Ανεκαθεν, σ’ ολοκληρη την ιστορια, οι Ινδουιστες τιμουν τον ποταμο Γαγγη η Γκανγκα, οπως ειναι
γνωστος στην Ινδια, ως τον ιεροτερο ποταμο του κοσμου. Επι αιωνες, εκατομμυρια λατρεις συγκεντρωνονται στις οχθες του. Γιατι πηγαινουν σ’ αυτον οι ανθρωποι; Τι ειναι εκεινο που αναζητουν; Σ’ αυτο το αρθρο, θα ριξουμε μια συντομη ματια στον ποταμο κι αυτο θα μας βοηθησει να βρουμε την απαντηση.ΣΤΗΝ ιερη πολη Χαρντβαρ, κοντα στους προποδες των Ιμαλαϊων, μια αστραφτερη ασπρη Μερσεντες στριβει στους στενους δρομους. Προσπερναει προσεκτικα τα τρικυκλα ποδηλατα, τις αμαξες που τις τραβανε αλογα, τις βεσπες και τους πεζους. Τελικα, προς το ακρο της πολης, το οχημα σταματαει σ’ ενα σημειο που εχει θεα προς τον Γκανγκα.
Παρ’ οτι ο ποταμος ειναι πολυ μολυσμενος στο κυριο τμημα του, τα γαλαζοπρασινα νερα, που φτανουν εδω στο Χαρντβαρ καθαρα καθως χυνονται απο τα βουνα, προσφερουν ενα ευχαριστο θεαμα για τα ματια. Ομως το αυτοκινητο δεν ηρθε μεχρι εδω απλως και μονο για την απολαυση του τοπιου.
Οι πορτες του αυτοκινητου ανοιγουν και βγαινει εξω μια οικογενεια Ινδων, που φαινεται μορφωμενη και μοντερνα. Καθως η μητερα ισιωνει το κατακοκκινο σαρι της, τα χρυσα της βραχιολια και κολιε αιχμαλωτιζουν τις αχτιδες του ηλιου και λαμποκοπουν. Ο πατερας κλειδωνει το αυτοκινητο του και μαζευει τα παιδια, που ειναι ολα τους ντυμενα με μοντερνα τζιν και σπορ ρουχα. Εκ πρωτης οψεως, υπαρχει ευημερια και φαινομενικη ελευθερια απο τις μεριμνες που μαστιζουν τους φτωχους. Κι ομως, οπως και εκεινοι που εχουν πολυ πιο ταπεινη καταγωγη, ετσι κι αυτοι εχουν ερθει για να λατρεψουν τη θεα Γκανγκα, ελπιζοντας να ωφεληθουν απο τις δυναμεις της.
Κοντα στο ιερο γκατ (χωρο για λουομενους) που λεγεται Χαρι Κι Παουρι, βγαζουν τα παπουτσια τους και μετα κατεβαινουν τα σκαλια που οδηγουν στο ποταμι. Στη στιγμη, χανονται αναμεσα στα πολυαριθμα χρωματιστα σαρι και στις αλλες τοπικες φορεσιες. Εδω, οποιαδηποτε μερα, καθε λογης ανθρωποι της Ινδιας, πλουσιοι και φτωχοι, ερχονται στις οχθες του Γκανγκα. Τους φερνει εδω μια βασικη πνευματικη αναγκη, μια αναγκη που υπαρχει παντου σ’ ολοκληρο τον κοσμο.
Ιερες Τελετουργιες και Αφοβη Αφοσιωση
Στην περιοχη των λουομενων βρισκονται ιερεις που ειναι προθυμοι να βοηθησουν τους προσκυνητες στην τελεση των τελετουργιων για την πουτζα (λατρεια) του Γκανγκα. Προσφερουν λουλουδια και ψελνουν προσευχες. Υστερα ο ιερεας κανει ενα σημαδι, η αλλιως τιλακ, με κοκκινη η κιτρινη αλοιφη στο μετωπο των λατρεων. Επειτα ακολουθει μια αξιοθαυμαστη επιδειξη αφοβης αφοσιωσης.
Τα ψυχρα νερα που τρεχουν με ορμη τις μερες του Νοεμβριου δεν αποθαρρυνουν τους προσκυνητες. Νεοι και γεροι μπαινουν θαρραλεα στο κρυο ποταμι. Απολαμβανοντας αυτη την ευκαιρια που ισως ειναι η μοναδικη στη ζωη τους, αφηνουν το κορμι τους να μουδιασει απο τα νερα του Γκανγκα. Ακομα και μικρα παιδια μπαινουν στο νερο, στα χερια των προσεκτικων γονεων τους. Οι λουομενοι, τρεμοντας αλλα και νιωθοντας ικανοποιηση, βγαινουν εξω απο το νερο για να ζεσταθουν μπροστα στον Σουργια, τον θεο-ηλιο. Αργοτερα, θα επισκεφτουν ορισμενους απο τους πολλους ναους του Χαρντβαρ η ισως να κατευθυνθουν, αντιθετα με το ρου του ποταμου, προς το Ρισικες που βρισκεται σε αποσταση 26 χιλιομετρων. Εκει, κατα μηκος των οχθων του Γκανγκα, βρισκονται δεκαδες ασραμα, και πολλοι ξενοι πηγαινουν εκει για αυτοσυγκεντρωση και για να μελετησουν Γιογκα.
Κατα το σουρουπο, οι προσκυνητες εχουν κιολας γυρισει στην περιοχη των λουομενων για να προσφερουν ειδικη λατρεια. Οικογενειες και ζευγαρια ερχονται κρατωντας γερες βαρκουλες φτιαγμενες απο χλωρα φυλλα. Αυτες ειναι γεματες με πολυχρωμους κατιφεδες, ευωδιαστα ροδοπεταλα κι ενα μικρο πηλινο κυπελλο που εχει μεσα ενα φιτιλι. Ενα νεαρο ζευγαρι βγαζουν τα παπουτσια τους, προσευχονται μαζι και οι δυο, αναβουν το φιτιλι και αφηνουν απαλα τη βαρκα τους στα ορμητικα νερα. Οπως τοσοι και τοσοι νιοπαντροι, ισως ζητησαν κι αυτοι απο τον Γκανγκα να τους ευλογησει μ’ ενα γερο γιο. Κατα τον ιδιο τροπο κι αλλοι, αφου εκφρασουν τις παρακλησεις τους, ριχνουν στον ποταμο τα πλοιαρια τους. Συντομα ενας μικρος στολος απο φωτακια που αναπηδουν στο νερο κατακλυζει το ποταμι, ομως το δυνατο ρευμα τον παρασερνει γρηγορα στην πορεια του.
Ξαφνικα, οι ηχοι απο τις καμπανες του ναου που χτυπανε δυνατα διαταραζουν την ησυχια της βραδιας. Η φασαρια αυτη συνεχιζεται για μερικα λεπτα, ενω οι ιερεις κουνανε περα-δωθε αναμμενα λυχναρια στην οχθη του ποταμου και ψελνουν προσευχες στον Γκανγκα. Ετσι ληγει αλλη μια μερα λατρειας και προσευχης.
«Πινεις απο το Μαστο της Μητερας σου»
Αναμφιβολα, ο Γκανγκα ειναι μοναδικος αναμεσα στους ποταμους, οχι ομως χαρη στα φυσικα του χαρακτηριστικα. Σχεδον 30 ποταμοι στον κοσμο εχουν μεγαλυτερο μηκος, ενω στην Ινδια και μονο, οι ποταμοι Βραχμαπουτρα και Ινδος ειναι πολυ μεγαλυτεροι. Κι ομως, απο τις ταπεινες και παγερες πηγες του μεχρι τις εκβολες του, που απλωνονται στον Κολπο της Βεγγαλης, ο Γκανγκα λατρευεται σ’ ολο του το μηκος, που ειναι 2.700 χιλιομετρα. Το ενα τριτο των 800 εκατομμυριων ανθρωπων της χωρας ζουν στη λεκανη του ποταμου Γκανγκα και απο υλικης αποψης εξαρτωνται απο τον ποταμο για φαγητο, νερο και αρδευση. Περισσοτερο απο οποιοδηποτε αλλο ποταμι, ο Γκανγκα συμβολιζει την Ινδια.
Για τους Ινδουιστες πιστους λοιπον ο Γκανγκα ειναι η Ganga Ma, η αλλιως η Μητερα Γαγγης. Βλεπουν το ποταμι σαν μια αφοσιωμενη μητερα που τρεφει και καθαριζει τα παιδια της, τοσο απο πνευματικη οσο και απο φυσικη αποψη. Γι’ αυτο, ο Ινδος ποιητης Τουλσιντας περιεγραψε τον Γκανγκα ως μπουκτι μουκτι ντεϊνι, δηλαδη, δοτηρα σωτηριας και υλικης απολαυσης. Ενας πιστος ειπε οτι οταν πινεις απ’ αυτον ειναι «σαν να πινεις απο το μαστο της μητερας σου». Τετοιου ειδους αισθηματα αντανακλουν τη στενη σχεση που υπαρχει αναμεσα στον ποταμο και στους λατρεις του. Ειναι τοσο δυνατος αυτος ο δεσμος ωστε σε περασμενα χρονια ορισμενοι προσκυνητες δεν διστασαν να ‘θυσιασουν’ τη ζωη τους, με το να πνιγουν στα νερα του.
