Η ερωτική χημεία δεν φέρνει την τέλεια σχέση

Στην ερωτική χημεία η λογική μπαίνει σε δεύτερη μοίρα κι αυτό μόνο καλό σημάδι δεν είναι για το μέλλον σε μια σχέση

Έχεις ποτέ γνωρίσει κάποιον/ α που αμέσως σου προκάλεσε ένα έντονο συναίσθημα, αυτό που λέμε «γνωριζόμαστε από πάντα»; Η ενστικτώδης αντίδρασή σου μπορεί να είναι τόσο δυνατή που να μοιάζει σχεδόν βέβαιο ότι θα οδηγήσει σε μια «τέλεια» σχέση—αρκεί να ρισκάρεις και να ακολουθήσεις την καρδιά σου. Παραδόξως, όμως, αυτό που συχνά σηματοδοτεί η άμεση ερωτική χημεία είναι ο συναισθηματικός πόνος…

Το πρόβλημα με τις έντονες, ξαφνικές συνδέσεις είναι ότι δημιουργούν ένα ψευδές αίσθημα ασφάλειας. Ρίχνεις τις άμυνές σου και η λογική σου μπαίνει σε δεύτερη μοίρα. Η ερωτική χημεία με την πρώτη ματιά ίσως δεν είναι το… ιερό δισκοπότηρο των ραντεβού τι κι αν έτσι παρουσιάζεται σε πολλά ρομαντικά μυθιστορήματα και σχεδόν σε όλες τις ρομαντικές κωμωδίες του Χόλιγουντ.

Έρευνες με απεικονίσεις του εγκεφάλου αναφορικά με τα αρχικά στάδια του έρωτα δείχνουν ότι η ντοπαμίνη—ένας νευροδιαβιβαστής που σχετίζεται με την ευχαρίστηση, το κίνητρο και την ανταμοιβή—ενεργοποιεί βασικές περιοχές βαθιά στον εγκέφαλο. Αυτή η ενεργοποίηση είναι που δημιουργεί ευφορία και μια αίσθηση ότι δεν μπορείς να σταματήσεις να σκέφτεσαι τον/την άλλον/η. Η εν λόγω διαδικασία ωστόσο, δεν αντικατοπτρίζει το πόσο καλός/ή είναι κάποιος/α για σένα. Αφορά το πόσο οικείος σου φαίνεται.

Ο εγκέφαλος αναγνωρίζει ένα μοτίβο από το παρελθόν και αυτό είναι που δημιουργεί τη λεγόμενη ερωτική χημεία, την «ακατανίκητη» έλξη. Κλινικοί και ερευνητές έχουν παρατηρήσει ότι η άμεση ερωτική χημεία είναι στις περισσότερες περιπτώσεις ένδειξη ότι κάποιος συμπεριφέρεται με τρόπους που ταιριάζουν σε πρώιμα μοτίβα δεσμών του ατόμου, και μάλιστα σε αυτά που διέπονται από ανασφάλεια.

Όπως όταν ακούς ένα τραγούδι που είχε ιδιαίτερη σημασία για εσένα όταν ήσουν παιδί, η αλληλεπίδραση έχει ένα μοτίβο, έναν τόνο και έναν ρυθμό που προκαλούν αυτό το «κλικ». Η έξαρση της ντοπαμίνης δεν είναι αγάπη—είναι αναγνώριση. Μάλλον δεν ερωτεύεσαι· συντονίζεσαι με ένα παλιό, οικείο και συναισθηματικά φορτισμένο σχεσιακό πρότυπο.

Οι θεραπευτές συχνά περιγράφουν αυτό το μοτίβο ως «επανάληψη τραύματος»: την ασυνείδητη τάση να αναζητούμε σχέσεις που καθρεφτίζουν πρώιμες δυναμικές, με την ελπίδα ότι αυτή τη φορά θα έχουμε ένα καλύτερο τέλος.

Πιο απλά, το οικείο μπορεί να υπερισχύει του υγιούς. Ο εγκέφαλος «σκανάρει» για γνωστά μοτίβα—όχι απαραίτητα για «καλά».

Τι τελικά προβλέπει την επιτυχία μιας σχέσης;

Μελέτες δείχνουν ότι η αρχική σπίθα ή η ένταση της «χημείας» δεν αποτελεί αξιόπιστο δείκτη για την ποιότητα μιας σχέσης μακροπρόθεσμα.

Αντίθετα, τα χαρακτηριστικά που προβλέπουν την ευτυχία και τη σταθερότητα περιλαμβάνουν:

Κοινές αξίες και στόχους ζωής

Παρόμοιους τρόπους διαχείρισης των συγκρούσεων

Ικανότητες συναισθηματικής ρύθμισης

Ασφαλή μοτίβα δεσμού (ή διάθεση να αναπτυχθούν)

Την ικανότητα να διατηρείται η σύνδεση σε περιόδους στρες

Το «φαινόμενο της έκθεσης»: Η ερωτική χημεία μπορεί να αναπτυχθεί

Η ερωτική χημεία μπορεί να «χτιστεί» καθώς δύο άνθρωποι περνούν περισσότερο χρόνο μαζί—ιδιαίτερα όταν αυτός ο χρόνος είναι ενδιαφέρων και συναισθηματικά ανοιχτός.

Με άλλα λόγια, η «χημεία» δεν χρειάζεται να εμφανίζεται αμέσως. Είναι κάτι που εξελίσσεται. Πολλές καλές σχέσεις ξεκινούν λιγότερο… εντυπωσιακά αλλά με τον καιρό, κάτι αλλάζει.

Το βασικό συμπέρασμα σύμφωνα με την επιστήμη; Όταν νιώθεις άμεση και έντονη ερωτική χημεία, μην προχωράς βιαστικά. Στάσου για λίγο και αξιολόγησε. Όταν τα συναισθήματα κορυφώνονται, το μεταιχμιακό σου σύστημα λειτουργεί στο «τέρμα», ενώ το κέντρο της λογικής σκέψης και της λήψης αποφάσεων αρχίζουν να «απενεργοποιούνται». Αυτή επομένως δεν είναι η κατάλληλη στιγμή για μεγάλες αποφάσεις ζωής ή για να… βουτήξεις με τα μούτρα σε μια σχέση. Κάνε μια παύση και πάρε μια ψυχική απόσταση. Ρώτησε τον εαυτό σου: «Αυτή η ερωτική χημεία βασίζεται σε προσωπικές ποιότητες που εκτιμώ και θαυμάζω ή μοιάζει περισσότερο με επανάληψη παλιών, επώδυνων δεσμών—απλώς σε μια πιο ευχάριστη εκδοχή;»

Ο στόχος δεν είναι να αποφύγεις το πάθος ούτε να «βολευτείς» σε μια σχέση χωρίς χημεία, αλλά να ξεχωρίσεις τα έντονα συναισθήματα που έχουν ρίζες σε μια υγιή σύνδεση από εκείνα που προέρχονται από παλιές, επώδυνες και δυσλειτουργικές εμπειρίες. Τα πρώτα μπορούν να οδηγήσουν σε ικανοποιητική και διαρκή οικειότητα. Τα δεύτερα, σε συναισθηματικό πόνο.

Γι’ αυτό, την επόμενη φορά που θα νιώσεις με τη μία χημεία, άκου προσεκτικά τι έχει να σου πει και η λογική…