Aναπάντητα ερωτήματα και αγωνία για την ασφάλεια στην αεροναυτιλία, ειδικά σε περιόδους κορύφωσης της αεροπορικής κίνησης, αφήνει το πόρισμα που συντάχθηκε από την επιτροπή διερεύνησης της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας για το «πάγωμα» των συστημάτων επικοινωνίας που παρουσιάστηκε στις 4 Ιανουαρίου 2026, στο FIR Αθηνών.
Οι συντάκτες του πορίσματος προειδοποιούν ότι η καθυστέρηση στη μετάβαση σε σύγχρονες ψηφιακές υποδομές επικοινωνίας αυξάνει τον κίνδυνο επανάληψης παρόμοιων περιστατικών. Ο «θόρυβος» που ξεκίνησε να εκπέμπεται στις 9 το πρωί επεκτάθηκε άμεσα και κάλυψε όλες τις δυνατότητες ηχητικής επικοινωνίας μεταξύ αεροσκαφών και πύργων ελέγχου. Το πρόβλημα, που αποδόθηκε στην παλαιότητα των πομποδεκτών επικοινωνίας και των συστημάτων ραντάρ της ΥΠΑ, αποκαταστάθηκε σταδιακά, όμως για περισσότερες από πέντε ώρες τα αεροπλάνα είχαν καθηλωθεί στα αεροδρόμια.
Μιλώντας στη Realnews, ο πρόεδρος της Ένωσης Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας Ελλάδας, Παναγιώτης Ψαρός, εκφράζει την έντονη ανησυχία του και τονίζει ότι ένα παρόμοιο περιστατικό μπορεί να ξανασυμβεί ανά πάσα στιγμή.
«Το πόρισμα απεικονίζει την πραγματικότητα, η οποία κατά την άποψή μου είναι ακόμα χειρότερη. Το γεγονός ότι ακόμα δεν έχουμε βρει τι έφταιξε για το μπλακ αουτ που σημειώθηκε στις επικοινωνίες μάς ανησυχεί ιδιαίτερα. Από τη στιγμή που δεν γνωρίζουμε, δεν μπορούμε να αποκλείσουμε το γεγονός ότι ένα παρόμοιο περιστατικό μπορεί να ξανασυμβεί τις επόμενες ημέρες, τους επόμενους μήνες ή ακόμα χειρότερα το καλοκαίρι που δεχόμαστε εκατομμύρια τουρίστες. Και τότε δεν ξέρουμε τι θα συμβεί. Δυστυχώς έτσι έχουν τα πράγματα», δηλώνει στην «R» ο Π. Ψαρός σχολιάζοντας το πόρισμα και επισημαίνει ότι πρέπει άμεσα να βρεθούν δικλείδες ασφαλείας για την αποφυγή ενός νέου μπλακ άουτ στα ελληνικά αεροδρόμια.
«Από εδώ και πέρα, θα πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι και να ξέρουμε τι να κάνουμε εάν ξανασυμβεί ένα αντίστοιχο μπλακ αουτ. Είναι υποχρεωτικό να έχουμε εναλλακτικές λύσεις και ένα plan b. Να ελέγξουμε τα πρωτόκολλα ασφαλείας από την αρχή και να δούμε όλα τα δεδομένα που έχουμε, ώστε να μη βρεθούμε πάλι στην ίδια κατάσταση», προσθέτει ο Π. Ψαρός.
Μετά την κατάρρευση των συστημάτων φαίνεται να υπάρχουν αποφασιστικότητα και εγρήγορση για τον εκσυγχρονισμό του απαρχαιωμένου εξοπλισμού. Στόχος είναι να καλυφθούν τα τραγικά κενά που αναδείχθηκαν στα συστήματα ραντάρ και επικοινωνίας. Ωστόσο, όπως επισημαίνουν οι εργαζόμενοι στους πύργους ελέγχου, απαιτείται πολύς χρόνος μέχρι τα νέα συστήματα να τεθούν σε πλήρη λειτουργία.
