Ελλάδα: Σε δημόσια διαβούλευση το νομοσχέδιο για την υποχρεωτική σήμανση προϊόντων με μειωμένη ποσότητα

Το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Ανάπτυξης προβλέπει αυστηρή

εποπτεία από την Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς για τη μείωση ποσότητας χωρίς αντίστοιχη μείωση τιμής

Το φαινόμενο του “shrinkflation” περιγράφει την επιχειρηματική πρακτική κατά την οποία ένα προϊόν διατίθεται στην ίδια ή σε υψηλότερη τιμή, αλλά με μειωμένη ποσότητα, βάρος ή αριθμό τεμαχίων σε σχέση με πριν. Η μεταβολή αυτή δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη μείωση τιμής, με αποτέλεσμα η τιμή μονάδας να αυξάνεται χωρίς να μεταβάλλεται εμφανώς η τελική τιμή στο ράφι. Το φαινόμενο αφορά κυρίως προσυσκευασμένα καταναλωτικά αγαθά, όπως τρόφιμα και είδη προσωπικής φροντίδας, όπου η εξωτερική συσκευασία συχνά παραμένει παρόμοια σε μέγεθος και σχεδιασμό, δυσχεραίνοντας την άμεση αντίληψη της αλλαγής από τον καταναλωτή. Η πρακτική αυτή συνδέεται άμεσα με το αυξημένο κόστος παραγωγής, πρώτων υλών και ενέργειας, καθώς οι επιχειρήσεις επιδιώκουν να περιορίσουν τις άμεσες ανατιμήσεις μετακυλίοντας έμμεσα το κόστος μέσω της μείωσης του περιεχομένου.

 Αυτή η τακτική έχει εξελιχθεί σε σταθερό σημείο τριβής ανάμεσα σε καταναλωτές, βιομηχανία και λιανεμπόριο, με τις σχετικές καταγγελίες να πληθαίνουν διεθνώς. Στην ελληνική αγορά έχουν καταγραφεί χαρακτηριστικές περιπτώσεις σε δημοφιλή είδη αρτοποιίας, κάψουλες καφέ, καθώς και σε εποχιακά σοκολατοειδή που κυκλοφόρησαν σε μικρότερες συσκευασίες με αμετάβλητη τιμή. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η συζήτηση έχει λάβει θεσμικές διαστάσεις, με τη Γαλλία να εφαρμόζει υποχρεωτική ετικέτα ενημέρωσης και μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ στη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο να τοποθετούν προειδοποιήσεις στα ράφια για προϊόντα γνωστών πολυεθνικών εταιρειών. Παράλληλα, εμφανίζονται και νέοι όροι όπως το stretchflation, που περιγράφει αλλαγές στον όγκο χωρίς σαφή επισήμανση, αξιοποιώντας κενά στο κανονιστικό πλαίσιο.

Η ένταση των αντιδράσεων οδήγησε το ζήτημα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και σε εθνικές νομοθετικές πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της διαφάνειας. Στο πλαίσιο αυτό, στην Ελλάδα τέθηκε σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση από τις 26 Φεβρουαρίου 2026 το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Ανάπτυξης για την απλούστευση των οικονομικών δραστηριοτήτων και την προστασία της αγοράς. Η διαβούλευση, η οποία ολοκληρώνεται στις 13 Μαρτίου 2026, περιλαμβάνει στο άρθρο 228 μια σημαντική ρύθμιση για την αντιμετώπιση του φαινομένου. Συγκεκριμένα, εισάγεται η υποχρέωση ειδικής επισήμανσης για προσυσκευασμένα προϊόντα των οποίων η ποσότητα μειώνεται χωρίς αντίστοιχη μείωση της τιμής, οδηγώντας σε αυξημένη τιμή μονάδας.

Σύμφωνα με τη νέα διάταξη, οι επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου είναι υπεύθυνες για την τοποθέτηση και διατήρηση ειδικής σήμανσης που θα ενημερώνει τους καταναλωτές για τη μεταβολή. Η σήμανση αυτή πρέπει να παραμένει για τουλάχιστον δύο μήνες από τη διάθεση του προϊόντος στην αγορά και επιπλέον δύο μήνες από τη διάθεσή του από κάθε κατάστημα ξεχωριστά. Το κόστος για την κατασκευή και διατήρηση της σήμανσης βαρύνει αποκλειστικά τους παραγωγούς ή τους εισαγωγείς των προϊόντων. Αρμόδια αρχή για τον έλεγχο και τη διαπίστωση παραβάσεων ορίζεται η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή.

Οι προβλεπόμενες κυρώσεις για τη μη συμμόρφωση είναι αυστηρές και περιλαμβάνουν συστάσεις αλλά και διοικητικά πρόστιμα που κυμαίνονται από 5.000 έως 2.000.000 ευρώ, ανάλογα με τη βαρύτητα της παράβασης. Επιπλέον, προβλέπεται η δημοσιοποίηση της επωνυμίας του παραβάτη και του ύψους του προστίμου. Με επερχόμενη υπουργική απόφαση θα καθοριστούν οι τεχνικές λεπτομέρειες, όπως το περιεχόμενο και το μέγεθος της ειδικής σήμανσης, καθώς και η κλιμάκωση των προστίμων, μετατοπίζοντας πλέον τη συζήτηση από το επίπεδο της απλής επιχειρηματικής πρακτικής στο πεδίο της αυστηρής κανονιστικής παρέμβασης και της προστασίας του καταναλωτικού κοινού.