Ελλάδα: Το τρόφιμο που δίνεται πολύ πιο συχνά απ’ όσο επιτρέπεται στους παιδικούς σταθμούς σύμφωνα με έκθεση του Υπ. Υγείας

Σοβαρές παραβάσεις στη διατροφή σε αρκετούς παιδικούς σταθμούς

διαπιστώνει έκθεση του Υπουργείου Υγείας – Καλύτεροι οι δημόσιοι από τους ιδιωτικούς στην εφαρμογή των υγειονομικών διατάξεων

Η ετήσια καταγραφή της εφαρμογής των υγειονομικών διατάξεων στα μενού των δημόσιων και ιδιωτικών βρεφικών, βρεφονηπιακών και παιδικών σταθμών από την Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας & Ποιότητας ζωής του Υπουργείου Υγείας ανέδειξε υψηλή γενική συμμόρφωση με τις εθνικές και διεθνείς οδηγίες, αλλά και σαφείς εστίες απόκλισης που απαιτούν άμεση βελτίωση. Η φετινή έκθεση διαχώρισε για πρώτη φορά συστηματικά τα ευρήματα δημόσιου–ιδιωτικού τομέα, προσφέροντας στοχευμένη εικόνα των αποκλίσεων. Η αξιολόγηση, με δείγμα δυναμικότητας 16.200 βρεφών και νηπίων, επιτρέπει επίσης ουσιαστικές συγκρίσεις ανάμεσα σε δημόσιες και ιδιωτικές δομές, αναδεικνύοντας πού τηρούνται οι κανόνες και πού καταγράφονται παραβάσεις ή χαμηλή συμμόρφωση.

Στους δημόσιους σταθμούς για νήπια άνω των 18 μηνών, η εικόνα είναι ενθαρρυντική ως προς την προσφορά φρέσκων φρούτων και λαχανικών: σχεδόν όλοι διαθέτουν καθημερινά φρούτα και 3–4 ημέρες την εβδομάδα λαχανικά ή σαλάτες. Ωστόσο, ένα σημείο απόκλισης είναι η συχνότητα χορήγησης φυσικών χυμών, που εξακολουθούν να προσφέρονται τουλάχιστον 1–2 φορές την εβδομάδα σε σημαντικό ποσοστό, παρά τη σύσταση περιορισμού λόγω ελεύθερων σακχάρων. Παράλληλα, αν και καταγράφεται πρακτικά καθολική αποφυγή «βαριών» κατηγοριών όπως αλλαντικά, τηγανητά και σύνθετα αρτοσκευάσματα, χαμηλότερη συμμόρφωση εμφανίζεται στην πλήρη αποφυγή μαργαρίνης/βουτύρου και ταχινιού υψηλών σακχάρων. Στα βρέφη κάτω των 18 μηνών, η τήρηση των εβδομαδιαίων κατανομών (κοτόπουλο, ψάρι, όσπρια, περιορισμός κόκκινου κρέατος) είναι εξαιρετικά υψηλή, ενώ και εδώ ο «αδύναμος κρίκος» παραμένουν οι φρέσκοι χυμοί που δίνονται συχνότερα απ’ όσο συστήνεται.

Στους ιδιωτικούς σταθμούς οι εικόνες είναι πιο ανομοιογενείς. Η καθημερινή διάθεση φρέσκων φρούτων και φρουτοσαλατών σε νήπια άνω των 18 μηνών είναι σαφώς χαμηλότερη σε σύγκριση με τους δημόσιους, με μερίδα δομών να προσφέρει φρούτα μόλις 1–2 φορές την εβδομάδα. Τα λαχανικά δίνονται τακτικά, όμως η προσφορά μη επεξεργασμένων δημητριακών (ολικής άλεσης ψωμί/ζυμαρικά, καστανό ρύζι, βρώμη) 3–4 ημέρες την εβδομάδα υπολείπεται αισθητά έναντι του δημόσιου τομέα. Στο πεδίο των «κόκκινων» κατηγοριών υπάρχει μεν υψηλή αποφυγή αλλαντικών, τηγανητών, γλυκών ροφημάτων και ζαχαρούχων επιδορπίων, αλλά –όπως και στους δημόσιους– παραμένει το έλλειμμα πλήρους αποφυγής μαργαρίνης/βουτύρου. Για τα βρέφη κάτω των 18 μηνών, οι ιδιωτικοί σταθμοί τηρούν σε μεγάλο βαθμό τις εβδομαδιαίες κατανομές και αποφεύγουν συστηματικά τα τρόφιμα με πρόσθετα σάκχαρα· παρ’ όλα αυτά, η καθημερινή παροχή φρούτων είναι χαμηλότερη από των δημόσιων και οι χυμοί εμφανίζονται συχνότερα.

Οι «παραβάσεις» που καταγράφηκαν δεν αφορούν μόνο μεμονωμένες λανθασμένες επιλογές, αλλά συνήθειες με δομικό αποτύπωμα: συχνότερη του ενδεδειγμένου προσφορά χυμών αντί ολόκληρων φρούτων, επιμονή στη χρήση λιπών όπως μαργαρίνη/βούτυρο αντί αποκλειστικής προτίμησης ελαιολάδου, και στη μεριά των ιδιωτικών σταθμών λιγότερη συνέπεια στην καθημερινή ένταξη φρούτων και στην τακτική παρουσία ολικής άλεσης. Αυτά τα σημεία έρχονται σε αντίθεση με το ρυθμιστικό πλαίσιο και τις εθνικές συστάσεις που ζητούν περιορισμό ελεύθερων σακχάρων, κορεσμένων/trans λιπαρών και προώθηση φρούτων, λαχανικών και ολικής άλεσης. Θετικά, και οι δύο τομείς εμφανίζουν πολύ υψηλή αποφυγή αλλαντικών, τηγανητών, σύνθετων αρτοσκευασμάτων και ζαχαρούχων ροφημάτων, στοιχείο που δείχνει ότι οι κανόνες έχουν εμπεδωθεί στα πιο «κραυγαλέα» πεδία κινδύνου.

Το Υπουργείο Υγείας, ακολουθώντας τον ΠΟΥ και τον Εθνικό Διατροφικό Οδηγό, έχει θέσει σαφείς προδιαγραφές για μερίδες και επιλογές, με τα διαιτολόγια να καταρτίζονται από παιδίατρο και διαιτολόγο κάθε σταθμού και με ειδική μέριμνα για αλλεργίες/δυσανεξίες. Σε ένα περιβάλλον όπου η παιδική παχυσαρκία παραμένει επίμονο πρόβλημα, οι σταθμοί οφείλουν να λειτουργούν ως «φίλτρο» ανθυγιεινών επιλογών. Η Υπηρεσία υπογραμμίζει ότι οι δομές πρέπει να περιορίζουν τους χυμούς υπέρ των ολόκληρων φρούτων, να ευθυγραμμιστούν πλήρως με την αντικατάσταση ζωικών/υδρογονωμένων λιπών από ελαιόλαδο, και να αυξήσουν την παρουσία ολικής άλεσης. Παράλληλα, συνεχίζονται οι παρεμβάσεις εκπαίδευσης προσωπικού και γονέων και υλοποιείται η Εθνική Δράση κατά της Παιδικής Παχυσαρκίας με την υποστήριξη της ΕΕ, ώστε οι υγιεινές επιλογές των σταθμών να «μεταφέρονται» και στο σπίτι.