«Το σημαντικό είναι ότι έχουν ξεκινήσει οι διαδικασίες για την αντικατάσταση των παλαιών μηχανημάτων με σύγχρονα, ωστόσο θα πρέπει να επισημάνω ότι ακόμη και αν η αλλαγή του ραντάρ δρομολογηθεί σήμερα, αυτό θα είναι έτοιμο να τεθεί σε λειτουργία το καλοκαίρι του 2030», καταλήγει ο πρόεδρος της Ένωσης Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας Ελλάδας.
Στελέχωση
Έντονο προβληματισμό για το περιστατικό στο FIR Αθηνών και για το μέλλον της αεροναυτιλίας εκφράζει από την πλευρά της και η Ένωση Ηλεκτρονικών Μηχανικών Ασφαλείας Εναέριας Κυκλοφορίας Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΗΜΑΕΚ), λίγες ώρες μετά τη δημοσίευση του πορίσματος. Όπως σημειώνει, εδώ και χρόνια έχει επισημάνει τους κινδύνους και την ανάγκη εκσυγχρονισμού των συστημάτων. Παράλληλα, οι μηχανικοί ασφαλείας ξεκαθαρίζουν ότι όσα καινούργια μηχανήματα και αν έρθουν δεν θα βελτιώσουν την εικόνα των αεροδρομίων, αν συνεχίσει να υπάρχει υποστελέχωση ανθρώπινου δυναμικού.
«Κανένα σύστημα δεν θα λειτουργήσει, ακόμη και από αυτά που πρόκειται να προμηθευτεί η ΥΠΑ, και καμία διαδικασία δεν θα αποδώσει τα επιθυμητά αποτελέσματα, αν δεν ληφθεί η κομβική απόφαση διάθεσης επαρκών πόρων -ανθρώπινων και υλικών- για την εξυπηρέτηση του σκοπού της ασφάλειας των πτήσεων. Η ασφάλεια των πτήσεων και η αποφυγή παρόμοιου περιστατικού στο μέλλον έχουν μία κοινή παράμετρο. Την ενίσχυση του ανθρώπινου παράγοντα στην ΥΠΑ και ιδίως του προσωπικού που υποστηρίζει τα συστήματα, των ΗΜΑΕΚ», αναφέρεται στην ανακοίνωση που εξέδωσε η Ένωση Ηλεκτρονικών Μηχανικών, επισημαίνοντας ότι με όλες αυτές τις ελλείψεις η ΥΠΑ αδυνατεί στην ουσία να επιτελέσει τον σκοπό της, που δεν είναι άλλος από τον έλεγχο του FIR Αθηνών.
«Δεν γνωρίζουμε πώς αλλιώς μπορούμε να καταστήσουμε σαφές ότι χωρίς κατάλληλα και σύγχρονα συστήματα και χωρίς επαρκές, πιστοποιημένο και εξειδικευμένο προσωπικό που τα υποστηρίζει, όπως είναι οι ΗΜΑΕΚ, η υπηρεσία καταντά κενό κέλυφος, υπό επιτήρηση για την απώλεια της δυνατότητας ελέγχου του FIR», καταλήγει η ανακοίνωση της Ένωσης.
Πόρισμα
Σύμφωνα με το πόρισμα, το περιστατικό που οδήγησε σε πλήρη περιορισμό της εναέριας κυκλοφορίας για ώρες, από το «πάγωμα» των συστημάτων επικοινωνίας, δεν αποδίδεται σε κυβερνοεπίθεση ή εξωτερική παρέμβαση, αλλά σε εσωτερική τεχνική δυσλειτουργία κρίσιμων συστημάτων επικοινωνίας της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας.
