Σε ποια ελληνικά φρούτα και λαχανικά βρέθηκαν απαγορευμένα φυτοφάρμακα – Τα ευρήματα του νέου ελέγχου του ΥΠΑΑΤ

Τι αποκάλυψαν έλεγχοι του ΥΠΑΑΤ που έγιναν τον Οκτώβριο για την

παρουσία φυτοφαρμάκων σε 316 δείγματα φρούτων και λαχανικών

Δόθηκαν στη δημοσιότητα τα ευρήματα των ελέγχων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων που έγιναν τον Οκτώβριο του 2025, για την παρουσία φυτοφαρμάκων μέσα και πάνω σε φρούτα και λαχανικά. Το σύνολο των δειγμάτων που εξετάστηκαν ήταν 316, από τα οποία 54 αφορούσαν ελέγχους στους Συνοριακούς Σταθμούς Ελέγχου και 262 ελέγχους στην εσωτερική αγορά. Είναι εντυπωσιακό και απογοητευτικό ότι, δραστικές ουσίες που έχουν απαγορευτεί για χρήση στην ΕΕ λόγω των επιπτώσεων τους στην υγεία, βρέθηκαν μόνο σε ελληνικά προϊόντα.

 Στην εσωτερική αγορά, η κατανομή των σημείων που ελήφησαν τα δείγματα είναι η εξής: αποθήκες παραγωγών 6, καταστήματα χονδρικής 22, καταστήματα λιανικής 28, λαϊκές αγορές 53, σιλό 1, λαχαναγορές 16, supermarkets 88, αγροί 15 και σημεία διαλογής ή μεταποίησης 33. Από το σύνολο των δειγμάτων, το 69% αφορούσε εγχώρια προϊόντα και το 31% εισαγόμενα.

Απαγορευμένα φυτοφάρμακα ΜΟΝΟ σε δείγματα ελληνικής παραγωγής

Στους ελέγχους του Οκτωβρίου, μη εγκεκριμένες δραστικές ουσίες εντοπίστηκαν μόνο σε δείγματα ελληνικής παραγωγής. Σε επιτραπέζια σταφύλια από supermarket ανιχνεύθηκε dimethomorph, του οποίου η χρήση επιτρεπόταν έως τις 20 Μαΐου 2025. Η ίδια δραστική ουσία εντοπίστηκε και σε αγγούρια από λαϊκή αγορά με την ίδια ημερομηνία λήξης χρήσης. Σε λεμόνια από κατάστημα χονδρικής εντοπίστηκε clofentezine, του οποίου η χρήση αποθεμάτων επιτρεπόταν έως τις 11 Νοεμβρίου 2024.

Σε ποια προϊόντα εντοπίστηκαν υπερβάσεις φυτοφαρμάκων

Στον πίνακα με τις υπερβάσεις* καταγράφονται τέσσερα τρόφιμα: επιτραπέζιο σταφύλι, λωτός, αραχίδα και αμπελόφυλλα. Στα επιτραπέζια σταφύλια από supermarket εξετάστηκαν δέκα δείγματα και εντοπίστηκε μία υπέρβαση με πιθανή επικινδυνότητα (ελληνικής προέλευσης). Στον λωτό από λαχαναγορά εξετάστηκαν εννέα δείγματα και εντοπίστηκε μία υπέρβαση επίσης με πιθανή επικινδυνότητα (ισπανικής προέλευσης). Στην αραχίδα από Συνοριακό Σταθμό Ελέγχου εξετάστηκε ένα δείγμα με μία υπέρβαση χωρίς επικινδυνότητα, ενώ στα αμπελόφυλλα από supermarket εξετάστηκε ένα δείγμα με μία υπέρβαση χωρίς επικινδυνότητα. Τα επιτραπέζια σταφύλια ελληνικής προέλευσης και ο ισπανικός λωτός είχαν υπερβάσεις της δραστικής ουσίας acetamiprid. Τα τρόφιμα που περιέχουν δραστικές ουσίες χωρίς καθορισμένους τοξικολογικούς δείκτες σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης θεωρούνται δυνητικά επικίνδυνα μέχρι την ύπαρξη επαρκών στοιχείων που να αποδεικνύουν το αντίθετο.

Να σημειωθεί ότι και στον προηγούμενο έλεγχο του ΥΠΑΑΤ  τον Σεπτέμβριο στα ελληνικά σταφύλια,  εντοπίστηκαν υπερβάσεις της δραστικής ουσίας acetamiprid σε τέσσερα δείγματα επιτραπέζιων σταφυλιών στα 22 (ποσοστό 18%!) και ένα δείγμα οινοποιήσιμων, τα οποία χαρακτηρίστηκαν ως “πιθανής επικινδυνότητας”. Επιπλέον πριν από λίγες ημέρες δυο ευρωπαϊκές χώρες μπλόκαραν στα σύνορά τους ελληνικά σταφύλια, λόγω υπέρβασης στην ουσία acetamiprid (660% και 625% πανω από το όριο. Αυτή η ουσία αν και παραμένει ακόμη εγκεκριμένη στην Ευρώπη (σε συγκεκριμένα και χαμηλά όρια παρουσίας σε φρούτα και λαχανικά) βρίσκεται σε μια μεταβατική περίοδο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με συσσωρευμένα επιστημονικά δεδομένα να πιέζουν προς αυστηρότερη ρύθμιση και πιθανή μελλοντική απόσυρση.

Συνολικά όσον αφορά στη συμμόρφωση η κατάσταση είναι καλή. Στο σύνολο των δειγμάτων, το 68% των εγχώριων προϊόντων ήταν συμμορφούμενο και το 1% μη συμμορφούμενο, ενώ για τα εισαγόμενα το 30% ήταν συμμορφούμενο και το 1% μη συμμορφούμενο. Τα δείγματα θεωρούνται συμμορφούμενα όταν οι συγκεντρώσεις υπολειμμάτων δεν υπερβαίνουν τα νόμιμα όρια, λαμβάνοντας υπόψη την εργαστηριακή αβεβαιότητα. Μη συμμορφούμενα θεωρούνται εκείνα που παρουσιάζουν υπέρβαση των ορίων λόγω μη ορθής χρήσης των φυτοπροστατευτικών προϊόντων.

*Τα ανώτατα όρια υπολειμμάτων αποτελούν το μέγιστο επιτρεπτό επίπεδο υπολειμμάτων όταν τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα χρησιμοποιούνται σύμφωνα με την ορθή γεωργική πρακτική.

**Η αξιολόγηση της χρόνιας και οξείας έκθεσης των καταναλωτών πραγματοποιείται μέσω του υπολογιστικού μοντέλου EFSA PRIMo, το οποίο εκτιμά τη βραχυπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη έκθεση και τη συγκρίνει με τις τοξικολογικές τιμές αναφοράς.