Φυτοφάρμακα σε τρόφιμα στη Λαϊκή: Γιατί το ΥΠΑΑΤ δεν δημοσιεύει τα ονόματα πωλητών και παραγωγών;

 

Ασυνείδητοι παραγωγοί κρύβονται πίσω από την τακτική του ΥΠΑΑΤ να

μην ανακοινώνει ονόματα εταιρειών και σημεία πώλησης

Κάθε μήνα το ΥΠΑΑΤ δημοσιεύει αποτελέσματα ελέγχων για υπολείμματα φυτοφαρμάκων σε φρούτα και λαχανικά από διαφορετικά σημεία πώλησης, συμπεριλαμβανομένων λαϊκών αγορών. Ωστόσο, τα δελτία μένουν στη γενικότητα: δεν κατονομάζεται ο πωλητής, δεν αναφέρεται σε ποια λαϊκή αγορά βρέθηκε το ακατάλληλο τρόφιμο, ούτε φυσικά ο Έλληνας παραγωγός που χρησιμοποίησε απαγορευμένες ουσίες ή η επιχείρηση που διέθεσε στους Έλληνες καταναλωτές, τα δυνητικά επικίνδυνα τρόφιμα.

Το ίδιο ισχύει για σούπερ μάρκετ και μανάβικα. Δεν βλέπουμε ποιο κατάστημα ή ποια εταιρεία διέθεσε προϊόν με μη εγκεκριμένες ουσίες ή υπερβάσεις ορίων. Έτσι, ο καταναλωτής ενημερώνεται για το «τι» και το «πού περίπου», αλλά όχι για το «ποιος». Τα φυτοφάρμακα μπορεί να περνούν στο πιάτο μας ακόμη και σε ίχνη. Ακόμη κι όταν ο άμεσος κίνδυνος αξιολογείται ως χαμηλός, η επαναλαμβανόμενη έκθεση είναι ζήτημα δημόσιας υγείας, ιδιαίτερα για παιδιά, εγκύους και ευπαθείς ομάδες.

Να υπενθυμίσουμε ενδεικτικά την ανάρτηση του ΥΠΑΑΤ για τους ελέγχους του Ιουλίου με πίνακες αλλά χωρίς ταυτότητες εμπόρων, που ανακοινώθηκαν εγχώρια προϊόντα με μη εγκεκριμένες δραστικές ουσίες με το φυτοφάρμακο spirotetramat να εντοπίζεται σε πιπεριές από λαϊκές, ενώ ανιχνεύθηκε και σε τοματίνια, ροδάκινα και πράσινα φασολάκια. Υπερβάσεις καταγράφηκαν επίσης σε τομάτες της λαχαναγοράς και σε αραχίδες σε συνοριακό σταθμό. Οι θεσμικοί έλεγχοι υπάρχουν και αποδίδουν ευρήματα, όμως η ενημέρωση παραμένει «ανώνυμη». Χωρίς ονοματεπώνυμα επιχειρήσεων, πάγκων ή καταστημάτων, ο πολίτης δεν μπορεί να επιλέξει συνειδητά ούτε να ανταμείψει τους σωστούς επαγγελματίες.

Προφανώς οι έλεγχοι σε λαϊκές αγορές γίνονται και σε άλλες χώρες όπως δείχνει η τελευταία ενημέρωση από τη Σλοβενία με τη διαφορά πώς εκεί ανακοινώνονται όλα τα στοιχεία, σε ποια λαϊκή ποιος είναι ο παραγωγός ο πωλητής και ο διανομέας, δίνοντας στους καταναλωτές την ευκαιρία να αποφασίσουν εάν θέλουν να καταναλώσουν το τρόφιμο ή να το απορρίψουν. Σε επίσημο έλεγχο σε λαϊκή αγορά εντοπίστηκε παρτίδα νωπών δαμάσκηνων με υπέρβαση ανώτατου ορίου υπολειμμάτων φυτοφαρμάκου και ενεργοποιήθηκε ανάκληση ως προληπτικό μέτρο. Να υπενθυμίσουμε και την δικαστική απόφαση για ποινή φυλάκισης σε έμπορο λαχανικών στην Αλβανία και σε 2 κρατικούς επιθεωρητές για εξαγωγή και έγκριση επικίνδυνων για τη δημόσια υγεία τροφίμων, μετά την υπόθεση με τους 8 τόνους ντομάτας που βρέθηκαν επιμολυσμένες με φυτοφάρμακα.