Χαρακτηριστικά, το πόρισμα κάνει λόγο για παρωχημένη τεχνολογία και παλαιά μηχανήματα αεροναυτιλίας, για τα οποία δεν υπάρχει η δυνατότητα ουσιαστικών και πρακτικών εγγυήσεων για την ομαλή λειτουργία τους. Η επιτροπή που συγκροτήθηκε για τη διερεύνηση του συμβάντος επισημαίνει ότι ο «ψηφιακός θόρυβος» προκλήθηκε από τον ταυτόχρονο αποσυγχρονισμό πολλών πομπών, που είχε όμως ως τελικό αποτέλεσμα την υποβάθμιση ή και τη διακοπή κρίσιμων τηλεπικοινωνιακών διασυνδέσεων.
Όπως αναφέρεται στο πόρισμα, με βάση τις αναφορές στην πλατφόρμα ECCAIRS (European Co-ordination Centre for Accident and Incident Reporting Systems) και την αξιολόγηση της Αρχής Πολιτικής Αεροπορίας, το περιστατικό κατατάχθηκε ως χαμηλής διακινδύνευσης (Green Area), χωρίς αναφορά παραβίασης ελαχίστων διαχωρισμών. Επιπλέον, δεν προέκυψαν ενδείξεις κυβερνοεπίθεσης ή εξωγενούς κακόβουλης παρεμβολής. Παράλληλα, αναφέρεται πως δεν διαπιστώθηκε ζήτημα αεροπορικής ασφάλειας υπό την έννοια της έκθεσης αεροσκαφών σε άμεσο ή έμμεσο κίνδυνο.
Υπενθυμίζεται ότι μετά το χάος που επικράτησε στο FIR Αθηνών, την Κυριακή 4 Ιανουαρίου, ο διοικητής της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) Γιώργος Σαουνάτσος υπέβαλε την παραίτησή του στον υπουργό Υποδομών και Μεταφορών Χρίστο Δήμα, η οποία και έγινε δεκτή. Καθήκοντα διοικητή ανέλαβε, προσωρινά, ο υποδιοικητής Αεροναυτιλίας Γιώργος Βαγενάς, ενώ θα δρομολογηθούν άμεσα οι προβλεπόμενες διαδικασίες για τον ορισμό νέου διοικητή.
Η αποκάλυψη της «R»
Τη συγκρότηση ομάδας κρίσεων, από εξειδικευμένα σε τεχνικά συστήματα στελέχη της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας και του ΟΤΕ, αποφάσισε ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρ. Δήμας, ύστερα από ευρεία σύσκεψη που συγκάλεσε. Αντικείμενο της ομάδας διαχείρισης κρίσεων είναι η υλοποίηση των συστάσεων του πορίσματος της επιτροπής διερεύνησης για το περιστατικό που συνέβη στο FIR Αθηνών στις 4 Ιανουαρίου 2026, με σκοπό την καλύτερη εποπτεία αλλά και την ταχεία αντιμετώπιση ενδεχόμενων τεχνικών ζητημάτων στα συστήματα αεροναυτιλίας.
Κατά τη σύσκεψη συζητήθηκε, επίσης, η συνεργασία στην επικείμενη εγκατάσταση των νέων πομποδεκτών με συστήματα καταγραφής φωνής που προμηθεύεται η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας. Ειδικότερα, με τη σύμβαση 69/2025 που υπεγράφη τον Οκτώβριο 2025 για την προμήθεια πομποδεκτών VHF τεχνολογίας VoIP, θα καλυφθούν οι ανάγκες για αυξημένη τηλεμετρία των πομποδεκτών στους τηλεπικοινωνιακούς σταθμούς. Εντός Φεβρουαρίου 2026 θα παραληφθούν τα πρώτα συστήματα, καθώς είχε ζητηθεί από την προμηθεύτρια εταιρεία να ξεκινήσει τμηματικές παραδόσεις διαθέσιμων συστημάτων.
