Δραματικό μήνυμα Kissinger: Ζούμε σε έναν κόσμο πρωτόγνωρης καταστροφικότητας

 

– Γιατί ο κόσμος χρειάζεται Κίνα και Ρωσία

Δραματική προειδοποίηση απευθύνει για άλλη μία φορά, μέσω του Economist, ο εξέχων διπλωματής Henry Kissinger, εκφράζοντας σκέψεις που κάλλιστα θα μπορούσαν να αποτελέσουν περιεχόμενο ενός εγχειριδίου υπό τον τίτλο «Πώς να αποφύγετε τον Γ’ Παγκόσμιο Πόλεμο».

Όπως λέει, ζούμε σε έναν κόσμο πρωτόγνωρης καταστροφικότητας και για αυτό ειδικά οι ηγέτες του κόσμου πρέπει να γρηγορούν, αντί να ησυχάζουν, ενώ περαιτέρω αναλύει τους λόγους για τους οποίους η παγκόσμια κοινότητα έχει ανάγκη την Κίνα και τη Ρωσία, ώστε να υπάρξει μια στιβαρή αρχιτεκτονική ασφαλείας.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τον Economist, στο Πεκίνο έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η Αμερική θα κάνει τα πάντα για να κρατήσει την Κίνα «κάτω»…

Από την άλλη, στην Ουάσιγκτον είναι ανένδοτοι: η Κίνα θέλει να υποκαταστήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες ως ηγέτιδα δύναμη.

Αλλά για μια ανάλυση αυτού του εντεινόμενου ανταγωνισμού -και ένα σχέδιο για να αποφευχθεί η πρόκληση πολέμου μεταξύ υπερδυνάμεων- πρέπει να επισκεφτείτε τον 33ο όροφο ενός κτιρίου Art Deco στο κέντρο του Μανχάταν, το γραφείο του Henry Kissinger, επισημαίνει ο Economist.

Και οι δύο πλευρές έχουν πείσει τον εαυτό τους ότι η έτερη αντιπροσωπεύει στρατηγικό κίνδυνο», αναφέρει.

«Είμαστε μάρτυρες μιας οξείας αντιπαράθεσης μεταξύ δύο μεγάλων δυνάμεων».

Στα τέλη Απριλίου, ο Economist είχε μιλήσει στον κ. Kissinger για περισσότερες από οκτώ ώρες σχετικά με το πώς μπορεί να αποτραπεί ένας πόλεμος μεταξύ Κίνας και Αμερικής.

Αυτές τις μέρες είναι σκυμμένος και περπατάει με δυσκολία, αλλά το μυαλό του είναι ξυράφι.

Καθώς σκέφτεται τα επόμενα δύο βιβλία του, σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη (ai) και τη φύση των συμμαχιών, εξακολουθεί να ενδιαφέρεται περισσότερο για το μέλλον παρά για το παρελθόν.

Ανησυχεί για τον εντεινόμενο ανταγωνισμό της Κίνας και της Αμερικής.

Και παρά το ότι η σκιά της Ρωσίας πέφτει βαριά λόγω Ουκρανίας, φοβάται πως η τεχνητή νοημοσύνη θα υπερτροφοδοτήσει τον σινο-αμερικανικό ανταγωνισμό.

Σε όλο τον κόσμο, η ισορροπία δυνάμεων και η τεχνολογική βάση του πολέμου αλλάζουν τόσο γρήγορα και με τόσο πολλούς τρόπους που οι χώρες στερούνται οποιασδήποτε σταθερής αρχής βάσει της οποίας θα μπορέσουν να εγκαθιδρύσουν την τάξη.

«Βρισκόμαστε στην κλασική κατάσταση που βρισκόμασταν πριν από τον Α’ παγκόσμιο πόλεμο», λέει, «όπου καμία πλευρά δεν έχει μεγάλα περιθώρια παραχώρησης και στην οποία οποιαδήποτε διαταραχή της ισορροπίας μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες».

«Μελετήστε λίγο περισσότερο τον πόλεμο»

Ο κ. Kissinger χαρακτηρίζεται από πολλούς ως φιλοπόλεμος για τη συμμετοχή και τον ρόλο του στην κρίση του Βιετνάμ, αλλά ο ίδιος θεωρεί ότι η αποφυγή συγκρούσεων μεταξύ μεγάλων δυνάμεων είναι το έργο της ζωής του.

Αφού είδε τη σφαγή που προκάλεσε η ναζιστική Γερμανία και βίωσε τη δολοφονία 13 στενών συγγενών στο Ολοκαύτωμα, πείστηκε ότι ο μοναδικός τρόπος για να αποφευχθεί μια καταστροφική σύγκρουση είναι η σκληροπυρηνική διπλωματία – ιδανικά ενισχυμένη από κοινές αξίες.

«Αυτό είναι το πρόβλημα που πρέπει να λυθεί», λέει.

«Και πιστεύω ότι έχω περάσει τη ζωή μου προσπαθώντας να το αντιμετωπίσω».

Κατά την άποψή του, η μοίρα της ανθρωπότητας εξαρτάται από το αν η Αμερική και η Κίνα μπορούν να συνεννοηθούν.

Πιστεύει ότι η ταχεία πρόοδος της τεχνητής νοημοσύνης, ειδικότερα, τους αφήνει μόλις πέντε έως δέκα χρόνια για να βρουν έναν τρόπο.

Πέρα από τα παραπάνω, ο κ. Kissinger επιφυλάσσει μερικές συμβουλές στους επίδοξους ηγέτες: «Προσδιορίστε πού βρίσκεστε. Ασπλάχνως».

Υπό αυτό το πνεύμα, το σημείο εκκίνησης για την αποφυγή του πολέμου είναι να αναλυθεί η αυξανόμενη ανησυχία της Κίνας.

Παρά τη φήμη του ότι είναι συμφιλιωτικός σε ό,τι αφορά την κυβέρνηση του Πεκίνου, αναγνωρίζει ότι πολλοί Κινέζοι στοχαστές πιστεύουν ότι η Αμερική βρίσκεται σε παρακμή και ότι, «επομένως, προϊόντος του χρόνου, τελικά θα μας υποκαταστήσουν».

Πιστεύει ότι η ηγεσία της Κίνας αγανακτεί με το αφήγημα των δυτικών πολιτικών για μια παγκόσμια τάξη βασισμένη σε κανόνες, όταν αυτό που πραγματικά εννοούν είναι οι κανόνες της Αμερικής και η τάξη της Αμερικής.

Οι κυβερνώντες της Κίνας προσβάλλονται από αυτό που θεωρούν «συγκαταβατικό παζάρι που προσφέρει η Δύση», για την παραχώρηση προνομίων στη Χώρα του Δράκου.

Πράγματι, κάποιοι στην Κίνα υποψιάζονται ότι η Αμερική δεν θα την αντιμετωπίσει ποτέ ως ισότιμη και ότι είναι ανόητο να το φανταζόμαστε.

Ωστόσο, ο κ. Αμερικανός διπλωμάτης προειδοποιεί πως δεν πρέπει να υπάρξει παρερμηνεία των φιλοδοξιών της Κίνας.

Στην Ουάσιγκτον λένε ότι «η Κίνα θέλει την παγκόσμια κυριαρχία…

Η απάντηση είναι ότι [στην Κίνα] θέλουν να είναι ισχυροί.

Δεν επιθυμούν την παγκόσμια κυριαρχία με τη χιτλερική έννοια.

Δεν σκέφτονται ούτε έχουν σκεφτεί ποτέ έτσι την παγκόσμια τάξη.

Στη ναζιστική Γερμανία ο πόλεμος ήταν αναπόφευκτος γιατί τον χρειαζόταν ο Hittler», εκτιμά ο Κissinger, αλλά η Κίνα είναι διαφορετική.

Ο Κissinger εκτιμά πως το κινεζικό σύστημα προσιδιάζει περισσότερο στον κουμφουκιανισμό παρά στον μαρξισμό.

Αυτό διδάσκει στους Κινέζους ηγέτες να αποκτούν τη μέγιστη δύναμη που μπορεί να έχει η χώρα τους και να επιδιώκουν να τους σέβονται για τα επιτεύγματά τους.

Οι Κινέζοι ηγέτες θέλουν να αναγνωριστούν ως οι τελικοί κριτές και αποφασίζοντες του διεθνούς συστήματος των συμφερόντων τους.

