Αμφιλοχία: Έφυγε από τη ζωή ο σπουδαίος συνθέτης Κυριάκος Σφέτσας

Ο Σφέτσας υπήρξε μια από τις πλέον εμβληματικές προσωπικότητες του

νησιού, έχοντας συνδέσει το όνομά του με την πολιτιστική αναγέννηση της περιοχής μετά τον επαναπατρισμό του.

Η απώλεια είναι και τέλος εποχής για την ελληνική μουσική πρωτοπορία και τον κινηματογράφο, με τον Κυριάκο Σφέτσα να αφήνει πίσω του μια κληρονομιά που εκτείνεται από την ηλεκτροακουστική μουσική του Παρισιού μέχρι τις εμβληματικές κινηματογραφικές μελωδίες της Μεταπολίτευσης.

Σε ηλικία 80 ετών έφυγε από τη ζωή ο σπουδαίος συνθέτης Κυριάκος Σφέτσας, ένας δημιουργός που κινήθηκε με άνεση ανάμεσα στη λόγια μουσική, την πρωτοπορία και τις πιο ελεύθερες, σχεδόν ανυπότακτες φόρμες.

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο θάνατός του σημειώθηκε τα μεσάνυχτα της Τρίτης, ενώ η εξόδιος ακολουθία θα τελεστεί την Παρασκευή στη Ριτσώνα.

Την είδηση γνωστοποίησε, μεταξύ άλλων, ο Νίκος Γιούσεφ, με μια ανάρτηση που έμοιαζε περισσότερο με αποχαιρετισμό σε έναν κόσμο που χάνεται παρά με τυπική ανακοίνωση: ένας κόσμος όπου οι συνθέτες δεν έγραφαν για να «παίξουν», αλλά για να πουν κάτι που δεν χωρούσε σε λέξεις.

Από την Αμφιλοχία στη διεθνή πρωτοπορία

Ο Κυριάκος Σφέτσας γεννήθηκε το 1945 στην Αμφιλοχία και μεγάλωσε στη Λευκάδα, εκεί όπου ήρθε για πρώτη φορά σε επαφή με τη μουσική. Από πολύ νωρίς έδειξε ότι δεν θα περιοριζόταν σε «ασφαλείς» διαδρομές.

Στα 14 του ήδη έπαιζε σχεδόν επαγγελματικά. Κλασικό ρεπερτόριο από τη μία, χορευτικές ορχήστρες από την άλλη. Τάνγκο, βαλς, φοξ τροτ, τσάρλεστον. Μια μουσική παιδεία χωρίς στεγανά κάτι που θα τον ακολουθούσε σε όλη του τη διαδρομή.

Σημαντική στιγμή της νεαρής του πορείας αποτέλεσε η συνεργασία του με τη Μαρία Κάλλας, την οποία συνόδευσε στο πιάνο στην τελευταία της εμφάνιση στην Ελλάδα το 1964. Όχι απλά εμπειρία βάπτισμα πυρός.
Ποιος ήταν ο σπουδαίος συνθέτης Κυριάκος Σφέτσας

«Ο Κυριάκος Σφέτσας γεννήθηκε στις 29 Σεπτεμβρίου 1945 στην Αμφιλοχία. Από πολύ μικρός έζησε και μεγάλωσε στη Λευκάδα όπου πρωτοδιδάχτηκε μουσική στη Φιλαρμονική Εταιρία Λευκάδος και στο Εθνικό Ωδείο της πόλης με τον αείμνηστο Φώτη Βλάχο. Συνέχισε σπουδές στο Εθνικό Ωδείο της Αθήνας (1963-66): πιάνο με την Κρινώ Καλομοίρη και θεωρητικά με τον Μιχάλη Βούρτση. Στις 30 Αυγούστου 1964 (Λευκάδα) συνόδεψε στο πιάνο τη Μαρία Κάλλας στην τελευταία εμφάνισή της στην Ελλάδα. Μετά την Απριλιανή δικτατορία εγκαταστάθηκε στο Παρίσι (Σεπτ. 1967) και εκεί ως υπότροφος της Γαλλικής Κυβέρνησης (1969-72) εξακολούθησε σπουδές με τον συνθέτη και παιδαγωγό Μax Deutsch (σύνθεση, ανάλυση, διεύθυνση ορχήστρας), ενώ παράλληλα δεχόταν συμβουλές από τους Ι. Ξενάκη, Luigi Nono και Henri Dutilleux.