Υπενθυμίζεται, όπως είχε αποκαλύψει η «R» την περασμένη Κυριακή, ότι από τον Ιούνιο του 2025 το υπουργείο Μεταφορών και Υποδομών δρομολογεί σχέδιο δράσης για τον εκσυγχρονισμό και την αναβάθμιση των συστημάτων εναέριας κυκλοφορίας, που αναμένεται να ολοκληρωθεί τον Δεκέμβριο του 2028. Το σχέδιο περιλαμβάνει συνολικά 364 δράσεις για την εναρμόνιση με τις ευρωπαϊκές υποχρεώσεις της χώρας και τις κανονιστικές εκκρεμότητες συμμόρφωσης που υπάρχουν, την ενίσχυση της θεσμικής και λειτουργικής ανεξαρτησίας της ΥΠΑ και την αποτελεσματικότερη διαχείριση των εναέριων μεταφορών και της εναέριας κυκλοφορίας.
Οι σημαντικότερες δράσεις που θα αλλάξουν την εικόνα της ελληνικής αεροναυτιλίας είναι το νέο κεντρικό σύστημα διαχείρισης εναέριας κυκλοφορίας, τα ραντάρ Mode-S, η ανανέωση του απαρχαιωμένου τεχνολογικά αεροναυτιλιακού εξοπλισμού, ο εκσυγχρονισμός των συστημάτων επικοινωνίας και οι προσλήψεις εξειδικευμένου προσωπικού.
«Συναγερμός για τα αεροδρόμια»
Από τον Μάρτιο του 2023, η «R», λίγες ημέρες μετά την τραγική σύγκρουση των δύο τρένων στα Τέμπη, με δημοσίευμά της υπό τον τίτλο «Συναγερμός για τα αεροδρόμια», είχε αποκαλύψει τις σοβαρές ελλείψεις στον ηλεκτρονικό εξοπλισμό και στο προσωπικό των πύργων ελέγχου και των τηλεπικοινωνιών των αεροδρομίων. Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Τηλεπικοινωνιών (FISO) της ΥΠΑ είχε κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου για τα σημαντικά προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κλάδος των τηλεπικοινωνιακών υπαλλήλων στα ελληνικά αεροδρόμια τονίζοντας ότι εγείρονται θέματα ασφάλειας πτήσεων.
«Ολα τα αεροδρόμια είναι υποστελεχωμένα, ακόμα και στο “Ελευθέριος Βενιζέλος” υπάρχουν σημαντικές ελλείψεις», είχε δηλώσει στην «R» ο τότε πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Τηλεπικοινωνιών (FISO) της ΥΠΑ, Γιώργος Κωνσταντινάκης. Μάλιστα, ο ίδιος, πέρα από την υποστελέχωση του κλάδου, είχε επίσης καταγγείλει και σοβαρές ελλείψεις στα συστήματα ελέγχου προβλέποντας τη σημερινή κατάσταση αλλά και το περιστατικό που έγινε την Κυριακή 4 Ιανουαρίου 2026. «Υπάρχει οικονομική δυσπραγία στην αγορά υλικών και ανταλλακτικών για τα συστήματα, τα οποία είναι απαραίτητα για να κάνουμε τη δουλειά μας. Αυτό δημιουργεί μεγάλες ελλείψεις. Υπάρχουν συχνότητες οι οποίες πολλές φορές δεν λειτουργούν, ενώ συχνά παρουσιάζονται τεχνικά προβλήματα στους αναμεταδότες, με αποτέλεσμα να επισκευάζονται από το προσωπικό», είχε αναφέρει στο δημοσίευμα, τον Μάρτιο του 2023.
Την ίδια στιγμή, αίσθηση είχαν προκαλέσει οι περιγραφές των συνδικαλιστών της ΥΠΑ για τις διεθνείς προειδοποιήσεις που εκδίδονταν λόγω των ανύπαρκτων μέτρων ασφαλείας. «Έχει εκδοθεί ΝΟΤΑΜ για το αεροδρόμιο στην Ικαρία και στην Αστυπάλαια, που προειδοποιεί τους χειριστές και εφιστά την προσοχή τους κατά τις απογειώσεις και τις προσγειώσεις, καθώς στον αεροδιάδρομο κυκλοφορούν… αιγοπρόβατα», σημείωνε το αποκαλυπτικό ρεπορτάζ της «R».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου