Το Καζακστάν δεν είναι μια τυχαία περίπτωση, και πάντως όχι εύκολη περίπτωση. Ήταν η τελευταία Σοβιετική δημοκρατία που ανακήρυξε την ανεξαρτησία της κατά την διάρκεια της διάλυσης της Σοβιετικής Ένωσης το 1991. Ο πρώτος πρόεδρος της χώρας ήταν ο Νουρσουλτάν Ναζαρμπάγιεφ, που παρέμεινε ως το 2019 και είχε χαρακτηριστεί για απολυταρχικότητα, έχοντας ιστορικό παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων και για την καταστολή της αντιπολίτευσης. Τωρινός πρόεδρος είναι ο Κασίμ-Τζομάρτ Τοκάγιεφ. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη πρόκληση στην θητεία του τωρινού προέδρου που και αυτός χαρακτηρίζεται ως αυταρχικός. Επίσημα μαθαίνουμε ότι η αρχική οργή των πολιτών αφορά στην αύξηση των τιμών των καυσίμων και επεκτάθηκε σε ευρύτερη δυσαρέσκεια κατά της κυβέρνησης, για τη διαφθορά, το βιοτικό επίπεδο, τη φτώχεια και την ανεργία στο πλούσιο σε πετρέλαιο πρώην σοβιετικό κράτος. Το βέβαιον είναι ότι για άλλη μια φορά θα δοκιμαστεί η δυνατότητα της Ρωσίας να κρατήσει στη ζωή ένα σχετικά φιλικό προς αυτήν καθεστώς. Αυτό ισχύει παρά το γεγονός ότι το Καζακστάν είχε πετύχει ένα αυταρχικό μοντέλο διακυβέρνησης με εύθραυστη ισορροπία μεταξύ Ανατολής και Δύσης.
Η εν λόγω «έκρηξη» αστάθειας προκαλεί σημαντική ανησυχία στους δύο ισχυρούς γείτονες της χώρας- τη Ρωσία και την Κίνα. Το Καζακαστάν πουλά το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών πετρελαίου του στην Κίνα και αποτελεί στρατηγικό σύμμαχο- κλειδί της Μόσχας.
Ήδη η Μόσχα έχει πάρει θέση για τις ταραχές αφήνοντας να εννοηθεί ότι είναι υποκινούμενες από διάφορα κέντρα τα οποία βέβαια δεν κατονομάζει. Μέσω της εκπροσώπου του υπουργείου Εξωτερικών, Μαρίας Ζαχάροβα, επικρίνει τις ταραχές ως απόπειρα υπονόμευσης της ασφάλειας στη χώρα της Κεντρικής Ασίας. «Θεωρούμε ότι τα πρόσφατα γεγονότα σε μια φιλική χώρα είναι μια προσπάθεια -ξένης έμπνευσης- να χρησιμοποιηθούν ένοπλες και εκπαιδευμένες ομάδες ανθρώπων βίαια για να υπονομεύσουν την ασφάλεια και την ακεραιότητα του κράτους», δήλωσε χαρακτηριστικά η Ζαχάροβα. Προφανώς οι Ρώσοι βάζουν στο κάδρο τους Αμερικανούς, με τους οποίους οι σχέσεις είναι πλέον στο χειρότερο σημείο.
Ο πρόεδρος Κασίμ- Τζομάρτ Τοκάγεφ στην αρχή προσπάθησε να καθησυχάσει τα πνεύματα αποπέμποντας την κυβέρνηση στο σύνολό της νωρίς την Τετάρτη. Ωστόσο μέχρι το τέλος της ημέρας είχε αλλάξει στρατηγική: Στην αρχή χαρακτήρισε «τρομοκράτες» τους διαδηλωτές και μετά απευθύνθηκε σε μια στρατιωτική συμμαχία υπό ρωσική ηγεσία, τον Οργανισμό του Συμφώνου Συλλογικής Ασφάλειας, ζητώντας βοήθεια για να καταστείλει την εξέγερση. Ο ΟΣΣΑ συμφώνησε να στείλει ειρηνευτικές δυνάμεις.
