Νέος Συναγερμός στο ευρωπαϊκό σύστημα RASFF: η Γερμανία εξέδωσε στις 3 Σεπτεμβρίου 2025 «Alert» για βιολογικό βότανο eyebright (κομμένο, κατηγορία herbs & spices) με αυξημένα πυρρολιζιδινικά αλκαλοειδή (PAs) και σήμερα η προειδοποίηση επανήλθε ανανεωμένη. Το προϊόν προέρχεται από Βουλγαρία και ταξίδεψε σε 20 χώρες. Η υπόθεση ταξινομήθηκε ως «serious risk» (σοβαρός κίνδυνος) μετά από επίσημο έλεγχο στην αγορά, με εργαστηριακά αποτελέσματα 647,1 μg/kg (09/04/2025) και 433 μg/kg (15/07/2025), πάνω από το ισχύον μέγιστο 200 μg/kg για το συγκεκριμένο είδος προϊόντος. Αυτό σημαίνει 223% και 116% πάνω από το ανώτατο επιτρεπτό όριο. Ακολούθησαν δημόσιες προειδοποιήσεις, ανακλήσεις και επιστροφές φορτίων σε Γερμανία, Σλοβενία, Βέλγιο και Κάτω Χώρες.
Τα πυρρολιζιδινικά αλκαλοειδή είναι φυσικές φυτικές τοξίνες που μπορούν να επιμολύνουν βότανα κατά τη συγκομιδή και αποξήρανση, κυρίως όταν αναμειγνύονται υπολείμματα ζιζανίων παραγωγών PAs. Η χρόνια έκθεση σχετίζεται με ηπατοτοξικότητα και πιθανό καρκινογόνο κίνδυνο, όπως έχει ξεκαθαρίσει η EFSA, ιδιαίτερα για τους συχνούς καταναλωτές αφεψημάτων και βοτάνων. Και τα απανωτά περιστατικά παρουσίας της τοξικής αυτής ουσίας στη ρίγανη, συνιστούν πλέον τεκμηριωμένη ανησυχία δημόσιας υγείας, και για αυτό η ΕΕ εφαρμόζει αυστηρά ανώτατα όρια.
Η Ελλάδα αναφέρεται ρητά στην κοινοποίηση με τα σήματα (d)(op)(ffup), δηλαδή διανομή στην ελληνική αγορά, ελληνικός φορέας/χειριστής εμπλέκεται στην αλυσίδα και η χώρα έχει σημανθεί για follow-up. Με απλά λόγια, η ροή του προϊόντος πέρασε από ελληνικό εισαγωγέα ή διακινητή και απαιτούνται ενέργειες ιχνηλασιμότητας, δειγματοληψίας και ενδεχόμενης απόσυρσης/ανάκλησης όπου χρειάζεται. Δεν είναι θεωρητική εμπλοκή: το RASFF καταγράφει την Ελλάδα δίπλα σε χώρες που ήδη προχώρησαν σε δημόσιες ανακοινώσεις ή σε επιστροφές προς τον αποστολέα.
Η Βουλγαρία φέρει τα σήματα (o)(d)(op)(ffup)(ffa) ως χώρα προέλευσης και διανομής με εκκρεμή διερεύνηση, ενώ ο συναγερμός κοινοποιήθηκε ευρέως (Επιτροπή ΕΕ, Ιταλία, Ολλανδία, Ρουμανία κ.ά.), κάτι που συνήθως επιταχύνει τους ελέγχους στα σύνορα και στην αγορά λιανικής. Στην καταχώριση στο RASFF αναγράφεται INFOSAN (ffa), που σημαίνει flag for attention — «σήμα προσοχής» προς το διεθνές δίκτυο για να ενημερωθούν χώρες εκτός ΕΕ που εμπλέκονται στη διανομή.
Το eyebright (Euphrasia spp.) είναι βότανο που κυκλοφορεί κυρίως ως αποξηραμένο για αφεψήματα ή για παραδοσιακές χρήσεις γύρω από την «ανακούφιση» ερεθισμών. Δεν είναι το φυτό το ίδιο που παράγει τις τοξίνες, αλλά η πρώτη ύλη μπορεί να επιμολυνθεί από ζιζάνια που παράγουν PAs στη συγκομιδή/ξήρανση. Οι PAs είναι φυσικές φυτικές τοξίνες με ηπατοτοξική δράση σε χρόνια έκθεση και γι’ αυτό η ΕΕ έχει θέσει όρια. Εδώ τα ευρήματα ξεπερνούν το 200 μg/kg, γεγονός που ενεργοποιεί τις υποχρεωτικές διαδικασίες διαχείρισης κινδύνου.