Αλλά «πιστεύω ότι έγκειται στην ικανότητά μας να αποτρέψουμε έναν πόλεμο με συνδυασμό διπλωματίας και βίας.

Πρέπει να καθιερώσουμε έναν μόνιμο διάλογο με την Κίνα, ώστε να βρεθεί ένας τρόπος ισορροπίας μεταξύ των δύο δυνάμεων».

Η Κίνα «προσπαθεί να παίξει παγκόσμιο ρόλο.

Πρέπει να αξιολογούμε σε κάθε σημείο εάν οι αντιλήψεις ενός στρατηγικού ρόλου είναι συμβατές.

Εάν δεν είναι, τότε θα τεθεί το ζήτημα της βίας.

Είναι δυνατόν η Κίνα και οι Ηνωμένες Πολιτείες να συνυπάρχουν χωρίς την απειλή ενός ολοκληρωτικού πολέμου μεταξύ τους; Σκέφτηκα και εξακολουθώ να πιστεύω ότι [είναι].

Αλλά η επιτυχία δεν είναι εγγυημένη.

Και επομένως, πρέπει να είμαστε αρκετά δυνατοί στρατιωτικά για να διαχειριστούμε την αποτυχία.

Η μεγάλη δοκιμασία θα είναι το πώς θα συμπεριφερθούν η Κίνα και η Αμερική στην Ταϊβάν.

Όποτε ο Nixon έθετε ένα συγκεκριμένο θέμα, ο Μάο έλεγε: “Είμαι φιλόσοφος.

Δεν ασχολούμαι με αυτά τα θέματα.

Αφήστε τον Zhou [Enlai] και τον Kissinger να τα συζητήσουν αυτά.

Όταν όμως ήρθε η ώρα για την Ταϊβάν, ήταν ξεκάθαρος.

Είναι ένα σωρό αντεπαναστάτες.

Δεν τους χρειαζόμαστε τώρα.

Μπορούμε να περιμένουμε 100 χρόνια.

Κάποτε όμως θα τους αναζητήσουμε».

O κ. Kissinger πιστεύει ότι η συνεννόηση που σφυρηλατήθηκε μεταξύ Nixon και Mao ανετράπη από τον Donald Trump.

«Ήθελε να διογκώσει τη σκληρή του εικόνα στρεφόμενος κατά της Κίνας με αφορμή το εμπόριο.

Η κυβέρνηση Biden ακολούθησε το παράδειγμα του κ. Trump, αλλά με φιλελεύθερη ρητορική.

Σε κάθε περίπτωση, ο Kissinger δεν θα είχε επιλέξει αυτόν τον δρόμο σε σχέση με την Ταϊβάν, επειδή ένας πόλεμος ουκρανικού τύπου θα κατέστρεφε το νησί αλλά και την παγκόσμια οικονομία.

Ο πόλεμος θα μπορούσε επίσης να καθυστερήσει την Κίνα στο εσωτερικό – κάτι που αποτελεί τον μεγαλύτερο φόβο των ηγετών.

Βέβαια, ο φόβος του πολέμου καλλιεργεί έδαφος για ελπίδα.

Το πρόβλημα είναι ότι καμία πλευρά δεν έχει πολλά περιθώρια να κάνει παραχωρήσεις.

Κάθε Κινέζος ηγέτης έχει επιβεβαιώσει τη σύνδεση της χώρας του με την Ταϊβάν.

Ταυτόχρονα, ωστόσο, «όπως έχουν εξελιχθεί τα πράγματα τώρα, δεν είναι απλό για τις Ηνωμένες Πολιτείες να εγκαταλείψουν την Ταϊβάν χωρίς να υπονομεύσουν τη θέση τους αλλού».

Μη λάτρης των γραφειοκρατιών

Μη ων λάτρης των γραφειοκρατιών, ο Kissinger θα ήθελε να δει τα μέλη μιας μικρής ομάδας συμβούλων, με εύκολη μεταξύ τους επικοινωνία, να συνεργάζονται σιωπηρά.

Καμία πλευρά δεν θα μετέβαλε θεμελιωδώς τη θέση της για την Ταϊβάν, αλλά η Αμερική θα επεδίωκε να μην τροφοδοτήσει την υποψία ότι υποστηρίζει την ανεξαρτησία του νησιού.