Τι πουλάει το Καζακστάν;
Πρώτα απ’ όλα πρέπει να επισημάνουμε ότι έχει τεράστια αποθέματα σε φυσικό αέριο και ουράνιο. Τα αποθέματα της χώρας σε φυσικό αέριο ήταν 1.900.000.000.000 κυβικά μέτρα (εκτ. 12 Ιουνίου 2013), λίγο παραπάνω από το γειτονικό Ουζμπεκιστάν. Το 2011 τα αποθέματα της χώρας σε πετρέλαιο ήταν 30.002.000.000 βαρέλια, ελάχιστα παραπάνω από το 2% των παγκόσμιων αποθεμάτων, κατατάσσοντάς το στην 11η θέση. Η ανάπτυξη το 2013 ήταν περίπου 8%, πριν την μείωση της ανάπτυξης το 2014 και το 2015. Λόγω αύξησης των τιμών του πετρελαίου η αύξηση του ΑΕΠ την περίοδο 2000-2007 ήταν 8,9% μέχρι 13,5% το χρόνο, μία από τις γρηγορότερα αναπτυσσόμενες χώρες εκείνη την περίοδο, και μείωση 1-3% το 2008-09, συνέπεια της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης 2008-09. Είναι μεγάλη εξαγωγός ουράνιου. Το 2014 αναπτύχθηκε κατά 4,6%, λόγω πτώσης των τιμών του πετρελαίου και επιρροή από την Ουκρανική κρίση στην Κριμαία, καθώς η χώρα βρίσκεται κοντά στην Ουκρανία, και ότι έχει προσεγγίσει την Ρωσία πολιτικά. Σε περίπτωση ίδρυσης συνομοσπονδίας με κέντρο την Ρωσία θα ενταχθούν η Λευκορωσία και το Καζακστάν. Έχει γίνει υποτίμηση κατά 19% τον Φεβρουάριο του 2014, και 22% τον Αύγουστο του 2015, φτάνοντας στην ισοτιμία περίπου 400 τένγκε προς 1 ευρώ που είναι σήμερα. Η οικονομία, όπως και ο πληθυσμός αυξήθηκε μετά το 1998, σε σχέση με την Ρωσία και την Ουκρανία και την πλειοψηφία των πρώην σοβιετικών χωρών σήμερα, εκτός από την Κεντρική Ασία που σήμερα εκεί ο πληθυσμός σε όλες τις χώρες της περιοχής αυξάνεται, όπως και στη Ρωσία τα τελευταία 5 χρόνια. Το Καζακστάν, η μεγαλύτερη οικονομία της κεντρικής Ασίας, που στο παρελθόν έβλεπε διψήφια ποσοστά ανάπτυξης, είδε το τένγκε να υποτιμάται αισθητά και τον πληθωρισμό να εκτινάσσεται, λόγω της μείωσης της τιμής του πετρελαίου και της οικονομικής κρίσης στη Ρωσία.
Ο πρόεδρος Κασίμ- Τζομάρτ Τοκάγεφ στην αρχή προσπάθησε να καθησυχάσει τα πνεύματα αποπέμποντας την κυβέρνηση στο σύνολό της νωρίς την Τετάρτη. Ωστόσο μέχρι το τέλος της ημέρας είχε αλλάξει στρατηγική: Στην αρχή χαρακτήρισε «τρομοκράτες» τους διαδηλωτές και μετά απευθύνθηκε σε μια στρατιωτική συμμαχία υπό ρωσική ηγεσία, τον Οργανισμό του Συμφώνου Συλλογικής Ασφάλειας, ζητώντας βοήθεια για να καταστείλει την εξέγερση. Ο ΟΣΣΑ συμφώνησε να στείλει ειρηνευτικές δυνάμεις.
Τι πουλάει το Καζακστάν;
Πρώτα απ’ όλα πρέπει να επισημάνουμε ότι έχει τεράστια αποθέματα σε φυσικό αέριο και ουράνιο. Τα αποθέματα της χώρας σε φυσικό αέριο ήταν 1.900.000.000.000 κυβικά μέτρα (εκτ. 12 Ιουνίου 2013), λίγο παραπάνω από το γειτονικό Ουζμπεκιστάν. Το 2011 τα αποθέματα της χώρας σε πετρέλαιο ήταν 30.002.000.000 βαρέλια, ελάχιστα παραπάνω από το 2% των παγκόσμιων αποθεμάτων, κατατάσσοντάς το στην 11η θέση. Η ανάπτυξη το 2013 ήταν περίπου 8%, πριν την μείωση της ανάπτυξης το 2014 και το 2015. Λόγω αύξησης των τιμών του πετρελαίου η αύξηση του ΑΕΠ την περίοδο 2000-2007 ήταν 8,9% μέχρι 13,5% το χρόνο, μία από τις γρηγορότερα αναπτυσσόμενες χώρες εκείνη την περίοδο, και μείωση 1-3% το 2008-09, συνέπεια της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης 2008-09. Είναι μεγάλη εξαγωγός ουράνιου. Το 2014 αναπτύχθηκε κατά 4,6%, λόγω πτώσης των τιμών του πετρελαίου και επιρροή από την Ουκρανική κρίση στην Κριμαία, καθώς η χώρα βρίσκεται κοντά στην Ουκρανία, και ότι έχει προσεγγίσει την Ρωσία πολιτικά. Σε περίπτωση ίδρυσης συνομοσπονδίας με κέντρο την Ρωσία θα ενταχθούν η Λευκορωσία και το Καζακστάν. Έχει γίνει υποτίμηση κατά 19% τον Φεβρουάριο του 2014, και 22% τον Αύγουστο του 2015, φτάνοντας στην ισοτιμία περίπου 400 τένγκε προς 1 ευρώ που είναι σήμερα. Η οικονομία, όπως και ο πληθυσμός αυξήθηκε μετά το 1998, σε σχέση με την Ρωσία και την Ουκρανία και την πλειοψηφία των πρώην σοβιετικών χωρών σήμερα, εκτός από την Κεντρική Ασία που σήμερα εκεί ο πληθυσμός σε όλες τις χώρες της περιοχής αυξάνεται, όπως και στη Ρωσία τα τελευταία 5 χρόνια. Το Καζακστάν, η μεγαλύτερη οικονομία της κεντρικής Ασίας, που στο παρελθόν έβλεπε διψήφια ποσοστά ανάπτυξης, είδε το τένγκε να υποτιμάται αισθητά και τον πληθωρισμό να εκτινάσσεται, λόγω της μείωσης της τιμής του πετρελαίου και της οικονομικής κρίσης στη Ρωσία.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου