο. Γιατί λοιπόν να μην πέρασε από την Κάρπαθο; Εκεί θα έμαθε για τους «τριμμάτιες» πειρατές που σε κάθε τους πλιάτσικο σάρωναν τα χωριά, εκεί θα άκουσε και τις τραγικές ιστορίες και για το σκλαβοπάζαρο στην Αρκάσα!
Το χωριό βρίσκεται στη Ν.Δ. πλευρά του νησιού και το όνομα του έρχεται από το βαθύ παρελθόν, η αρχαία ονομασία του, Αρκάσεια-Αρκεσσία-Αρκάσεια και σήμερα Αρκάσα. Οι αναφορές για πειρατικά καράβια, ναυμαχίες και κυνηγητά για την περιοχή είναι ψωμοτύρι, όσο για τη θάλασσα δεν τη λες και ευκολοταξίδευτη!

100 χρόνια αργότερα από το μύθο του Βέρν και δυο παράξενοι δραπέτες θα διαλέξουν την Κάρπαθο και θα αναστατώσουν ολόκληρη την κοινωνία!
Η «ληστεία του αιώνα» όπως χαρακτηρίστηκε η υπόθεση στην Πέτρα Φιλιππιάδας!
Μέσα Ιουλίου του 1926, δυο περίεργοι τύποι ντυμένοι με στρατιωτικές στολές ξεμπαρκάρουν στο νησί, οι Ιταλικές αρχές δεν χάνουν καιρό, τσιμπάνε τους δυο αγνώστους και στέλνουν ένα βιαστικό σήμα στην Αθήνα.

Η κινητικότητα είναι τρομακτική, μπας και είναι εκείνοι οι δυο κακούργοι; Πιάσανε στην Κάρπαθο τους ληστές της Πέτρας; Επιτέλους θα πιάσει δουλειά ο δήμιος και θα κρεμαστούν οι άθλιοι φονιάδες; Έκλεισε η ληστεία του αιώνα;
Ήταν 14 Ιουνίου 1926, όταν οκτώ ληστές, ντυμένοι ομοιόμορφα στα χακί, έστησαν ενέδρα και επιτέθηκαν σε μια χρηματαποστολή της Εθνικής Τράπεζας. Δεν έχασαν χρόνο, αμέσως ξεκίνησαν να πυροβολούν και να σκοτώνουν. Έφαγαν τους τρεις χωροφύλακες, τον ταμία, δυο κλητήρες και έναν ακόμη συνοδό, στη συνέχεια άρπαξαν το χρήμα, τα 17 εκ. δραχμές που καθόντουσαν φρόνιμα στο αυτοκίνητο.
Το χτύπημα έγινε στην Ήπειρο, μεταξύ του χωριού Λούρου και της Φιλιπιάδας, εκεί η συμμορία των αδελφών Ρέτζου είχε στήσει την ενέδρα της. Όμως δεν φτάνει το κλεμμένο χρήμα, θέλει και μυαλό! Μόνο οι δυο από τους οκτώ κατάφεραν την άμεση σύλληψη, ο ένας ήταν ο εγκέφαλος του ματοβαμμένου σχεδίου και ο δεύτερος δεν πήγαινε πίσω αφού ήταν αδελφός του, ήταν ένας επικυρηγμένος και πασίγνωστος φονιάς. Και ενώ τα αστυνομικά αποσπάσματα τραβούσαν προς τα Αλβανικά σύνορα, οι δυο τους, σύμφωνα με τις Ιταλικές αρχές, πιάστηκαν στη άλλη άκρη, τη μακρινή Κάρπαθο!

Τελικά οι δυο τύποι ομολόγησαν, ήταν Κρητικοί, δυο δραπέτες που κι αυτοί είχαν κάμει έναν φόνο, την είχαν κοπανήσει και βρήκαν τον καπετάνιο ενός μικρού ιστιοφόρου και αφού του πέταξαν 35.000 δραχμές, τον έψησαν να τους μεταφέρει κάπου που θα είχαν ασφάλεια και ηρεμία. Μα τα παιδιά δεν πρόλαβαν, τους έπιασαν στο λιμάνι, στο Φοινίκι, από κει τους έστειλαν δεμένους χειροπόδαρα στην Κρήτη.

Όσο για τη ληστεία της Πέτρας, τον επόμενο Οκτώβριο του 1928, οι ελληνικές αρχές, εντόπισαν τους αδελφούς Ρέτζου, στη Βάρνα της Βουλγαρίας. Είχαν εγκατασταθεί εκεί ως Αλβανοί υπήκοοι, έχοντας δημιουργήσει μια τεράστια επιχείρηση με αντικείμενο το χονδρεμπόριο σιτηρών, με κύριο συνεργάτη τους τον Ι. Ματσάγκο, συνελήφθησαν πέρασαν από δίκη και δικαιοσύνη τους έστειλε στην κρεμάλα.

Το νησί πάντως είναι φανερό πως έχει αιώνιο χάρισμα, ένα ταξίδι στην Κάρπαθο, έστω και φανταστικό, παραμένει η καλύτερη «απόδραση» από κάθε χώρο και εξακολουθεί να μην λογαριάζει το χρόνο...
"verena"