Αυτη η ιδεαλιστικη εικονα παιρνει σημερα καινουριο χαρακτηρα και χρωμα. Ο Γκανγκα, καθως ελισσεται μεσα απο ευημερουσες πολεις δεχεται σε σταθερη βαση λυματα απο ακαθαρσιες υπονομων και απο χημικες ουσιες. Καποιος πολιτικος μηχανικος, εκφραζοντας τη λυπη του γι’ αυτη την κατασταση, σχολιασε: «Οι φτωχοι αφοδευουν στο ποταμι, οι πλουσιοι πετανε μεσα βιομηχανικα αποβλητα και οι θρησκευομενοι πετανε σ’ αυτο πτωματα». Υπολογιζεται οτι τουλαχιστον δεκα χιλιαδες πτωματα ριχνονται στο ποταμι καθε μερα. Παρ’ ολα αυτα, καθημερινα στην πολη Βαρανασι (Μπεναρες) συνεπαρμενοι λουομενοι κανουν τις τελετουργικες βουτιες τους στα βρωμικα, καφετια νερα, οπως ειναι τωρα, αψηφωντας τις ακαθαρσιες που επιπλεουν και προερχονται απο τους κοντινους χωρους αποτεφρωσης. Με αποφασιστικοτητα, εκτελουν το αχαμαν, καταπινουν δηλαδη λιγο νερο απο τον Γκανγκα ως μερος της λατρειας του ηλιου.
«Θα συνεχισω να κανω την αγια βουτια μεχρι να πεθανω», ειπε καποιος επιστημονας που μενει κοντα στον Γκανγκα. «Αλλα καθε φορα που κανω αχαμαν . . . , γινεται μια τρομερη συγκρουση μεσα μου». Καποιο περιοδικο της Ινδιας, σχολιαζοντας αυτη τη δηλωση, σημειωσε: «Ως επιστημονας, ο καθηγητης Μισρα γνωριζει οτι το νερο που καταπινει ειναι μολυσμενο. Αλλα ο Μαχαντ Βιρμπαντρα Μισρα δεν μπορει παρα να πιει μερικες γουλιες απο το αγιο νερο του Γκανγκα, και ισως δεν υπαρχει καλυτερο παραδειγμα απ’ αυτο για τα αισθηματα που τρεφουν οι Ινδουιστες για τον Γκανγκα».
Γιατι ειναι τοσο αφοσιωμενοι στον Γκανγκα οι Ινδουιστες λατρεις; Η αφοσιωση αυτη μπορει να προβληματιζει οσους δεν ειναι εξοικειωμενοι με το μυθο της θρυλικης του προελευσης και με τις δυναμεις που αποδιδονται στα νερα του. Σ’ αυτα βρισκεται το μυστικο της μυστηριακης επιρροης που ασκει ο Γκανγκα στους ανθρωπους του.
Κατεβηκε απο τους Ουρανους—Γιατι;
Ο θρυλος για τον Γκανγκα ειναι περιπλοκα επινοημενος, οπως και οι αλλες ιστοριες για τους θεους και τις θεες των Ινδουιστων. Οι ακριβεις λεπτομερειες ποικιλλουν, αλλα, με συντομια, η ιστορια εχει ως εξης:
Ο Βασιλιας Σαγκαρα ειχε 60.000 γιους, τους οποιους σκοτωσε ενας σοφος, ο Καπιλα. Οι ψυχες τους ηταν καταδικασμενες να περιπλανιουνται στη γη για παντα, εκτος αν η θεα Γκανγκα κατεβαινε απο τον ουρανο για να τους καθαρισει και να τους απελευθερωσει απο την καταρα. Χαρη στα επιτιμια που απεδωσε ενας αλλος βασιλιας, ο Μπαγκιρατι, η Γκανγκα ηρθε στη γη και πιαστηκε στα μαλλια του θεου Σιβα—στις χιονισμενες κορυφες των Ιμαλαϊων. Απο εκει, ετρεξε στη θαλασσα και τα νερα της εξαγνισαν τις ψυχες των 60.000 γιων του Βασιλια Σαγκαρα και τις αποκατεστησαν στον παραδεισο.
Εδω βρισκεται η απαντηση στο γιατι εκατομμυρια ανθρωποι επισκεπτονται και λατρευουν τον Γκανγκα εδω και αιωνες. Η θεα Γκανγκα, συμφωνα με τους λατρεις της, εχει τη δυναμη να απελευθερωνει, να εξαγνιζει, να καθαριζει και να θεραπευει. Ενα αρχαιο Ινδουιστικο συγγραμμα, Η Βραχμαντα Πουρανα, δηλωνει: «Η Θεα προστατευει απο εκατονταδες χιλιαδες κινδυνους τις φυλες εκεινων που λουζονται μια φορα με ευλαβεια στα αγνα ρευματα του Γκανγκα. Καταρες που εχουν συσσωρευτει επι γενιες και γενιες εξαλειφονται. Απλως και μονο με το να λουστει κανεις στον Γκανγκα εξαγνιζεται αμεσως». Επιπλεον, λεγεται οτι αν πιει κανεις νερο του Γκανγκα κερδιζει αθανασια. Πιστευουν οτι αν καποιος πεθανει στον Γκανγκα, αποτεφρωθει στις οχθες του και οι σταχτες του πεταχτουν μεσα στο ποταμι, οδηγειται σε αιωνια ευδαιμονια. Λεγεται οτι η ψυχη—η οποια πολλοι πιστευουν οτι ειναι αθανατη—απελευθερωνεται απο τον κυκλο των αναγεννησεων, για να μπορεσει να αναπαυθει τελικα και να ενωθει με την ιδια τη θεϊκη ουσια.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου