Η πρώτη εβδομάδα της Βουλγαρίας στην Ευρωζώνη: Αυξήθηκαν οι τιμές των τροφίμων

Η είσοδος της γειτονικής χώρας στο κοινό νόμισμα συνοδεύτηκε από

αυξήσεις σε βασικά είδη διατροφής, προκαλώντας ανησυχία στους καταναλωτές

Η μετάβαση μιας χώρας στο ευρώ αποτελεί ένα ιστορικό ορόσημο, το οποίο όμως συχνά συνοδεύεται από φόβους για πληθωριστικές πιέσεις και ανατιμήσεις. Στην περίπτωση της Βουλγαρίας, τα πρώτα στοιχεία από την παρθενική της εβδομάδα εντός της Ευρωζώνης φαίνεται να επιβεβαιώνουν μέρος αυτών των ανησυχιών. Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Novinite, η Επιτροπή Χρηματιστηρίων Εμπορευμάτων και Αγορών κατέγραψε άνοδο στις τιμές των περισσότερων βασικών τροφίμων στα χονδρεμπορικά κέντρα της χώρας, γεγονός που μετακυλίεται σταδιακά και στη λιανική αγορά.

 Η ανάλυση των δεδομένων δείχνει ότι η άνοδος δεν είναι καθολική, αλλά επηρεάζει κρίσιμες κατηγορίες του καθημερινού καλαθιού. Τα νωπά λαχανικά και φρούτα βρέθηκαν στο επίκεντρο των αυξήσεων, με τις τιμές στις ντομάτες, τα αγγούρια και τις πατάτες να καταγράφουν σημαντικές αποκλίσεις σε σχέση με την περίοδο προ της ένταξης. Παρόμοια εικόνα παρουσιάζουν και τα γαλακτοκομικά προϊόντα, όπως το τυρί και το βούτυρο, τα οποία παραδοσιακά αποτελούν βασικά συστατικά της βουλγαρικής διατροφής.

Αν και οι αρχές της χώρας είχαν λάβει μέτρα για την αποφυγή της κερδοσκοπίας, όπως η υποχρεωτική αναγραφή των τιμών και στα δύο νομίσματα (Λεβ και Ευρώ) για μεγάλο χρονικό διάστημα, η ψυχολογία της αγοράς και η προσαρμογή των στρογγυλοποιήσεων φαίνεται να έπαιξαν τον ρόλο τους. Οι καταναλωτές, από την πλευρά τους, εμφανίζονται ιδιαίτερα προσεκτικοί, συγκρίνοντας τις νέες τιμές σε ευρώ με τις παλιές αναφορές τους, προσπαθώντας να διακρίνουν αν οι αυξήσεις οφείλονται στη νομισματική αλλαγή ή σε εποχιακούς παράγοντες.

Οι αιτίες πίσω από την άνοδο των τιμών

Οι οικονομολόγοι επισημαίνουν ότι η άνοδος των τιμών κατά την πρώτη εβδομάδα δεν πρέπει να αποδίδεται αποκλειστικά στο ευρώ. Η διεθνής συγκυρία, το κόστος της ενέργειας και οι εφοδιαστικές αλυσίδες συνεχίζουν να ασκούν πιέσεις. Ωστόσο, η σύμπτωση της ανόδου με την επίσημη υιοθέτηση του νομίσματος δημιουργεί μια αρνητική αίσθηση στην κοινή γνώμη. Ένας κρίσιμος παράγοντας είναι η λεγόμενη «ψυχολογική στρογγυλοποίηση», όπου οι έμποροι τείνουν να προσαρμόζουν τις τιμές προς τα πάνω για να επιτύχουν πιο «εύκολα» νούμερα στο νέο νόμισμα.

Επιπλέον, η αυξημένη ζήτηση που παρατηρήθηκε τις πρώτες ημέρες, καθώς οι πολίτες έσπευσαν να χρησιμοποιήσουν τα αποθέματα των Λεβ που είχαν στην κατοχή τους πριν την πλήρη απόσυρσή τους, ενδέχεται να τροφοδότησε προσωρινά τις αυξήσεις. Η κυβέρνηση της Βουλγαρίας παρακολουθεί στενά το φαινόμενο μέσω των ελεγκτικών μηχανισμών, προειδοποιώντας για αυστηρά πρόστιμα σε περιπτώσεις αδικαιολόγητων ανατιμήσεων, όμως η αγορά έχει τους δικούς της κανόνες αυτορρύθμισης που συχνά προηγούνται των κρατικών παρεμβάσεων.

Ανάλογα φαινόμενα παρατηρήθηκαν στο παρελθόν και σε άλλες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης που εντάχθηκαν στην Ευρωζώνη, όπως η Κροατία και η Λετονία. Σε εκείνες τις περιπτώσεις, οι αρχικές ανατιμήσεις στα τρόφιμα σταθεροποιήθηκαν μετά τους πρώτους μήνες, καθώς ο ανταγωνισμός και η μεγαλύτερη διαφάνεια των τιμών λειτούργησαν εξισορροπητικά. Η πρόκληση για τη Σόφια είναι να διασφαλίσει ότι αυτή η «πρώτη εβδομάδα» δεν θα εξελιχθεί σε μια παρατεταμένη περίοδο ακρίβειας που θα πλήξει την αγοραστική δύναμη των χαμηλότερων εισοδηματικά στρωμάτων.