Ισορροπία τρόμου στη Μέση Ανατολή: Το τελεσίγραφο Τραμπ, η απάντηση του Ιράν με ασκήσεις πραγματικών πυρών στα Στενά του Ορμούζ και οι εκκλήσεις για αυτοσυγκράτηση

Κλιμακώνεται η ένταση μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ μετά τις απειλές του

Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και για δεύτερη «αρμάδα» που κατευθύνεται στην περιοχή.  Οι σύμμαχοι και οι εταίροι των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή ζητούν εκ νέου αυτοσυγκράτηση τόσο από τις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και από το Ιράν, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ προειδοποιεί για πιθανό πλήγμα και ενισχύει τη στρατιωτική της παρουσία στην περιοχή, σύμφωνα με Άραβα διπλωμάτη που γνωρίζει το θέμα, όπως μεταδίδει το Αssociated press και το ΑΒC.

Η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία, το Ομάν και το Κατάρ βρίσκονται σε επαφή με ηγέτες στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη για να υποστηρίξουν ότι μια κλιμάκωση από οποιαδήποτε ή και από τις δύο πλευρές θα προκαλούσε μαζική αποσταθεροποίηση σε ολόκληρη την περιοχή και θα επηρέαζε τις αγορές ενέργειας, σύμφωνα με τον αξιωματούχο, ο οποίος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας για να συζητήσει ιδιωτικές διπλωματικές συνομιλίες.

Αραβικά και μουσουλμανικά κράτη στην περιοχή φοβούνται ότι οποιουδήποτε είδους επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράν θα προκαλούσε μια απάντηση από την Τεχεράνη, η οποία, βραχυπρόθεσμα, πιθανότατα θα στρεφόταν εναντίον τους ή εναντίον αμερικανικών συμφερόντων στις χώρες τους, κάτι που θα μπορούσε να προκαλέσει παράπλευρες απώλειες, δήλωσε ο αξιωματούχος.

 Ο υπουργός Άμυνας της Σαουδικής Αραβίας, Χαλίντ μπιν Σαλμάν, δήλωσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την Παρασκευή ότι συζήτησε τις «προσπάθειες για την προώθηση της περιφερειακής και παγκόσμιας ειρήνης και σταθερότητας» στην Ουάσιγκτον με τον Υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, τον Υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, τον απεσταλμένο του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στην περιοχή Στιβ Γουίτκοφ και τον στρατηγό Νταν Κέιν, πρόεδρο του Γενικού Επιτελείου Στρατού.

Αλλαγή τακτικής από τον Τραμπ;

Οι προειδοποιήσεις αυτές έρχονται καθώς ο Τραμπ έχει μετατοπίσει τις τελευταίες ημέρες το σκεπτικό του για πιθανή στρατιωτική δράση των ΗΠΑ κατά του Ιράν: από μια απάντηση στη φονική καταστολή των πανεθνικών διαδηλώσεων, σε ένα μέσο αποτροπής του πυρηνικού προγράμματος της χώρας. Αυτό συμβαίνει ακόμη και ενώ ο ίδιος επιμένει ότι οι ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις «εξουδετερώθηκαν» σε αμερικανικά πλήγματα τον Ιούνιο.

Ο Τραμπ δήλωσε την Παρασκευή ότι ελπίζει να καταλήξει σε συμφωνία με το Ιράν, αλλά είπε στους δημοσιογράφους: «Αν δεν κλείσουμε συμφωνία, θα δούμε τι θα συμβεί». Ήταν αινιγματικός όταν ρωτήθηκε αν έχει θέσει προθεσμία στο Ιράν, λέγοντας: «Μόνο εκείνοι γνωρίζουν σίγουρα». Επιβεβαίωσε ότι είχε μεταφέρει τις απειλές του απευθείας στους αξιωματούχους της χώρας, αλλά δεν έδωσε λεπτομέρειες.

Η επιστροφή του Τραμπ στο πυρηνικό ζήτημα δεν πρέπει απαραίτητα να θεωρηθεί ως αλλαγή τακτικής, αλλά μάλλον ως μέρος μιας ευρύτερης προσέγγισης για την αντιμετώπιση του Ιράν και της απειλής που οι ΗΠΑ πιστεύουν ότι συνιστά για τον λαό τους και την περιοχή, σύμφωνα με δύο αξιωματούχους της κυβέρνησης που μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας για να περιγράψουν τον τρόπο σκέψης του προέδρου.

Ένας από τους αξιωματούχους δήλωσε ότι ο Τραμπ είχε αρχικά επικεντρωθεί στις διαδηλώσεις στο εσωτερικό του Ιράν, ως έναν τρόπο τόσο για να ενθαρρύνει τους διαδηλωτές που θα μπορούσαν κάποια στιγμή να επιβάλουν μια αλλαγή στις ιρανικές πολιτικές, όσο και για να προειδοποιήσει την Τεχεράνη για τις συνέπειες της κακομεταχείρισής τους.

Ο Τραμπ δήλωσε την Παρασκευή ότι το Ιράν εισάκουσε τις προηγούμενες προειδοποιήσεις του να απέχει από τις εκτελέσεις διαδηλωτών, κάτι που, όπως είπε, εκτίμησε, αλλά στη συνέχεια αναγνώρισε ότι «πολλοί άνθρωποι σκοτώνονται».

Ταυτόχρονα, η πυρηνική απειλή του Ιράν παραμένει η μεγαλύτερη ανησυχία τόσο για τις ΗΠΑ όσο και για την περιοχή, ιδιαίτερα για το Ισραήλ. Ο αξιωματούχος δήλωσε ότι για τον Τραμπ είναι λογικό να υπενθυμίζει στην ηγεσία του Ιράν ότι ο τελικός στόχος είναι η εξάλειψη αυτής της απειλής.

«Ας ελπίσουμε ότι το Ιράν θα “Προσέλθει στο Τραπέζι” γρήγορα και θα διαπραγματευτεί μια δίκαιη και ισότιμη συμφωνία —ΟΧΙ ΠΥΡΗΝΙΚΑ ΟΠΛΑ— μια συμφωνία που θα είναι καλή για όλα τα μέρη», έγραψε ο Τραμπ στην πλατφόρμα του Truth Social αυτή την εβδομάδα. «Ο χρόνος τελειώνει, είναι πραγματικά θέμα ζωτικής σημασίας!»

Τα σχέδια του Τραμπ για μια πιθανή επίθεση

Ανώτερος κυβερνητικός αξιωματούχος τόνισε, σύμφωνα με το Associated press ότι ο Τραμπ «έχει όλες τις επιλογές στη διάθεσή του». Ο εν λόγω αξιωματούχος δεν έδωσε λεπτομέρειες σχετικά με το αν ο Λευκός Οίκος είχε ενδείξεις ότι το Ιράν προχωρά σε βήματα για την ανασυγκρότηση του πυρηνικού του προγράμματος.

Το σχέδιο δράσης -σύμφωνα με τους New York Times- είναι έτοιμο και προβλέπει εφόδους κομάντο στις πυρηνικές εγκαταστάσεις και χειρουργικά πλήγματα σε στρατηγικούς στόχους. Η επίθεση Αμερικανών κομάντο, όπως γράφουν οι New York Times, είναι μια τολμηρή επιλογή που εξετάζουν οι Ηνωμένες Πολιτείες. Την εφάρμοσαν στη Βενεζουέλα. «Το Ιράν όμως δεν είναι Βενεζουέλα και σίγουρα ο πρόεδρος Τραμπ δεν θέλει να γίνει ο σύγχρονος Κάρτερ που έχει στο βιογραφικό του την αποτυχημένη απόπειρα διάσωσης των Αμερικανών φοιτητών από την αμερικανική πρεσβεία, την οποία την πολιορκούσαν το 1980 οι Ιρανοί διαδηλωτές», σύμφωνα με το δημοσίευμα.

Ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε την Παρασκευή κατά τη διάρκεια συνάντησης με Τούρκους αξιωματούχους στην Κωνσταντινούπολη ότι η χώρα του είναι έτοιμη για διάλογο προκειμένου να εκτονωθούν οι εντάσεις, αλλά ότι δεν υπάρχουν συγκεκριμένα σχέδια για συνομιλίες με τους Αμερικανούς ομολόγους του. «Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, όπως ακριβώς είναι έτοιμη για διαπραγματεύσεις, έτσι είναι έτοιμη και για πόλεμο», πρόσθεσε ο ίδιος.

Η Άγκυρα εργάζεται για την εκτόνωση των εντάσεων, με τον Τούρκο Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να προσφέρεται —κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας με τον Ιρανό Πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν νωρίτερα την Παρασκευή— να λειτουργήσει ως «διαμεσολαβητής» μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ, σύμφωνα με το γραφείο του.

Ο Τραμπ υπαναχώρησε από την εντολή για πλήγματα νωρίτερα αυτόν τον μήνα, αφού είπε στους Ιρανούς να συνεχίσουν τις διαδηλώσεις και ότι «η βοήθεια είναι καθ’ οδόν», δηλώνοντας πως έλαβε διαβεβαιώσεις ότι το Ιράν δεν θα εκτελούσε περίπου 800 διαδηλωτές.

Οι πανεθνικές διαδηλώσεις στο Ιράν ξεκίνησαν στα τέλη Δεκεμβρίου ενάντια στα οικονομικά προβλήματα, αλλά διευρύνθηκαν σε μια πρόκληση κατά της θεοκρατίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Ακτιβιστές υποστηρίζουν ότι η καταστολή της κυβέρνησης έχει στοιχίσει τη ζωή σε τουλάχιστον 6.540 ανθρώπους.

Στο μεταξύ, ο Τραμπ διαφημίζει επανειλημμένα μια «τεράστια αρμάδα» αμερικανικών πολεμικών πλοίων στην περιοχή. Ο αμερικανικός στρατός έχει ενισχύσει την παρουσία του με το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln και τρία αντιτορπιλικά κατευθυνόμενων βημάτων, τα οποία έφεραν χιλιάδες επιπλέον μέλη των ενόπλων δυνάμεων για να ενωθούν με άλλα αντιτορπιλικά και πλοία στη Μέση Ανατολή.

Στρατιωτικές ασκήσεις από το Ιράν

Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) κάλεσε το Ιράν να αποφύγει «περιττούς κινδύνους για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας» κατά τη διάρκεια προγραμματισμένης άσκησης με πραγματικά πυρά που ξεκινά την Κυριακή στα Στενά του Ορμούζ, από τα πιο ζωτικής σημασίας θαλάσσια περάσματα στον κόσμο, καθώς διέρχεται το 20% των μεταφορών πετρελαίου παγκοσμίως.

Η διοίκηση σημείωσε ότι δεν θα ανεχθεί «μη ασφαλείς» ενέργειες από το Ιράν, συμπεριλαμβανομένων πτήσεων πάνω από αμερικανικά στρατιωτικά πλοία που συμμετέχουν σε πτητικές επιχειρήσεις, προσεγγίσεων από ταχύπλοα σκάφη ή όπλων που στοχεύουν τις αμερικανικές δυνάμεις.

Ο Άραβας αξιωματούχος δήλωσε ότι το μήνυμα της περιοχής προς τις ΗΠΑ είναι ότι θα πρέπει να προχωρήσουν με εξαιρετική προσοχή, έχοντας κατά νου το χάος που θα μπορούσε να επακολουθήσει. Το μήνυμα προς το Ιράν είναι ότι, εάν οι ΗΠΑ όντως επιτεθούν, θα πρέπει να σταθμίσει προσεκτικά τον τρόπο με τον οποίο θα απαντήσει και να μην προβεί σε ενέργειες που θα επηρέαζαν τους γείτονές του, δήλωσε ο αξιωματούχος.

Αμερικανικές εγκαταστάσεις στο Κατάρ, για παράδειγμα, αποτέλεσαν στόχο ιρανικών αντιποίνων μετά τις αεροπορικές επιδρομές του Τραμπ σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις πέρυσι.

Ο αξιωματούχος πρόσθεσε ότι, στην ιδανική περίπτωση, δεν θα συνέβαινε τίποτα άλλο εκτός από μια περίοδο ακραίας ανησυχίας, αλλά σημείωσε ότι η κατάσταση είναι απρόβλεπτη και ότι κανείς άλλος εκτός από τον Τραμπ δεν γνωρίζει αν επίκειται επίθεση.

Σε ετοιμότητα το Ισραήλ

Στάση αναμονής διατηρούν οι Ισραηλινοί περιμένοντας ουσιαστικά το γενικό πρόσταγμα του Ντόναλντ Τραμπ. Οι Ηνωμένες Πολιτείες ενέκριναν πώληση στο Ισραήλ 30 επιθετικών ελικοπτέρων Apache και σχετικού εξοπλισμού αξίας 3,8 δισεκατομμυρίων δολαρίων, που εντάσσονται σε νέο πακέτο αξίας σχεδόν 6,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων που «εκφράζει την υποστήριξη του Ντόναλντ Τραμπ.

Η δυνητική «απάντηση» του Ιράν

Όσον αφορά τις δυνατότητες αντεπίθεσης του Ιράν, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των Ισραηλινών και τις ανακοινώσεις των ίδιων των Ιρανών, έχει στη διάθεσή του τουλάχιστον 1.000-1.500 πυραύλους Κρουζ και βαλλιστικούς.  Αυτό σημαίνει ότι είναι εντός της εμβέλειάς τους, όλες οι αμερικανικές βάσεις στην περιοχή.

Φυσικά έχει στη διάθεσή του και τα drones Shahed, τα οποία οι Αμερικανοί θεωρούν ακόμα μεγαλύτερη και πιο σοβαρή απειλή για τα συστήματα αεράμυνας τους στην περιοχή από τους πυραύλους του Ιράν.

Την ίδια ώρα, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί επισκέπτεται την Κωνσταντινούπολη, από όπου και προεδοποίησε ότι η χώρα του, είναι έτοιμη τόσο για διάλογο όσο και για πόλεμο.