Πρωτοποριακή μελέτη ανοίγει τον δρόμο για νέα φάρμακα κατά της οξείας νεφρικής βλάβης

Νέα ελπίδα κατά της νεφρικής βλάβης

Η σοβαρή βλάβη στη βραχυπρόθεσμη

λειτουργία των νεφρών, γνωστή ως Οξεία Νεφρική Βλάβη (ΟΝΒ), μπορεί να απειλήσει τη ζωή του ασθενούς, ενώ παράλληλα αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης μόνιμης χρόνιας νεφρικής νόσου. Η ΟΝΒ είναι μια συχνή επιπλοκή που εμφανίζεται μετά από σημαντικούς στρεσογόνους παράγοντες, όπως είναι η σήψη ή μια σοβαρή επέμβαση καρδιάς. Υπολογίζεται ότι περισσότεροι από τους μισούς ασθενείς σε μονάδες εντατικής θεραπείας θα βιώσουν τη νόσο, ωστόσο σήμερα δεν υπάρχει καμία εγκεκριμένη φαρμακευτική αγωγή για την αντιμετώπισή της.

Ερευνητές του University of Utah Health ανακάλυψαν ότι ο ρόλος κλειδί ανήκει στα λιπαρά μόρια που ονομάζονται κεραμίδια. Τα μόρια αυτά εκκινούν την ΟΝΒ προκαλώντας βλάβη στα μιτοχόνδρια, τους οργανισμούς που παρέχουν ενέργεια στα νεφρικά κύτταρα. Χρησιμοποιώντας έναν υποψήφιο εφεδρικό φαρμακευτικό παράγοντα, ο οποίος σχεδιάστηκε για να μεταβάλλει τον τρόπο επεξεργασίας των κεραμιδίων, η ομάδα κατάφερε να προστατεύσει τη μιτοχονδριακή δομή και να αποτρέψει πλήρως τη νεφρική βλάβη σε ποντίκια.

 Προηγούμενες μελέτες είχαν δείξει ότι τα κεραμίδια μπορούν να βλάψουν όργανα όπως η καρδιά και το συκώτι. Οι ερευνητές μέτρησαν τα επίπεδα κεραμιδίων σε μοντέλα ΟΝΒ και διαπίστωσαν μια ισχυρή σύνδεση. Τα επίπεδα αυξήθηκαν κατακόρυφα μετά τη βλάβη, τόσο στα ποντίκια όσο και σε δείγματα ανθρώπινων ούρων. Όπως αναφέρουν οι επιστήμονες, τα επίπεδα κεραμιδίων είναι πολύ υψηλά στη νεφρική βλάβη. Αυξάνονται γρήγορα μετά τη βλάβη των νεφρών και η αύξηση συνδέεται άμεσα με τη σοβαρότητα του τραυματισμού. Όσο χειρότερη είναι η βλάβη, τόσο υψηλότερα είναι τα επίπεδα κεραμιδίων.

Τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν ότι τα κεραμίδια στα ούρα θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως ένας πρώιμος βιοδείκτης για την ΟΝΒ. Αυτό θα έδινε στους κλινικούς γιατρούς ένα εργαλείο για τον εντοπισμό ευάλωτων ασθενών, όπως εκείνους που προετοιμάζονται για εγχείρηση καρδιάς, πριν καν εμφανιστούν τα συμπτώματα.

Η ομάδα σχεδόν εξάλειψε τη νεφρική βλάβη σε ένα μοντέλο ποντικιού τροποποιώντας το γενετικό πρόγραμμα που ελέγχει την παραγωγή κεραμιδίων. Η αλλαγή αυτή δημιούργησε «υπερ-ποντίκια» τα οποία δεν ανέπτυξαν ΟΝΒ ακόμη και υπό συνθήκες που συνήθως προκαλούν σοβαρή βλάβη. Στη συνέχεια, οι ερευνητές δοκίμασαν έναν υποψήφιο φαρμακευτικό παράγοντα που μειώνει τα κεραμίδια, ο οποίος δημιουργήθηκε από την Centaurus Therapeutics.

Τα ποντίκια που έλαβαν θεραπεία εκ των προτέρων απέφυγαν τον νεφρικό τραυματισμό, διατήρησαν την κανονική νεφρική λειτουργία και είχαν νεφρά που εμφάνιζαν σχεδόν φυσιολογική εικόνα στο μικροσκόπιο. Η ομάδα διαπίστωσε ότι τα κεραμίδια βλάπτουν τα μιτοχόνδρια. Η ρύθμιση της παραγωγής κεραμιδίων, είτε γενετικά είτε με το φάρμακο, διατήρησε τα μιτοχόνδρια άθικτα και λειτουργικά, ακόμη και υπό πίεση.

Οι ερευνητές δηλώνουν ενθουσιασμένοι από τα προστατευτικά αποτελέσματα του εφεδρικού αυτού φαρμάκου, τονίζουν ωστόσο ότι η μελέτη παραμένει προσώρας προκλινική. Τα αποτελέσματα σε ποντίκια δεν προδικάζουν πάντοτε την έκβαση στους ανθρώπους και απαιτείται περαιτέρω έρευνα για την επιβεβαίωση της ασφάλειας. Εάν τα αποτελέσματα επαληθευτούν στους ανθρώπους, το φάρμακο θα μπορούσε ενδεχομένως να χορηγηθεί εκ των προτέρων σε άτομα που αντιμετωπίζουν υψηλό κίνδυνο ΟΝΒ, συμπεριλαμβανομένων ασθενών που υποβάλλονται σε εγχείρηση καρδιάς. Τέλος, καθώς το φάρμακο φαίνεται να δρα διατηρώντας τη μιτοχονδριακή υγεία, η προσέγγιση αυτή μπορεί να έχει σημασία και για άλλες διαταραχές που συνδέονται με μιτοχονδριακή δυσλειτουργία, όπως η καρδιακή ανεπάρκεια και ο διαβήτης.