Ανάλυση: Γιατί ο πανικός για τη Γροιλανδία είναι προς όφελος του Τραμπ

Η απόφαση ευρωπαϊκών κρατών να αποστείλουν στρατεύματα στο νησί προκαλεί έντονες αντιδράσεις και «γεωπολιτική καταιγίδα». Ωστόσο, σύμφωνα με αναλυτές, η αποστολή ευρωπαϊκών στρατευμάτων στο νησί το μόνο που καταφέρνει είναι να ανεβάζει το θερμόμετρο της έντασης και να καλλιεργεί τον φόβο, ακριβώς, δηλαδή αυτό που επιδιώκει ο Αμερικανός πρόεδρος – ο οποίος δήλωσε την Παρασκευή ότι ενδέχεται να επιβάλει δασμούς σε χώρες που δεν θα υποστηρίξουν τον έλεγχο της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ – προκειμένου να εξυπηρετήσει τη δική του στρατηγική ατζέντα.

Είναι το ζήτημα της Γροιλανδίας η στιγμή που θα ενεργοποιηθεί η 25η τροπολογία του Συντάγματος των ΗΠΑ για τον Ντόναλντ Τραμπ που μπορεί να οδηγήσει στην απομάκρυνσή του από το προεδρικό αξίωμα; Την προηγούμενη φορά, αυτό συνέβη όταν οι πιο ώριμοι «ενήλικες» της Ουάσινγκτον συζητούσαν την ικανότητά του να ασκεί τα καθήκοντα του προέδρου, κυρίως κατά το τελευταίο δεκαπενθήμερο της θητείας του, μετά την εισβολή στο Καπιτώλιο στις 6 Ιανουαρίου.

 Σύμφωνα με το Σύνταγμα των ΗΠΑ, ένας πρόεδρος μπορεί να αντικατασταθεί εάν ο αντιπρόεδρος και η πλειοψηφία του υπουργικού συμβουλίου αποφασίσουν ότι ο ηγέτης τους «αδυνατεί να εκπληρώσει τις εξουσίες και τα καθήκοντα του αξιώματός του». Το πρόβλημα σήμερα είναι ότι δεν υπάρχουν πλέον τέτοιες φωνές λογικής, αναφέρει σε ανάλυσή του ο Simon Jenkins, αρθρογράφος του Guardian και συγγραφέας.

Τα παράλογα σχέδια του Τραμπ

Τα σχέδια του Αμερικανού προέδρου για τη Γροιλανδία είναι προφανώς τρελά, σημειώνει. Ισχυρίζεται ότι η Ρωσία και η Κίνα συνωμοτούν για να καταλάβουν το νησί και ότι η Δανία πρέπει να εξαναγκαστεί επειγόντως να παραχωρήσει την κυριαρχία της. Η Δανία επέτρεπε επί μακρόν στις ΗΠΑ εκτεταμένη στρατιωτική πρόσβαση στη Γροιλανδία, αλλά ο Τραμπ φαίνεται να θέλει να την πάρει στην κυριότητά του. Κανένας από τους συνεργάτες του δεν ήταν σε θέση να εξηγήσει το γιατί.

Μέχρι τώρα, το να στέλνουν η Νορβηγία, η Σουηδία, η Γαλλία και η Γερμανία στρατεύματα στη Γροιλανδία εν αναμονή μιας πιθανής αμερικανικής επίθεσης, θα φάνταζε σαν κωμική σάτιρα. Κι όμως, αυτή είναι η παράλογη προοπτική που εκτυλίσσεται αυτή την εβδομάδα. Η Βρετανία έστειλε μάλιστα μέχρι και στρατιωτικό σύνδεσμο. Αυτό συμβαίνει λίγες μόλις εβδομάδες μετά την επιχείρηση-εξπρές των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και λίγες μέρες μετά την απειλή του για στρατιωτική επίθεση στο Ιράν. Στη δεύτερη περίπτωση, φάνηκε να ισχυρίζεται ότι έχει κερδίσει, λέγοντας ότι το Ιράν σταμάτησε να χρησιμοποιεί τον στρατό του για να καταστείλει τις διαδηλώσεις στους δρόμους. Συμπτωματικά, ο Τραμπ κάνει ουσιαστικά το ίδιο πράγμα στη Μινεσότα, όπου υπήρξε ένα πολυτάραχο δεκαπενθήμερο.

«Εθισμένος στις κλοπές ο Τραμπ»

Δεν υπάρχει καμία δικαιολογία για την απόπειρα κατάληψης της Γροιλανδίας από τον Τραμπ, αναφέρει η ανάλυση του Guardian. Στο πλαίσιο της συμμαχίας του ΝΑΤΟ υπάρχει πλήρης αμυντική συνεργασία μεταξύ των ΗΠΑ και της Δανίας, όπως και με τον Καναδά, τον οποίο επίσης έχει απειλήσει. Ο Τραμπ μοιάζει με κάποιον που είναι εθισμένος στις κλοπές, και οποίος δεν μπορεί να αντισταθεί σε μια γρήγορη αρπαγή – πχ μια πετρελαιοπηγή σε μία περιοχή ή ένα ορυχείο κρίσιμης σημασίας σε κάποια άλλη. Είναι δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι δεν θα υποχωρήσει, αλλά το ερώτημα είναι το πότε.

Οι σοφοί ηγέτες έχουν συμβούλους. Οι απερίσκεπτοι έχουν κόλακες. Οι περισσότεροι Αμερικανοί πρόεδροι ισχυρίζονται ότι δεν επεμβαίνουν, αλλά όταν φορούν τον μανδύα της στρατιωτικής ισχύος μπορεί να δυσκολεύονται να αντισταθούν στον πειρασμό να την επιδείξουν. Όπως συνέβη με τον Τζορτζ Μπους τον Νεότερο στο Ιράκ, η συνέντευξη Τύπου του Τραμπ με τίτλο «αποστολή εξετελέσθη» μετά την επιχείρηση στη Βενεζουέλα πριν από δύο εβδομάδες, τον ενθουσίασε εμφανώς. Ο στρατός του φέρεται να είχε μόλις σκοτώσει περισσότερους από 100 ανθρώπους στο Καράκας, αλλά εκείνος έμοιαζε σαν να είχε κερδίσει το λαχείο», τονίζει ο Jenkins.

Όταν οι ΗΠΑ αποφασίζουν να «διορθώσουν» τον κόσμο, κανείς εκτός από τις ίδιες τις ΗΠΑ δεν μπορεί να τις σταματήσει. Όμως, το «δίκαιο» σπάνια αποκαθίσταται στην πραγματικότητα. Τις περισσότερες φορές, οι ενέργειες αυτές καταλήγουν σε έναν βαρύ φόρο αίματος και μια τεράστια σπατάλη χρημάτων, η οποία δικαιολογείται με άσκοπες συζητήσεις περί ελευθερίας και εθνικής ασφάλειας. Και αυτό παρά το γεγονός ότι, από όλες τις χώρες, οι ΗΠΑ είναι πιθανώς εκείνη που απειλείται λιγότερο από οποιαδήποτε άλλη.

Η «παγίδα» μέχρι την αποχώρηση του Τραμπ από την προεδρία

Αργά ή γρήγορα, το παλαιό αλλά ανθεκτικό Σύνταγμα των ΗΠΑ θα επιβάλει την ισχύ του. Ο βασικός περιορισμός στην προεδρική εξουσία παραμένει το όριο της θητείας. Σε τρία χρόνια, ο Τραμπ θα έχει αποχωρήσει. Μέχρι τότε, οι φετινές ενδιάμεσες εκλογές θεωρείται βέβαιο ότι θα επιφέρουν μια αναζωπύρωση της αυτοπεποίθησης στο Κογκρέσο και, κατά συνέπεια, μια ισορροπία δυνάμεων. Με την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρξει κάποια στιγμή ενεργοποίησης της 25ης Τροπολογίας, στα εναπομείναντα χρόνια του Τραμπ είναι πιθανό να κυριαρχήσουν μια ολοένα και πιο ιδιόρρυθμη ματαιοδοξία και μια αυξανόμενη εγχώρια αντιπάθεια.

Εν τω μεταξύ, όπως αναφέρει το άρθρο της βρετανικής εφημερίδας, αυτό που δεν πρέπει να κάνουν οι σύμμαχοι είναι να πέσουν στην ίδια την παγίδα του Τραμπ, βασιζόμενοι σε κενές περιεχομένου έννοιες περί εθνικής ασφάλειας για να κλείνουν κάθε συζήτηση και να χλευάζουν κάθε αντίπαλο. Η Κίνα και η Ρωσία μπορεί να επιμένουν στις νευρωτικές επιθετικές ενέργειές τους στη «γκρίζα ζώνη», αλλά η χαρά με την οποία τα δυτικά αμυντικά λόμπι τις χρησιμοποιούν για να διογκώνουν την προοπτική ενός «τρίτου παγκοσμίου πολέμου», το μόνο που κάνει είναι να ανεβάζει το θερμόμετρο της έντασης και να καλλιεργεί τον φόβο.

Ο παράγοντας Κίνα και η ρωσική «απειλή»

Η Κίνα δεν αποτελεί υπαρξιακή απειλή για τη Βρετανία. «Ποτέ δεν αποτέλεσε και δεν μπορώ να πιστέψω ότι θα αποτελέσει ποτέ. Εν τω μεταξύ, οι παραμεθόριες περιοχές της Ρωσίας ήταν πάντα ασταθείς. Πριν από τον τωρινό πόλεμο, η Ρωσία είχε επιτεθεί στη Γεωργία και την Ουκρανία τα τελευταία 20 χρόνια, χωρίς η Δύση να αντιδράσει στρατιωτικά. Η εισβολή του Βλαντιμίρ Πούτιν στην Ουκρανία ήταν εξωφρενική και η Δύση έπραξε σωστά βοηθώντας την να αμυνθεί. Αλλά αυτό είναι κάτι εντελώς διαφορετικό από το να κηρύσσεται η Ρωσία ως απειλή για την εδαφική ασφάλεια της Βρετανίας» επισημαίνει ο Simon Jenkins.

Όπως προειδοποίησαν ο Χένρι Κίσινγκερ και πολλοί αναλυτές των θεμάτων του Κρεμλίνου, η απόφαση του ΝΑΤΟ να επεκτείνει την «ομπρέλα» του μέχρι τα σύνορα της Ρωσίας μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, αποτέλεσε μια σοβαρή δοκιμασία για τη ρωσική παράνοια. Ωστόσο, η Ρωσία δεν έχει απαντήσει ποτέ εισβάλλοντας σε χώρα του ΝΑΤΟ, παρά τις αδιάκοπες προειδοποιήσεις του αμυντικού λόμπι ότι θα μπορούσε ακόμα και τώρα να το κάνει. «Οι προσπάθειες του πρώην αρχηγού του βρετανικού στρατού, Λόρδου Ντάνατ, και άλλων να παρουσιάσουν την Ουκρανία ως μια απλή εισαγωγή σε έναν τρίτο παγκόσμιο πόλεμο, το μόνο που κάνουν είναι να ενισχύουν τη ρωσική επιθετικότητα» υπογραμμίζει ο αρθρογράφος, σημειώνοντας πως μερικές φορές πιστεύει ότι το στρατιωτικό κατεστημένο λαχταρά τον πόλεμο.

Μια διαμάχη για τη Γροιλανδία θα μπορούσε να διχάσει το ΝΑΤΟ

Γι’ αυτόν τον λόγο έχει σημασία η Γροιλανδία. Είναι σαφές ότι οι σχέσεις Ανατολής-Δύσης -ή μάλλον τα συναισθήματα- βρίσκονται σε ένα ανησυχητικά κρίσιμο και ευαίσθητο σημείο. Όμως, το να παρουσιάζει κανείς τα ρωσικά τανκς έτοιμα να διασχίσουν την Ευρώπη, δύσκολα θα βοηθήσει στην εκτόνωση της έντασης. Μια διαμάχη για τη Γροιλανδία θα μπορούσε να διχάσει το ΝΑΤΟ και να το αποδυναμώσει σοβαρά. Σύμφωνα με την ανάλυση του Guardian, αν υπήρξε ποτέ μια κρίση που να άξιζε καθυστερήσεις και αργή διπλωματία, είναι αυτή. Όταν στρατηγοί που βγάζουν πύρινους λόγους και πολιτικοί, αρπάζουν το μικρόφωνο από διπλωμάτες και ειρηνοποιούς, κάθε λογική χάνεται.

«Τα τελευταία τέσσερα χρόνια η Ουκρανία μετέτρεψε τα σύνορά της με τη Ρωσία σε ένα παγκόσμιο πεδίο μάχης ανάμεσα στην τυραννία και την ελευθερία. Όμως, η διαμάχη της με τη Ρωσία δεν είναι απαραίτητο να έχει καμία σχέση με το ΝΑΤΟ. Φυσικά, οι Βρετανοί μπορεί να επιθυμούν να βοηθήσουν άλλες χώρες όταν η μοίρα ή η γεωγραφία τις θέτει σε κίνδυνο. Αλλά αυτό δεν έχει καμία σχέση με την εθνική ασφάλεια της Βρετανίας. Η άμυνα είναι τόσο ακριβή, που θα έπρεπε τουλάχιστον να ανταποκρίνεται σε αυτό που υπόσχεται.

Ο Κιρ Στάρμερ υποσχέθηκε να διοχετεύσει δισεκατομμύρια λίρες από τον εγχώριο προϋπολογισμό του για την πρόσληψη στρατιωτών και την αγορά όπλων. Αυτό γίνεται προκειμένου να στείλει στρατιώτες στην Ουκρανία (και ίσως ακόμη και στη Γροιλανδία), ώστε να δείχνει καλός στο επόμενο ταξίδι του στο εξωτερικό. Δεν θα έπρεπε να το κάνει. Αυτά δεν έχουν καμία σχέση με την άμυνα της Βρετανίας», καταλήγει το άρθρο του Guardian.