Έλληνας παραγωγός αρνήθηκε να ανακαλέσει μολυσμένο μέλι – Οι Αρχές σιώπησαν και το μέλι ΔΕΝ αποσύρθηκε

Ελληνικό μέλι με απαγορευμένη ουσία – Καμία ενέργεια από τις αρχές παρά

την παραβίαση της νομοθεσίας – Η ΕΕ χαρακτήρισε τη λήψη μέτρων από τον Ελληνικό ελεγκτικό μηχανισμό ως “πιο ευέλικτη” από εκείνη που προβλέπεται από τη νομοθεσία της ΕΕ

Οι καταναλωτές θεωρούν το μέλι -και δικαίως- ως ένα υγιεινό φυσικό προϊόν, με υψηλή ποιότητα και πολλά οφέλη για την υγεία, όπως αντιοξειδωτικές και αντιμικροβιακές δράσεις. Όμως, οι λειτουργικές ιδιότητες και τα οφέλη για την υγεία που σχετίζονται με το μέλι, μπορούν να επιτευχθούν μέσω της κατανάλωσης καθαρού, μη μολυσμένου μελιού, χωρίς την εφαρμογή αυστηρής τεχνολογικής επεξεργασίας, κτηνιατρικών φαρμάκων (π.χ. αντιβιοτικών)  ή παρατεταμένης αποθήκευσης. Όμως λόγω της υψηλής τιμής του, που οφείλεται κυρίως στην εποχικότητα και την περιορισμένη διαθεσιμότητα στην αγορά, το μέλι αποτελεί πολύ συχνό στόχο νοθείας τροφίμων. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση μη συμμόρφωσης με τη νομοθεσία που σχετίζεται με τη χρήση αντιβιοτικών στις μέλισσες.

 Η υπερβολική χρήση αντιβιοτικών και η συσσώρευσή του στους ιστούς των ζώων και, κατά συνέπεια, στα τρόφιμα που παράγουν, μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία των καταναλωτών, συμπεριλαμβανομένης της εμφάνισης αντοχής στα αντιβιοτικά σε παθογόνους μικροοργανισμούς και της εμφάνισης αλλεργικών αντιδράσεων σε υπερευαίσθητα άτομα. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει καταρτίσει έναν κατάλογο αντιβιοτικών και αντίστοιχων κατηγοριών αντιβιοτικών, σύμφωνα με την προσέγγιση OneHealth κατά της μικροβιακής αντοχής, συμπεριλαμβανομένων των σουλφοναμιδίων. Οι σουλφοναμίδες, που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία βακτηριακών λοιμώξεων στις μέλισσες, μπορούν δυνητικά να μολύνουν το μέλι με υπολείμματα, αποτελώντας δυνητικό κίνδυνο για την υγεία. Επί του παρόντος, δεν υπάρχουν μέγιστα όρια καταλοίπων (ΑΟΚ) στην ΕΕ για τις σουλφοναμίδες στο μέλι και η επεξεργασία των κυψελών με αυτά τα αντιμικροβιακά απαγορεύεται.

Αυτή η μη συμμόρφωση εντοπίστηκε σε ελληνικό μέλι, όπως αποκαλύφθηκε σε έρευνα επιθεωρητών της ΕΕ που αξιολόγησαν τους ελέγχους που γίνονται στην Ελλάδα, για την παρουσία κτηνιατρικών φαρμάκων σε τρόφιμα ζωικής προέλευσης. Στόχος του ελέγχου ήταν να αξιολογηθεί η εφαρμογή από τις ελληνικές αρμόδιες αρχές των σχεδίων ελέγχου για τα κατάλοιπα φαρμακολογικώς δραστικών ουσιών, φυτοφαρμάκων και προσμείξεων σε ζώα και ζωικά προϊόντα και να διαπιστωθεί, κατά πόσον ήταν σύμφωνη με τις προγραμματισμένες ρυθμίσεις και τις νομικές απαιτήσεις της ΕΕ. Μεταξύ των ευρημάτων της έκθεσης που έχει ήδη παρουσιάσει το Cibum, και στα οποία αποδεικνύεται η ανεπάρκεια των ελληνικών ελεγκτικών μηχανισμών, γίνεται ιδιαίτερη αναφορά και σε μία περίπτωση που προκαλεί πολλά ερωτήματα.

Καταρχήν θα πρέπει να αναφερθεί, ότι σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή νομοθεσία, όταν προκύψει μη συμμορφούμενο αποτέλεσμα ακολουθεί μια ολοκληρωμένη διαδικασία για τη διαχείρισή του. Τα εργαστήρια που πραγματοποιούν αναλύσεις ρουτίνας πρέπει να ενημερώνουν αμέσως την αντίστοιχη τοπική αρμόδια αρχή και το εθνικό εργαστήριο αναφοράς (ΕΕΑ) και να ζητούν επιβεβαιωτική δοκιμή του δείγματος από το ΕΕΑ. Εάν επιβεβαιωθεί το αποτέλεσμα, το ΕΕΑ πρέπει να ενημερώσει αμέσως τις κεντρικές και τοπικές αρμόδιες αρχές. Οι τοπικές αρμόδιες αρχές είναι υπεύθυνες για τη διεξαγωγή και τη διερεύνηση, καθώς και για τον έλεγχο στην εκμετάλλευση καταγωγής ή προέλευσης, κατά περίπτωση, με στόχο τον εντοπισμό της πιθανής αιτίας για την παρουσία του καταλοίπου και την επιβολή των αναγκαίων μέτρων στον υπεύθυνο της επιχείρησης τροφίμων.