Η ανάκληση από τη σλοβενική αρχή UVHVVR που ανακοίνωσε μη συμμόρφωση σε παρτίδα νωπών δαμάσκηνων (Lot 1808) πουλήθηκαν στη λαϊκή αγορά Radovljica, όπου σε επίσημο δείγμα βρέθηκε υπέρβαση του ανώτατου επιτρεπτού ορίου υπολειμμάτων για το φυτοφάρμακο propamocarb. Ο προμηθευτής αναφέρεται ως Dallas skupina d.o.o., διανομέας ο Čazim Luan Gashi s.p., και χώρα προέλευσης είναι η Σερβία.

Τι είναι το propamocarb

Το propamocarb είναι συστηματικό μυκητοκτόνο (καρβαμιδίου/καρβαμικού τύπου) που απορροφάται από το φυτό και χρησιμοποιείται ευρέως σε κηπευτικά και άλλες καλλιέργειες για περονoσπορώδεις και συναφείς ασθένειες. Στην ΕΕ είναι εγκεκριμένη δραστική ουσία βάσει του Κανονισμού (ΕΚ) 1107/2009, και τα υπολείμματά του ελέγχονται με συγκεκριμένο «όριο υπολειμμάτων» στου φυτοφαρμάκου.

Το νομικό πλαίσιο

Τα ανώτατα όρια υπολειμμάτων (MRLs) για όλα τα φυτοπροστατευτικά –άρα και για το propamocarb– καθορίζονται σε επίπεδο ΕΕ από τον Κανονισμό (ΕΚ) 396/2005 και τα παραρτήματά του. Τα MRLs αναθεωρούνται όταν χρειάζεται, με επιστημονική γνωμοδότηση της EFSA και πράξεις της Επιτροπής που τροποποιούν τα Παραρτήματα ΙΙ/ΙΙΙ. Τα τελευταία χρόνια έγιναν στοχευμένες αλλαγές MRL σε συγκεκριμένα προϊόντα (π.χ. ρόκα/φύλλα μικρού ραπανάκιου, ραπανάκια, μέλι), γεγονός που δείχνει ότι τα όρια παραμένουν «ζωντανά» και προσαρμόζονται στα δεδομένα χρήσης και ασφάλειας. Για τα δαμάσκηνα ισχύει το γενικό πλαίσιο του 396/2005, με το ακριβές όριο να αναζητείται στη βάση δεδομένων της ΕΕ για κάθε κωδικό προϊόντος.

Η υπέρβαση MRL, δεν είναι αυτόματα απόδειξη κινδύνου για τη δημόσια υγεία, αλλά ένδειξη ότι το προϊόν δεν συμμορφώνεται με τη νομοθεσία και πρέπει να αποσυρθεί/μη τεθεί στην αγορά. Η EFSA στις αξιολογήσεις της εξετάζει τόσο τη βραχυπρόθεσμη όσο και τη μακροπρόθεσμη έκθεση του καταναλωτή στα υπολείμματα propamocarb και εισηγείται προσαρμογές των MRL όπου απαιτείται, ώστε η συνολική πρόσληψη να παραμένει εντός ασφαλών ορίων. Αυτό εξηγεί γιατί η UVHVVR, παρότι διαπίστωσε υπέρβαση, αξιολόγησε το συγκεκριμένο φορτίο ως «ασφαλές» ως προς την άμεση έκθεση, ενώ παράλληλα ενημερώνει το κοινό και επιτρέπει επιστροφή.