Στο Βέλγιο, η ομοσπονδιακή αρχή ασφάλειας τροφίμων FAVV αποσύρει από την αγορά και ανακαλεί από τους καταναλωτές το «Organic eyebright herb» λόγω υπέρβασης πυρρολιζιδινικών αλκαλοειδών (PAs). Οι αρχές ζητούν να μη γίνει κατανάλωση και να επιστραφεί το προϊόν στο σημείο αγοράς. Η παρτίδα που κοινοποιήθηκε φέρει ελάχιστη διατηρησιμότητα 31/03/2027, συσκευασία 100 g, με διανομή σε πολλαπλά σημεία πώλησης.
Παράλληλα, η Σλοβενία (UVHVVR), κατόπιν ειδοποίησης από το RASFF και ενημέρωσης των υπευθύνων επιχειρήσεων τροφίμων, προχωρά σε ευρεία απόσυρση/ανάκληση προϊόντων smetlika για αφεψήματα, επίσης λόγω υπέρβασης PAs. Στη λίστα περιλαμβάνονται: «BIO smetlika, narezana (AUGENTROST KRAUT BIO geschnitten)» lot 53146, 100 g· «BIO smetlika» lot 53146, 50 g, ανάλωση έως 02/2027· «Zeliščni čaj BIO smetlika» σειρά/lot 8.26, 30 g, ανάλωση έως 08/2026· «Čaj BIO SMETLIKA» 40 g και 100 g, lot 53146· «Čaj BIO VIDKO» 20 g, lot 53146. Προμηθευτής δηλώνεται η Alfred Galke GmbH (Γερμανία), με διανομείς στη Σλοβενία τις εταιρείες Plavica d.o.o., Studio podobe (Patricija Šenekar s.p.), Flora d.o.o., Verasio d.o.o. και Sansol d.o.o. Η χώρα προέλευσης της πρώτης ύλης είναι Βουλγαρία. Οι αρχές χαρακτηρίζουν τον κίνδυνο ως «χημικό» και ζητούν από τους καταναλωτές να μην χρησιμοποιήσουν τα προϊόντα και να τα επιστρέψουν στο σημείο αγοράς.
H κοινοποίηση 2025.6742 στο RASFF, δείχνει πόσο γρήγορα μεταδίδεται ο κίνδυνος στην εφοδιαστική αλυσίδα βοτάνων. Στη Γερμανία ενημερώθηκαν παραλήπτες και αρχές, στη Σλοβενία και στο Βέλγιο εκδόθηκαν δημόσιες προειδοποιήσεις και πραγματοποιήθηκαν ανακλήσεις, ενώ στην Ολλανδία υπήρξε επιστροφή στον αποστολέα. Η διανομή σε «άλλα κράτη-μέλη» καταγράφεται ρητά, άρα η ιχνηλασιμότητα συνεχίζεται. Για την Ελλάδα, το «operator» σημαίνει ότι υπάρχει υπεύθυνος επιχείρησης τροφίμων στην επικράτεια που οφείλει να εντοπίσει παρτίδες, να ενημερώσει πελάτες και—εφόσον επιβεβαιωθεί υπέρβαση—να αποσύρει/ανακαλέσει.
Αν έχετε αγοράσει βιολογικό κομμένο eyebright (αποξηραμένο βότανο για ρόφημα) προέλευσης Βουλγαρίας από φαρμακεία, καταστήματα βοτάνων ή e-shops, διακόψτε προληπτικά τη χρήση μέχρι να δοθούν σαφή στοιχεία παρτίδων από τον διακινητή ή/και τις αρχές. Κρατήστε την απόδειξη και τη συσκευασία για να ελεγχθεί ο αριθμός παρτίδας. Σε κάθε περίπτωση, η μακροχρόνια υπέρμετρη κατανάλωση βοτάνων με πιθανή μόλυνση PAs δεν είναι αθώα, ιδιαίτερα για άτομα με ηπατικά προβλήματα ή για εγκύους.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου