Εισαγόμενα αναψυκτικά με συντηρητικά, γλυκαντικά, καφεΐνη ακόμη και … καθαρτικά! Εργαστηριακά αποτελέσματα

Οι διαφορές στη νομοθεσία και η παραπλανητική επισήμανση κάνουν

την κατανάλωση τέτοιων προϊόντων δυνητικά προβληματική, ιδίως για όσους τα καταναλώνουν συχνά.

Εξωτικά αναψυκτικά από όλο τον κόσμο εμφανίζονται όλο και συχνότερα στην αγορά. Είτε ως τάση στα social media, είτε ως ανάμνηση ταξιδιού, είτε ως περιέργεια για νέες γεύσεις, οι καταναλωτές έχουν πια πληθώρα επιλογών σε σούπερ μάρκετ, διαδικτυακά καταστήματα ή ακόμα και αυτόματους πωλητές. Ωστόσο, το 2024, το Χημείο Ανάλυσης Τροφίμων της Καρλσρούης (CVUA Karlsruhe) εξέτασε πάνω από 1.500 αναψυκτικά και σε 11 δείγματα (0,7%) διαπιστώθηκαν υπερβάσεις των επιτρεπόμενων ορίων για συντηρητικά, γλυκαντικά ή καφεΐνη. Από αυτά, τα δέκα προέρχονταν από τρίτες χώρες εκτός Ε.Ε.

Οι επικίνδυνες ουσίες στα ευρήματα του 2024

Από τις 1.500 και πλέον αναλύσεις αναψυκτικών, 201 δείγματα παραπέμφθηκαν λόγω νομικών παραβάσεων, με ποσοστό παρατυπιών περίπου 13%, κυρίως λόγω ελλιπούς επισήμανσης. Παραβάσεις που σχετίζονται με την υπέρβαση ορίων ή τη χρήση μη εγκεκριμένων ουσιών καταγράφηκαν σε 11 δείγματα (0,7%) και με μικρή αύξηση σε σχέση με προηγούμενα έτη (2022: 0,2%, 2023: 0,3%). Αξιοσημείωτο είναι ότι 10 από τα 11 δείγματα ήταν εισαγόμενα, κυρίως από την Ασία και τη Βόρεια Αμερική.

 Τα περισσότερα προβληματικά δείγματα παραβίαζαν τις νομοθετικές απαιτήσεις ως προς τα πρόσθετα. Το πρόβλημα έγκειται στο ότι σε ορισμένες τρίτες χώρες επιτρέπονται υψηλότερα ή και απεριόριστα επίπεδα χρήσης προσθέτων. Ωστόσο, για να διατεθούν στην ΕΕ, τα προϊόντα πρέπει να πληρούν τους ευρωπαϊκούς κανόνες.

Συγκεκριμένα η συνηθέστερη παραβίαση αφορούσε την υπέρβαση του ορίου για το συντηρητικό βενζοϊκό οξύ. Σε μία περίπτωση υπήρξε υπέρβαση του ορίου για το γλυκαντικό κυκλαμικό οξύ (κυκλαμικό νάτριο) ενώ σε κάποιες περιπτώσεις ανιχνεύτηκαν πρόσθετα που δεν επιτρέπονται στην ΕΕ. Έξι από τα έντεκα δείγματα ήταν ενεργειακά ποτά (energy drinks) με υπερβάσεις στην περιεκτικότητα σε καφεΐνη

Το βενζοϊκό οξύ χρησιμοποιείται ως συντηρητικό, κυρίως σε όξινα τρόφιμα (π.χ. αναψυκτικά). Στην ΕΕ, το όριο είναι 150 mg/l. Σε 7 από τα 11 δείγματα, οι τιμές κυμαίνονταν από 185 έως 544 mg/l. Σε 3 δείγματα, οι συγκεντρώσεις ξεπέρασαν τα 500 mg/l — τόσο ώστε ένα άτομο 60 kg να φτάσει το όριο ADI με 600 ml κατανάλωσης.

Βέβαια, σε τρίτες χώρες τα επιτρεπόμενα επίπεδα είναι πολύ υψηλότερα και συγκεκριμένα στην Ιαπωνία έως 600 mg/kg και στις ΗΠΑ συνιστάται έως 1.000 mg/l – 6,5 φορές το όριο της ΕΕ!

Το κυκλαμικό επιτρέπεται σε μέγιστη συγκέντρωση 250 mg/l τη στιγμή που ένα δείγμα περιείχε 322 mg/l.

Σε 6 ενεργειακά ποτά, τα επίπεδα καφεΐνης κυμαίνονταν από 351 έως 407 mg/l, ενώ το όριο στην ΕΕ είναι 320 mg/l. Η καφεΐνη επηρεάζει το νευρικό σύστημα, αυξάνει την εγρήγορση, αλλά μπορεί να προκαλέσει παρενέργειες (αϋπνία, ταχυκαρδία, ναυτία). Η EFSA θεωρεί ως ασφαλή πρόσληψη έως 5,7 mg/kg σωματικού βάρους ημερησίως (περίπου 400 mg για ενήλικες).

Μη εγκεκριμένα πρόσθετα

Σε 2 από τα 11 δείγματα δηλώθηκαν συστατικά μη επιτρεπόμενα στην ΕΕ:

Σε ένα προϊόν που είχε εισαχθεί από το Μεξικό βρέθηκε BVO (βρωμιωμένο φυτικό έλαιο) – μη εγκεκριμένο στην ΕΕ και πλέον απαγορευμένο και σε ΗΠΑ & Ιαπωνία λόγω πιθανής τοξικότητας στον θυρεοειδή και Dioctyl Natriumsulfosuccinat – μη επιτρεπόμενο στην ΕΕ, που χρησιμοποιείται και ως καθαρτικό στη φαρμακολογία.

Ελλείψεις στην επισήμανση (ετικέτες)

Εκτός από τις χημικές παραβάσεις, υπήρχαν σοβαρά προβλήματα στην επισήμανση καθώς 5 δείγματα έφεραν μόνο ξενόγλωσσες ετικέτες ενώ σε κάποιες περιπτώσεις υπήρχαν λανθασμένες μεταφράσεις. Σε αρκετά έλειπαν εντελώς οι προειδοποιήσεις για καφεΐνη.