Επικίνδυνα τρόφιμα από Τουρκία: διαδοχικές απορρίψεις σε σύνορα ΕΕ για αποξηραμένα σύκα και φιστίκια

Σύκα και φιστίκια από Τουρκία μπλοκαρίστηκαν στα σύνορα για καρκινογόνες μυκοτοξίνες

Διαδοχικές ειδοποιήσεις του ευρωπαϊκού συστήματος RASFF μέσα σε λίγες ημέρες «μπλοκάρουν» φορτία τροφίμων τουρκικής προέλευσης στα σύνορα της ΕΕ. Στις 2 Οκτωβρίου 2025, η Βουλγαρία κοινοποίησε δύο απορρίψεις στα σύνορα: αποξηραμένα σύκα κομμένα σε κύβους, αλλά και ολόκληρα αποξηραμένα σύκα, με υπερβάσεις σε ωχρατοξίνη Α (OTA) και αφλατοξίνη Β1 (AFB1). Τα εργαστηριακά ευρήματα στα σύκα-κύβους έδειξαν AFB1 10,1 μg/kg (όριο ΕΕ 6,0 μg/kg) και OTA 27,4 μg/kg (όριο 8,0 μg/kg). Στο δεύτερο περιστατικό με αποξηραμένα σύκα οι μετρήσεις ήταν ακόμη υψηλότερες: AFB1 17,7 μg/kg (όριο 6,0), συνολικές αφλατοξίνες 24,9 μg/kg (όριο 10,0) και OTA έως 34,1 μg/kg (όριο 8,0). Τα φορτία δεν διατέθηκαν στην αγορά· αποφασίστηκαν καταστροφή ή επαναποστολή.

Την ίδια περίοδο, δύο ακόμη υποθέσεις «δένουν» το μοτίβο κινδύνου. Στις 30 Σεπτεμβρίου 2025, η Ιταλία απέρριψε στα σύνορα αποξηραμένα σύκα με OTA 41,2 μg/kg (πενταπλάσιο του ορίου). Στις 25 Σεπτεμβρίου 2025, οι Κάτω Χώρες γνωστοποίησαν υπέρβαση AFB1 18,4 μg/kg και συνολικών αφλατοξινών 20,4 μg/kg σε ωμά φιστίκια τουρκικής προέλευσης που είχαν περάσει μέσω Ισπανίας· ενεργοποιήθηκαν δρομολογημένα μέτρα διαλογής/φυσικής επεξεργασίας και δεν υπήρξε διανομή από τη χώρα ειδοποίησης. Λίγες μέρες νωρίτερα (30/9), η Βουλγαρία είχε επίσης κρατήσει στα σύνορα ψημένα φιστίκια με κέλυφος αλατισμένα, με AFB1 35,8 μg/kg (όριο 8,0) και συνολικές αφλατοξίνες 53,1 μg/kg (όριο 10,0), αποφασίζοντας ειδική μεταχείριση και καταστροφή.

 Οι αφλατοξίνες και η ωχρατοξίνη Α είναι μυκοτοξίνες που παράγονται από μύκητες (κυρίως Aspergillus). Η AFB1 είναι ισχυρά καρκινογόνος (στόχος το ήπαρ) και η OTA συνδέεται με νεφροτοξικότητα· γι’ αυτό τα ευρωπαϊκά όρια είναι χαμηλά και τα φορτία με υπερβάσεις απορρίπτονται προληπτικά. Στις τρέχουσες περιπτώσεις, όλες οι ειδοποιήσεις ταξινομήθηκαν ως «σοβαρός κίνδυνος» και εντοπίστηκαν σε συνοριακούς ελέγχους πριν τα προϊόντα φτάσουν σε ράφια. Στις καρτέλες των υποθέσεων εμφανίζονται ως εμπλεκόμενοι χειριστές η Βουλγαρία (ως χώρα ειδοποίησης/ελέγχου), η Ιταλία και οι Κάτω Χώρες, με Τουρκία ως χώρα προέλευσης. Σε μία από τις ειδοποιήσεις για φιστίκια ενεργοποιήθηκε και το INFOSAN, σηματοδοτώντας διεθνή ενημέρωση εκτός ΕΕ.

Το αισιόδοξο είναι ότι οι υπερβάσεις ανιχνεύτηκαν στα σύνορα και τα φορτία δεν κυκλοφόρησαν και θεωρητικά το ρίσκο για τους καταναλωτές είναι μικρό. Όμως η προτίμηση σε σήματα με διαφανή πιστοποιητικά ελέγχου και σε αξιόπιστα κανάλια εισαγωγής είναι η πιο ασφαλής γραμμή άμυνας.

Όμως το ότι μέσα σε μία εβδομάδα, σημειώθηκαν τέσσερις ξεχωριστές ειδοποιήσεις για σύκα και φιστίκια από Τουρκία με υπερβάσεις AFB1/OTA δείχνουν συστημικό πρόβλημα στη συγκεκριμένη εφοδιαστική αλυσίδα.