Λαγοκέφαλοι και λεοντόψαρα κατακτούν το Αιγαίο – Η νέα πραγματικότητα για τους ψαράδες στη Μεσόγειο

Μελέτη καταγράφει την εξάπλωση ξενικών ειδών που αλλάζουν τα

αλιεύματα, αυξάνουν τις ζημιές και πιέζουν το εισόδημα των επαγγελματιών ψαράδων

Η Μεσόγειος Θάλασσα καταγράφεται ως η πιο επιβαρυμένη παγκοσμίως περιοχή από θαλάσσιες εισβολές, με χαρακτηριστικά παραδείγματα ειδών όπως ο λαγοκέφαλος Lagocephalus sceleratus, το λεοντόψαρο Pterois miles και το φύκος Caulerpa cylindracea, τα οποία έχουν ήδη προκαλέσει σοβαρές οικολογικές και οικονομικές επιπτώσεις. Τα στοιχεία αυτά προκύπτουν από μελέτη που εκπονήθηκε από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας σε συνεργασία με το Τεχνικό Πανεπιστήμιο Δανίας και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Oceans της MDPI.

 Η έρευνα βασίστηκε στην ανάλυση 3.521 επιστημονικών δημοσιεύσεων και αποτυπώνει την εξέλιξη της διεθνούς βιβλιογραφίας για τα ξενικά θαλάσσια είδη στη Μεσόγειο τα τελευταία περίπου 50 χρόνια. Σύμφωνα με τα ευρήματα, η περιοχή φιλοξενεί σχεδόν 1.000 ξενικά είδη, με πάνω από το 50% να έχει εισέλθει μέσω της Διώρυγας του Σουέζ. Μόνο την τελευταία δεκαετία, οι νέες εισβολές αυξήθηκαν κατά περίπου 40%, με βασικούς παράγοντες την κλιματική αλλαγή, την εντατικοποίηση της ναυσιπλοΐας και τις υδατοκαλλιέργειες.

Ορισμένα από αυτά, όπως ο λαγοκέφαλος και το λεοντόψαρο, προκαλούν ζημιές στα αλιευτικά εργαλεία ή διαταράσσουν την τροφική αλυσίδα, ενώ η παρουσία τους είναι πιο έντονη στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου καταγράφονται πρώτα οι νέες εισβολές. Παράλληλα, η άνοδος της θερμοκρασίας των υδάτων ευνοεί την εγκατάσταση θερμόφιλων ειδών, μεταβάλλοντας σταδιακά τη διαθεσιμότητα των παραδοσιακών ψαριών. Αν και σε ορισμένες περιπτώσεις προκύπτουν νέα δυνητικά εμπορεύσιμα είδη, η συνολική εικόνα δείχνει ότι οι αρνητικές επιπτώσεις για την αλιεία υπερτερούν και η επιστημονική γνώση για την οικονομική διαχείριση του φαινομένου παραμένει περιορισμένη.

Παρά την ανάπτυξη της έρευνας για το πρόβλημα, η κατανομή της παραμένει άνιση. Το μεγαλύτερο μέρος των μελετών επικεντρώνεται στην Ανατολική Μεσόγειο, κυρίως στο Αιγαίο και τη Λεβαντίνη (ανατολικά της Ελλάδας νότια της Τουρκίας δυτικά της Μέσης Ανατολής) όπου εντοπίζονται οι περισσότερες νέες εισβολές. Αντίθετα, η Δυτική και η Κεντρική Μεσόγειος εμφανίζουν σαφώς μικρότερη ερευνητική κάλυψη.

Σε θεματικό επίπεδο, η βιβλιογραφία κυριαρχείται από την καταγραφή νέων ειδών και τη χαρτογράφηση της εξάπλωσής τους. Ταυτόχρονα αυξάνονται οι μελέτες για τις οικολογικές επιπτώσεις, τις μετακινήσεις ειδών λόγω αύξησης της θερμοκρασίας και τις πρακτικές διαχείρισης. Ωστόσο, παραμένουν περιορισμένες οι έρευνες που εξετάζουν την πρόβλεψη μελλοντικών εξελίξεων και τις κοινωνικοοικονομικές συνέπειες των εισβολών.