ΗΡΘΑΝΕ ΤΑ ΠΑΝΩ ΚΑΤΩ (ΚΙ ΟΧΙ ΜΟΝΟ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ)

Τον Ιανουάριο του 2026, το Υπουργείο Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών (HHS) των ΗΠΑ και το Υπουργείο Γεωργίας (USDA) δημοσίευσαν τις ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2025–2030

Το θέμα που προκύπτει είναι ότι η τελευταία αυτή έκδοση επιφέρει μια τόσο ριζική αλλαγή στην έννοια των υγιεινών διατροφικών προτύπων που παρουσιάζονταν και συστήνονταν στον γενικό πληθυσμό έως τώρα (πχ περνάει από το ‘το λίπος είναι ο εχθρός’ στο ‘τα υγιή λίπη είναι απαραίτητα’), ώστε πλέον μιλάμε για μια Ανεστραμμένη Πυραμίδα Τροφίμων.

Οι Υπέρμαχοι των καινούργιων οδηγιών υποστηρίζουν ότι οι προηγούμενες προκάλεσαν την τεράστια αύξηση του διαβήτη τύπου 2 και της παχυσαρκίας (μια κλασική περίπτωση πολιτικής που λύνει ένα πρόβλημα ενώ τροφοδοτεί ακούσια ένα μεγαλύτερο), ενώ οι επικριτές τους επισημαίνουν ότι η πυραμίδα δίνει έμφαση στο κρέας και το βούτυρο τη στιγμή που εξακολουθεί να προτείνει το 10% ως όριο στα κορεσμένα λίπη πράγμα που πρακτικά είναι αδύνατο.

Τι συμβαίνει;

Μερικές από τις ερμηνείες είναι οι παρακάτω:

Η κύρια ‘επιστημονική’ μέθοδος πίσω από τις διατροφικές οδηγίες είναι η διατροφική επιδημιολογία (η μελέτη του τι τρώνε μεγάλες ομάδες ανθρώπων και σε τι ηλικία πεθαίνουν). Ενώ ακούγεται αξιόπιστη, βασίζεται σχεδόν εξ ολοκλήρου σε αυτοαναφερόμενα δεδομένα όπως σημειώνεται στην κριτική ανάλυση ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ — ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΑΝΤΑΞΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ ΤΗΣ; που δημοσιεύτηκε στο The BMJ (επιστημονικό περιοδικό που εκδίδεται από θυγατρική του Βρετανικού Ιατρικού Συλλόγου).

Οι πρώτες οδηγίες ήταν βαθιά αφαιρετικές. Οι επιστήμονες απομόνωναν μεμονωμένα θρεπτικά συστατικά (πχ κορεσμένα λιπαρά, νάτριο ή βιταμίνη C) και τα αντιμετώπιζαν σαν ‘μαγικές λύσεις’ ή ‘δηλητηριώδη χάπια’ (ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ — ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΕΧΟΥΣΑ ΕΡΕΥΝΑ, ΤΙΣΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ).

Το USDA, το οποίο βοηθά στον καθορισμό αυτών των κατευθυντήριων γραμμών, έχει επίσης ως αποστολή την προώθηση της αμερικανικής γεωργίας. Πρόκειται για μια εγγενή σύγκρουση συμφερόντων καθώς όπως γράφει στην ιστοσελίδα του ‘Έχουμε ένα όραμα να παρέχουμε οικονομικές ευκαιρίες μέσω της καινοτομίας, βοηθώντας την αγροτική Αμερική να ευδοκιμήσει…’

Η ‘Πυραμίδα Τροφίμων’ της δεκαετίας του 1990 επηρεάστηκε σε μεγάλο βαθμό από τις βιομηχανίες σιτηρών και γαλακτοκομικών προϊόντων, οι οποίες εξασφάλισαν εξέχουσες θέσεις για τα προϊόντα τους (ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΑ ΛΟΜΠΙΣ Η ΠΥΡΑΜΙΔΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΩΝ ΗΠΑ)

Η επιστήμη της διατροφής υποφέρει από μια ‘κρίση αναπαραγωγιμότητας’. Μια μελέτη μπορεί να διαπιστώσει τη Δευτέρα ότι ο καφές προκαλεί καρκίνο, μόνο και μόνο για να ισχυριστεί μια άλλη ότι τον αποτρέπει την Παρασκευή. Ο ερευνητής του Στάνφορντ, Τζον Ιωαννίδης, έχει υποστηρίξει ότι μεγάλο μέρος της δημοσιευμένης έρευνας στη διατροφή είναι θεμελιωδώς λανθασμένο λόγω μικρών δειγμάτων και προκατειλημμένων αναφορών των συμμετεχόντων.

Μ’ αυτά και μ’ αυτά φτάσαμε η χθεσινή επιστημονική ‘ακλόνητη αλήθεια’ να γίνεται ο σημερινός ‘ξεπερασμένος μύθος’.

Αν και η είδηση πέρασε μάλλον ακροθιγώς είναι προφανές ότι το ζήτημα αγγίζει τα θεμέλια των αξιών και θεσφάτων του δυτικού πολιτισμού καθώς η διατροφή είναι σαφώς περισσότερο θετική επιστήμη (Μαθηματικά, Φυσική, Χημεία, Στατιστική, Βιολογία, Πληροφορική) από τις κοινωνικές (Ψυχολογία, Κοινωνιολογία, Οικονομικά, Πολιτικές επιστήμες, Παιδαγωγική, Ιστορία, Ανθρωπογεωγραφία, Νομική, Κοινωνική Ανθρωπολογία κλπ) εγείροντας ερωτήματα αν (τουλάχιστον οι δεύτερες) είναι αντάξιες της αποστολής τους…

ΗΡΘΑΝΕ ΤΑ ΠΑΝΩ ΚΑΤΩ (ΚΙ ΟΧΙ ΜΟΝΟ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ)ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ επειδή καμία ειδησεογραφική δίαιτα δεν μπορεί να είναι πλήρης μόνο με ό,τι σερβίρουν τα ΜεΜΜΕ