Η πρώτη δημόσια παρουσίαση έργου του (Επεισόδια για πιάνο σόλο) έγινε λίγο μετά τον Γαλλικό Μάη του ’68, στην αίθουσα της Λατινικής Αμερικής στο Παρίσι και απέσπασε θετικές κριτικές. Από τότε η μουσική του άρχισε να παρουσιάζεται ταχτικά, ενώ είχε και τις πρώτες παραγγελίες (Γαλλική Ραδιοτηλεόραση, Ορχήστρα Ars Nova και Χορευτικό συγκρότημα του Vitry). Λίγο αργότερα έργα του παρουσιάστηκαν σε σημαντικούς θεσμούς σύγχρονης μουσικής όπως τα διεθνή Φεστιβάλ της Royan, Reims, του Bordeaux και Παρισιού ενώ ήταν ο μόνιμος σχεδόν συνεργάτης του συγκροτήματος σύγχρονου χορού του Vitry και του χορογράφου Michel Cazerta. Μέρος των έργων της Παρισινής περιόδου εκδόθηκε από τον μουσικό οίκο Editions Transatlantiques, ενώ το 1974 κυκλοφόρησε στο Παρίσι για πρώτη φορά έργο του σε δίσκο: (Τετρακαναλική Ηλεκτροακουστική μουσική για το μπαλλέτο Smog, ένα από τα πρώτα έργα σε παγκόσμιο επίπεδο για τετρακαναλική μαγνητοταινία).

Στην Ελλάδα πρωτοεμφανίστηκε ως συνθέτης στην 4η Ελληνική Εβδομάδα Σύγχρονης Μουσικής (Αθήνα 19-26 Σεπτ. 1971) με το έργο Δοκιμολογία. Επαναπατρίστηκε το φθινόπωρο του 1975. Εργάστηκε ύστερα από πρόσκληση του Μάνου Χατζιδάκι στο Τρίτο Πρόγραμμα (75-76) ως έκτακτος παραγωγός. Το 1977 ως τακτικός πλέον υπάλληλος της Ελληνικής Ραδιοφωνίας υπηρετεί διαδοχικά ως διευθυντής τα μουσικά τμήματα του Β΄ και Α΄ Προγ/τος, ενώ από το καλοκαίρι του 1982 μέχρι τον Ιανουάριο του 1994 υπήρξε διευθυντής του Τρίτου Προγράμματος της Ε.Ρ.Α.. Από το 1999 ζούσε μόνιμα και εργαζόταν στη Λευκάδα, τον τόπο όπου έζησε από μικρός κι όπου πρωτοδιδάχτηκε μουσική. Από την ίδια χρονιά και μέχρι το 2002 υπήρξε καλλιτεχνικός διευθυντής του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Λευκάδας και των πολιτιστικών θεσμών «Γιορτές Λόγου και Τέχνης», «Διεθνές Φεστιβάλ Κρουστών» και «Διεθνές Φεστιβάλ Φολκόρ».

Στο έργο του περιλαμβάνεται σημαντικός αριθμός μουσικών συνθέσεων: συμφωνική, χορωδιακή, σκηνική μουσική (μπαλλέτο, θέατρο), μουσική δωματίου, ηλεκτρονική, έργα για σόλο όργανα, συνθέσεις στο ύφος της jazz και fusion, τραγούδια σε ποίηση ελλήνων και ξένων ποιητών. Τα χρόνια από το ’80 και μετά έγραψε μουσική και για τον κινηματογράφο. Η μουσική του στην Παραγγελιά του Π. Τάσιου απέσπασε το βραβείο καλύτερης μουσικής στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης το 1980. Το 1982 έγραψε τη μουσική για το Στίγμα του ίδιου σκηνοθέτη, το 1986 για την ταινία Η νύχτα με την Σιλένα του Δημ. Παναγιωτάτου, το 1991 για την Νυχτερινή Έξοδο και Κλειστή Στροφή των Μένιου Δίτσα και Νίκου Γραμματικού αντίστοιχα, ενώ το 1993 υπέγραψε τη μουσική της Εποχής των Δολοφόνων του τελευταίου.

Τα περισσότερα από τα έργα των τελευταίων ετών ήταν παραγγελίες ελληνικών και ξένων πολιτιστικών φορέων και οργανισμών και έχουν παιχτεί στην Ευρώπη, Αυστραλία και Αμερική από ονομαστά μουσικά σύνολα, μεταξύ των οποίων οι Σολίστες του Μπολσόι, το Ensemble Modern της Φρανκφούρτης, η Πολυρρυθμία της Σόφιας, το συγκρότημα κρουστών Okada του Τόκιο, τα κουαρτέτα Russo και Mlada, οι Συμφωνικές Ορχήστρες της Λειψίας, της Λουμπλιάνα, της ABC (Ραδ/νία Αυστραλίας), της ΑLEA (Παν/μιου Βοστώνης) καθώς και οι ορχήστρες της ΕΡΑ και Κρατική Θεσσαλονίκης».