Ωστόσο αυτό δεν συνέβη σύμφωνα με την έκθεση της DG SANTE, σε Έλληνα μελισσοκόμο. Όταν το εργαστήριο διαπίστωσε σουλφαμομεθοξίνη στο μέλι, «η αρμόδια αρχή ζήτησε από τον παραγωγό να ανακαλέσει το προϊόν από τα καταστήματα λιανικής πώλησης. Ο υπεύθυνος επιχείρησης δεν συμμορφώθηκε και η αρμόδια αρχή δεν έλαβε περαιτέρω μέτρα»… αναφέρεται στο πόρισμα στο οποίο τονίζεται ότι αυτό δεν συνάδει με το Άρθρο 4 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΕ) 2019/2090*. Στην έκθεση δεν αναφέρεται η επωνυμία του προϊόντος ούτε ο παραγωγός, αλλά η αναφορά είναι ενδεικτική για το τι μπορεί να συμβαίνει πίσω και πάνω “στις πλάτες’ των Ελλήνων καταναλωτών.

Το συμπέρασμα των Ευρωπαίων ελεγκτών για τα μέτρα των ελληνικών αρχών σε περιπτώσεις μη συμμορφούμενων με τη νομοθεσία προϊόντων, είναι πως «ενώ το σύστημα αντιμετώπισης μη συμμορφούμενων περιπτώσεων φαρμακολογικώς δραστικών ουσιών και προσμείξεων σε δείγματα που λαμβάνονται στο επίπεδο μη λιανικής πώλησης εφαρμόζεται και γενικά λειτουργεί άμεσα, αποδυναμώνεται λόγω καθυστερήσεων στην αναφορά των αποτελεσμάτων από το εργαστήριο και καθυστερήσεων στην έναρξη ερευνών σε ορισμένες περιπτώσεις, και λόγω πολιτικών επιβολής που είναι πιο ευέλικτες από εκείνες που προβλέπονται από τη νομοθεσία της ΕΕ»

*Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό κανονισμό, σε περίπτωση που υπάρχει υποψία ή διαπίστωση παράνομης χορήγησης, ή όταν ανακαλυφθούν στην κατοχή μη εξουσιοδοτημένων προσώπων, ή υπευθύνων επιχειρήσεων, ουσίες που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 96/22/ΕΚ ή σε περίπτωση που ανακαλυφθούν στην κατοχή μη εξουσιοδοτημένων προσώπων ή υπευθύνων επιχειρήσεων απαγορευμένες ή μη εγκεκριμένες ουσίες ή προϊόντα, η αρμόδια αρχή: θέτει αμέσως τα ζώα και τα προϊόντα που τελούν υπό έρευνα σε επίσημη δέσμευση και όσο διαρκεί η επίσημη δέσμευση, η αρμόδια αρχή:

—δίνει εντολή να μην μετακινηθούν χωρίς την προηγούμενη άδεια της αρμόδιας αρχής τα ζώα που αφορά η έρευνα και αυτό για όσο διαρκεί η έρευνα·

—δίνει εντολή να μην απομακρυνθεί από το αγρόκτημα ή την εγκατάσταση προέλευσης το μέλι και να μη δοθεί σε άλλο πρόσωπο χωρίς την προηγούμενη άδεια της αρμόδιας αρχής·

—δίνει εντολή να παραμείνουν διαχωρισμένα και να μην απομακρυνθούν από το αγρόκτημα ή την εγκατάσταση προέλευσης η ζωοτροφή, το νερό και όποια άλλα προϊόντα έχουν σχέση, ανάλογα με την περίπτωση·

—εξασφαλίζει ότι τα ζώα που αφορά η έρευνα φέρουν επίσημη σήμανση ή άλλο μέσο ταυτοποίησης ή, στην περίπτωση των πουλερικών, των ψαριών και των μελισσών, ότι παραμένουν σε χώρο ή κυψέλη που φέρει σήμανση·

—λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα προφύλαξης ανάλογα με τη φύση της ουσίας ή των ουσιών που ταυτοποιήθηκαν·

Επισης ζητά από τον κάτοχο ζώων και τον υπεύθυνο κτηνίατρο να προσκομίσουν οποιοδήποτε έγγραφο δικαιολογεί τη φύση της χορήγησης, διεξάγει κάθε άλλο επίσημο έλεγχο στα ζώα ή τις παρτίδες των ζώων στο αγρόκτημα προέλευσης ή το μέρος αναχώρησης των ζώων, ο οποίος είναι απαραίτητος για να εξακριβωθεί τέτοιου είδους χρήση, διεξάγει κάθε άλλο επίσημο έλεγχο που απαιτείται για να εξακριβωθεί η αγορά και η παρουσία μη εγκεκριμένων ή απαγορευμένων ουσιών και διεξάγει κάθε άλλο επίσημο έλεγχο που απαιτείται για να διευκρινιστεί η προέλευση των απαγορευμένων ή μη εγκεκριμένων ουσιών ή προϊόντων ή των ζώων που υπέστησαν την αγωγή.