Συγκλονιστική ανακάλυψη: Βρέθηκε μυκηναϊκό κράνος 3.500 ετών από χαυλιόδοντες που είχε περιγράψει ο Όμηρος στην Ιλιάδα

Ένα αξιοσημείωτο οδοντόφρακτο κράνος (από χαυλιόδοντες αγριόχοιρου) που ανακαλύφθηκε σε έναν θολωτό τάφο κοντά στην Πύλο, ρίχνει νέο φως στην κουλτούρα των Μυκηναίων πολεμιστών και την υψηλή τεχνική της ελίτ, χρονολογούμενο περίπου στο 1500 π.Χ.
 

Εστίαση στην τεχνική: Η πιο εύστοχη επιλογή

Το εύρημα, κατασκευασμένο από δεκάδες προσεκτικά διαμορφωμένους χαυλιόδοντες αγριογούρουνου ραμμένους πάνω σε μια κωνική δερμάτινη επένδυση, αποτελεί μια από τις πιο χαρακτηριστικές μορφές προστασίας της κεφαλής στην Ελλάδα της Εποχής του Χαλκού.

Οι αρχαιολόγοι εξηγούν ότι το κράνος κατασκευαζόταν με τη συρραφή λειασμένων χαυλιόδοντων αγριόχοιρου πάνω σε λωρίδες υφάσματος ή δέρματος, οι οποίες ήταν τοποθετημένες γύρω από έναν σκούφο με επένδυση από πίλημα (τσόχα).

Ο σχεδιασμός παρείχε κάλυψη για τη γνάθο και τον αυχένα του πολεμιστή, αν και πρόσφερε μικρότερη αντοχή στην κρούση σε σύγκριση με τις μεταγενέστερες χάλκινες περικεφαλαίες.

Παρόλα αυτά, η συμβολική του αξία φαίνεται πως υπερτερούσε κατά πολύ των πρακτικών του περιορισμών.

Μυκηναϊκό οδοντόφρακτο κράνος από τις Μυκήνες, 14ος αιώνας π.Χ. Εκτίθεται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Αθήνα. Πηγή: Public Domain

Από τα Ομηρικά Έπη στα αρχαιολογικά ευρήματα: Σύμβολα ισχύος και κύρους

Η σημασία αυτών των κρανών ενισχύεται από τη λογοτεχνική μαρτυρία. Στη Ραψωδία Κ της Ιλιάδας του Ομήρου, ο ήρωας Οδυσσέας εξοπλίζεται με ένα κράνος διακοσμημένο με σειρές από λευκούς, αστραφτερούς χαυλιόδοντες, τοποθετημένους σε εναλλάξ κατευθύνσεις.

Η λεπτομερής περιγραφή ταυτίζεται απόλυτα με τα αρχαιολογικά ευρήματα από μυκηναϊκές θέσεις, όπως τα Δενδρά, όπου έχουν έρθει στο φως ελεφάντινα θραύσματα και χάλκινες πανοπλίες.

Η κατασκευή ενός και μόνο οδοντόφρακτου κράνους απαιτούσε τους χαυλιόδοντες έως και 40 ή 50 αγριογούρουνων, γεγονός που υπογραμμίζει την αποκλειστικότητά του.

Μια τέτοια επένδυση υποδηλώνει ότι αυτά τα κράνη λειτουργούσαν ως σύμβολα κύρους — πιθανότατα φοριούνταν από πολεμιστές της ελίτ ή ηγέτες. Ο Όμηρος μάλιστα τα περιγράφει ως κειμήλια που κληροδοτούνταν από γενιά σε γενιά, ενισχύοντας την πολιτιστική τους σημασία.

Σήμερα, δείγματα και σχετικά τεχνουργήματα εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πύλου, δίπλα σε χρυσά κοσμήματα, αγγεία και όπλα που ανακτήθηκαν από μνημειώδεις τάφους της περιοχής.

Αυτές οι ανακαλύψεις όχι μόνο φωτίζουν τον αρχαίο ελληνικό πόλεμο, αλλά αποκαλύπτουν επίσης μια κοινωνία όπου η δεξιοτεχνία, η κοινωνική θέση και ο μύθος ήταν βαθιά συνυφασμένα.