Πατήσια: 3χρονο αγόρι κάπνιζε ατμιστή μέσα σε συρμό του ηλεκτρικού – Δείτε φωτογραφία

Παιδί 3 ετών ενώ βρισκόταν υπό την επίβλεψη δύο ενηλίκων, κάπνιζε ατμιστή μέσα σε βαγόνι του ηλεκτρικού στα Πατήσια

Καταγγελία για παιδί περίπου τριών ετών που φαίνεται να κρατά και να χρησιμοποιεί ηλεκτρονικό τσιγάρο μέσα σε συρμό του Ηλεκτρικού στα Πατήσια προκαλεί νέο κύμα ανησυχίας για την έκθεση ανηλίκων σε προϊόντα νικοτίνης. Το περιστατικό αναφέρθηκε από επιβάτες σε απογευματινό δρομολόγιο, με τους αυτόπτες που έστειλαν τη φωτογραφία στο Cibum, να περιγράφουν ότι το παιδί βρισκόταν υπό την επίβλεψη δύο ενηλίκων.

Είναι αξιοσημείωτο οτι κανείς μέσα στο βαγόνι δεν παρενέβη και δεν μίλησε στους ενήλικους που συνόδευαν το μικρό παιδί. Σύμφωνα με τους αυτόπτες το παιδάκι, φαινόταν να έχει εξοικείωση με τη χρήση του ατμιστή. Κρατούσε τη συσκευή με σταθερό χέρι, ρουφούσε τον ατμό με τρόπο που θύμιζε ενήλικο καπνιστή και στη συνέχεια τον φυσούσε στον αέρα με άνεση, χωρίς να δείχνει αιφνιδιασμένο ή να βήχει.

Οι ειδικοί δημόσιας υγείας υπενθυμίζουν ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα περιέχουν νικοτίνη και αερολύματα που δεν είναι κατάλληλα για παιδιά. Πέρα και πάνω από τον αντικαπνιστικό νόμο που ισχύει στα μέσα μαζικής μεταφοράς, το ζήτημα είναι πρωτίστως θέμα ασφάλειας ανηλίκων. Η χρήση προϊόντων καπνού ή ατμίσματος σε ανήλικους απαγορεύεται. Η παράβαση μπορεί να επιφέρει διοικητικές κυρώσεις και έλεγχο για έκθεση ανηλίκου σε κίνδυνο. Στο συγκεκριμένο συμβάν δεν υπήρξε κλήση αρχών ούτε καταγγελία επί τόπου.

Το σοκαριστικό περιστατικό, αποκαλύπτει την απόλυτη αδιαφορία και ανευθυνότητα ορισμένων ενηλίκων που εκθέτουν ανήλικα παιδιά σε προϊόντα νικοτίνης. Κανείς μέσα στο βαγόνι δεν αντέδρασε. Κανείς δεν θεώρησε αναγκαίο να προστατεύσει ένα παιδί που εισπνέει χημικά και ατμό με την άνεση ενήλικου καπνιστή. Η εικόνα του παιδιού να κρατά τη συσκευή, να ρουφά και να φυσάει τον καπνό με σιγουριά, αποτελεί ντροπή για μια κοινωνία που σιωπά μπροστά στην παιδική έκθεση σε εθιστικές ουσίες.

Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα έχει αποδειχθεί ότι δεν είναι «αθώες συσκευές», αλλά πηγές νικοτίνης, τοξικών αερολυμάτων και ουσιών που διαλύουν το νευρικό και αναπνευστικό σύστημα. Το άτμισμα στους ανήλικους συνδέεται με εξάρτηση, βλάβες στους πνεύμονες, αύξηση του άγχους και ψυχικές διαταραχές. Η νικοτίνη τροποποιεί τη λειτουργία του εγκεφάλου, αλλάζει τα κυκλώματα ανταμοιβής και αυξάνει την πιθανότητα εξάρτησης από άλλες ουσίες. Ένα τρίχρονο παιδί να ατμίζει δεν είναι απλώς παράβαση. Είναι πράξη έκθεσης ανηλίκου σε σοβαρό κίνδυνο. Όσοι το επιτρέπουν ή σιωπούν, γίνονται συνένοχοι σε μια επικίνδυνη κουλτούρα ανοχής που νομιμοποιεί την παιδική βλάβη και που αγγίζει τα όρια της κακοποίησης.

Η μελέτη “Vaping Among Adolescents: An Overview of E-Cigarette Use in Middle and High School Students” (Khambayat et al., 2023) περιγράφει το άτμισμα στους εφήβους ως μια ταχέως αυξανόμενη απειλή για τη δημόσια υγεία. Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, παρότι προωθήθηκαν ως «ασφαλέστερη» εναλλακτική του καπνίσματος, οδηγούν συχνά σε εξάρτηση από τη νικοτίνη, ενώ έχουν συνδεθεί με βλάβες στους πνεύμονες, στο καρδιαγγειακό και στο νευρικό σύστημα. Η εισπνοή αερολυμάτων που περιέχουν ουσίες όπως διακετύλιο και φορμαλδεΰδη προκαλεί ερεθισμό, φλεγμονή και μακροπρόθεσμα αυξάνει τον κίνδυνο για ασθένειες όπως το «popcorn lung» και η αθηροσκλήρωση. Οι έφηβοι, πόσο μάλλον ένα μικρό παιδί 3 ετών, με εγκέφαλο ακόμη υπό ανάπτυξη, είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι στη νικοτίνη, που τροποποιεί το σύστημα ανταμοιβής και αυξάνει την πιθανότητα εξάρτησης από άλλες ουσίες αργότερα. Παράλληλα, έχει παρατηρηθεί συσχέτιση του ατμίσματος με άγχος, κατάθλιψη και διαταραχές ύπνου. Οι ερευνητές τονίζουν ότι οι πρακτικές μάρκετινγκ — όπως οι γεύσεις, τα ελκυστικά χρώματα και η προώθηση μέσω κοινωνικών δικτύων — παίζουν καθοριστικό ρόλο στην εξάπλωση της χρήσης μεταξύ ανηλίκων.

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα ευρήματα του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Έρευνας Σχολείων για το Αλκοόλ και Άλλα Ναρκωτικά (ESPAD 2024), το άτμισμα μεταξύ εφήβων έχει αυξηθεί ραγδαία τα τελευταία χρόνια, αποτελώντας πλέον μία από τις πιο διαδεδομένες μορφές κατανάλωσης νικοτίνης στην Ευρώπη. Το 44% των μαθητών ηλικίας 15–16 ετών έχει δοκιμάσει ηλεκτρονικό τσιγάρο τουλάχιστον μία φορά, ενώ το 22% το έχει χρησιμοποιήσει μέσα στον τελευταίο μήνα. Η καθημερινή χρήση φτάνει έως και το 20% σε ορισμένες χώρες, με τα κορίτσια να καταγράφουν υψηλότερα ποσοστά από τα αγόρια σε πάνω από τις μισές χώρες της Ευρώπης. Ανησυχητικό είναι επίσης το γεγονός ότι περίπου το 16% των μαθητών ανέφερε ότι ξεκίνησε το άτμισμα στην ηλικία των 13 ετών ή και νωρίτερα, στοιχείο που δείχνει μια ανησυχητική πρώιμη έναρξη. Η εύκολη πρόσβαση ενισχύει το πρόβλημα, καθώς έξι στους δέκα μαθητές θεωρούν ότι μπορούν εύκολα να προμηθευτούν ηλεκτρονικά τσιγάρα, με τη διαθεσιμότητα να ξεπερνά το 80% σε ορισμένες χώρες της βόρειας Ευρώπης.

Η μελέτη επισημαίνει ότι η ταχεία εξάπλωση των ηλεκτρονικών τσιγάρων τροφοδοτεί τη διπλή χρήση με τα παραδοσιακά προϊόντα καπνού. Όταν εξετάζονται από κοινού το κάπνισμα και το άτμισμα, το ποσοστό μαθητών που έχει εκτεθεί σε κάποια μορφή νικοτίνης αυξάνεται στο 47%, ενώ η καθημερινή χρήση φτάνει το 14%, με σημαντική αύξηση μεταξύ των κοριτσιών. Οι ερευνητές τονίζουν ότι η πρώιμη έκθεση στη νικοτίνη μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη του εγκεφάλου, να ενισχύσει την εξάρτηση και να αυξήσει την πιθανότητα κατανάλωσης άλλων ουσιών. Το ESPAD αναδεικνύει επίσης ότι οι προσπάθειες πρόληψης, αν και διαδεδομένες, επικεντρώνονται κυρίως στο αλκοόλ, ενώ οι δράσεις που αφορούν τα εναλλακτικά προϊόντα νικοτίνης, όπως τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, παραμένουν περιορισμένες. Τα δεδομένα αυτά υποδεικνύουν ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει μια νέα γενιά εφήβων που εκτίθεται στη νικοτίνη σε όλο και νεαρότερες ηλικίες, γεγονός που απαιτεί στοχευμένες παρεμβάσεις πρόληψης και αυστηρότερη ρύθμιση της αγοράς προϊόντων ατμίσματος.

Σε ανάλογες περιπτώσεις, συνιστάται στους επιβάτες να ενημερώνουν άμεσα οδηγό, σταθμάρχη ή συνοδό ασφαλείας και, εφόσον κρίνεται αναγκαίο, να επικοινωνούν με την αστυνομία. Η ψύχραιμη επισήμανση προς τον συνοδό και η επίσημη αναφορά είναι οι ενδεδειγμένες κινήσεις όταν δεν υπάρχει παρέμβαση μέσα στο βαγόνι.