Πώς τα social media σε κάνουν να λιγουρεύεσαι… junk food!

Πώς τα social media «σερβίρουν» junk food στους νέους και αυξάνουν την παχυσαρκία

Μια νέα έρευνα του Cancer Research UK αποκαλύπτει ότι οι νέοι στο Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκονται αντιμέτωποι με μια αδιάκοπη ροή διαφημίσεων junk food υψηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά, αλάτι και ζάχαρη (HFSS) μέσα από τα social media. Η μελέτη Digital Influence, που βασίστηκε σε περισσότερα από 4.000 άτομα ηλικίας 11 έως 21 ετών, έδειξε ότι πάνω από τους μισούς συμμετέχοντες είχαν δει περιεχόμενο προώθησης HFSS προϊόντων τον τελευταίο μήνα.

 Το πιο ανησυχητικό είναι ότι περίπου τέσσερις στους δέκα νέους αλληλεπιδρούν με τέτοιο περιεχόμενο, είτε κάνοντας like, σχόλιο ή κοινοποίηση. Οι διαφημίσεις από influencers αποδεικνύονται πιο δημοφιλείς από τις παραδοσιακές εμπορικές διαφημίσεις, με τους συμμετέχοντες να περιγράφουν ότι επηρεάζονται συχνά και νιώθουν επιθυμία για φαγητό μετά την παρακολούθηση. Ένας 15χρονος ανέφερε: «Κάθε δύο λεπτά που είμαι στο Instagram βλέπω τουλάχιστον ένα post σχετικό με φαγητό».

Η έρευνα συνδύασε ερωτηματολόγια, ομάδες εστίασης και ψηφιακά ημερολόγια, παρέχοντας σπάνια εικόνα του τρόπου που οι νέοι βιώνουν το marketing HFSS. Πολλοί περιέγραψαν ότι το περιεχόμενο αυτό πυροδοτεί λιγούρες ή επηρεάζει τις διατροφικές τους συνήθειες, ενώ κάποιοι παραδέχτηκαν ότι αναζητούν ενεργά μορφές περιεχομένου όπως taste tests και mukbangs.

Ωστόσο, πολλοί νέοι θεωρούν τέτοιες διαφημίσεις «αθώο διασκεδαστικό περιεχόμενο». Ένας 13χρονος σχολίασε: «Δεν υπάρχει πρόβλημα να προωθείται ανθυγιεινό φαγητό. Οι θεατές ξέρουν αν τρώνε πολύ. Είναι ανθυγιεινό, αλλά με μέτρο όλα καλά». Η έλλειψη σαφούς σήμανσης και η αποφυγή της «εταιρικής διαφημιστικής εμφάνισης» καθιστούν δύσκολη την αναγνώριση του marketing από influencers, αφήνοντας τους νέους πιο ευάλωτους σε προώθηση ανθυγιεινών προϊόντων.

Η Liv Cheek, υπεύθυνη πολιτικής πρόληψης στο Cancer Research UK, τόνισε: «Η διαφήμιση μπορεί να καθορίσει τι τρώνε τα παιδιά, επομένως η κυβέρνηση πρέπει να δημιουργήσει ένα διαδικτυακό περιβάλλον που ενισχύει, αντί να υπονομεύει, υγιεινές επιλογές».

Οι συνέπειες είναι σοβαρές. Η παχυσαρκία είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος παράγοντας κινδύνου καρκίνου στο Ηνωμένο Βασίλειο μετά το κάπνισμα, ενώ τα παιδιά που ζουν με παχυσαρκία είναι πέντε φορές πιο πιθανό να παραμείνουν παχύσαρκα ως ενήλικες. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, το 22% των παιδιών ηλικίας 10–11 και το 14% των νέων 16–24 ετών στην Αγγλία ζουν με παχυσαρκία.

Η κυβέρνηση σχεδιάζει να περιορίσει τη διαφήμιση HFSS, με απαγόρευση πληρωμένων online διαφημίσεων από τον Ιανουάριο του 2026 και εφαρμογή ενός 9μμ υδατοφράκτη στην τηλεόραση. Ωστόσο, καθυστερήσεις στην εφαρμογή και πιθανά κενά στις διατάξεις, ειδικά γύρω από περιεχόμενο influencers, ενδέχεται να μειώσουν την αποτελεσματικότητα των μέτρων. Το Cancer Research UK υποστηρίζει ότι χωρίς αυστηρή εφαρμογή, οι νέοι που διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο μπορεί να μην προστατευτούν επαρκώς.

Ταυτόχρονα, ορισμένες εταιρείες τροφίμων κάνουν βήματα προς υγιεινότερες επιλογές, αναδιαμορφώνοντας συνταγές ή δημιουργώντας νέα προϊόντα που πληρούν τα πρότυπα HFSS, προσφέροντας πιο υγιεινές επιλογές χωρίς να θυσιάζουν τη γεύση ή την εμπορική ελκυστικότητα.