Οι απόψεις του ιστολογίου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα των άρθρων -Τα δημοσιεύματα στην ιστοσελίδα μας εκφράζουν τους συγγραφείς.

Μαΐου 09, 2026

Οι πρώτοι ελληνικοί θερμικοί δορυφόροι στη μάχη με τις πυρκαγιές

Μιλούν στην «Κ» οι άνθρωποι πίσω από το έργο που τοποθετεί την Ελλάδα στην τεχνολογική πρωτοπορία της αξιοποίησης δορυφορικών συστημάτων για την αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών



Ηδιαστημική τεχνολογία και οι δορυφόροι τίθενται στην υπηρεσία της Πολιτικής Προστασίας για την προστασία της χώρας από τις φωτιές, καθώς μπαίνουμε σε ακόμη ένα καλοκαίρι που προμηνύεται απαιτητικό για τις δυνάμεις πυρόσβεσης και βρισκόμαστε ήδη σε μια περίοδο που η κλιματική αλλαγή προκαλεί ακραία φαινόμενα, τα οποία ευνοούν την εκδήλωση μεγάλων πυρκαγιών.

Τέσσερις ελληνικοί θερμικοί δορυφόροι εκτοξεύθηκαν με τον πύραυλο Falcon 9 της SpaceX από τη βάση Βάντεμπεργκ της Καλιφόρνια και βρίσκονται σε τροχιά γύρω από τη Γη. Οι δορυφόροι αυτοί έχουν σχεδιαστεί για την ανίχνευση και την παρακολούθηση πυρκαγιών σε σχεδόν πραγματικό χρόνο, την παροχή συνεχούς εικόνας της εξέλιξής τους, τον εντοπισμό εστιών και την αποτύπωση των επιπτώσεων. Δημιουργείται έτσι το πρώτο εθνικό δορυφορικό σύστημα που είναι σχεδιασμένο για την ανίχνευση και την παρακολούθηση των πυρκαγιών. Πρόκειται για ένα έργο που τοποθετεί την Ελλάδα στην τεχνολογική πρωτοπορία της αξιοποίησης δορυφορικών συστημάτων για την αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών.Η επεξεργασία των δεδομένων και ο εντοπισμός των εστιών γίνονται πάνω στον δορυφόρο, ώστε η ενημέρωση των επιχειρησιακών κέντρων στο έδαφος να είναι άμεση.
Αναζήτηση πίξελ πίξελ

Οι δορυφόροι ανήκουν στην Ελλάδα και είναι καταγεγραμμένοι στο Μητρώο Ελληνικών Διαστημικών Αντικειμένων του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Μαζί με τους υπόλοιπους του εθνικού σμήνους εντάσσονται στο Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων, που στηρίζει το σύστημα συλλογής και αξιοποίησης δορυφορικών δεδομένων για την παρατήρηση της Γης. Το σύστημα για τη λειτουργία τους αναπτύχθηκε από την OroraTech μετά από διεθνή διαγωνισμό. Η OroraTech, που δραστηριοποιείται στη Γερμανία και στην Ελλάδα, ανέλαβε το έργο έπειτα από διεθνή διαγωνισμό της ESA, τον οποίο κέρδισε ως επικεφαλής κοινοπραξίας. Η ίδια κοινοπραξία σχεδίασε και κατασκεύασε τους δορυφόρους που ήδη βρίσκονται σε τροχιά.


Θερμικοί αισθητήρες εντοπίζουν ακόμη και μικρές θερμές εστίες πριν αυτές εξελιχθούν σε μεγάλα μέτωπα.


«Οι τέσσερις θερμικοί δορυφόροι είναι επιχειρησιακά σχεδιασμένοι για την ανίχνευση και την παρακολούθηση πυρκαγιών σε σχεδόν πραγματικό χρόνο. Αυτό γίνεται μέσω θερμικών αισθητήρων (thermal infrared), που εντοπίζουν ακόμη και μικρές θερμές εστίες πριν αυτές εξελιχθούν σε μεγάλα μέτωπα. Η επεξεργασία των δεδομένων και ο εντοπισμός των εστιών γίνονται πάνω στον δορυφόρο, ώστε η ενημέρωση των επιχειρησιακών κέντρων στο έδαφος να είναι άμεση. Ταυτόχρονα, παράγονται χάρτες πρόβλεψης της εξάπλωσης της πυρκαγιάς, λαμβάνοντας υπόψη την εστία, το ανάγλυφο, τα δασικά είδη, την εδαφική υγρασία, τα μετεωρολογικά και άλλα δεδομένα», εξηγεί στην «Κ» ο γενικός γραμματέας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων Κωνσταντίνος Καράντζαλος.

O managing director της OroraTech Ελλλάδος Ιωάννης Λαντούρης προσθέτει ότι οι δορυφόροι σαρώνουν όλο το ελληνικό έδαφος και μετρούν τη θερμοκρασία κάθε περιοχής με σκοπό να εντοπίσουν θερμικές ανωμαλίες. «Αυτή η αναζήτηση γίνεται κυριολεκτικά πίξελ πίξελ. Κάποιες φορές η θερμική ανωμαλία είναι ψευδώς θετική για πυρκαγιά, καθώς εντοπίζονται ηλιακά πάνελ που αντανακλούν τον ήλιο, φωτιές από καμινάδες εργοστασίων ή κτίρια με τσίγκινες οροφές που ανεβάζουν τη θερμοκρασία. Τα μοντέλα που χρησιμοποιούμε μπορούν να τα ξεχωρίσουν από μια  
πραγματική φωτιά», λέει.




Οι δορυφόροι στέλνουν τα δεδομένα σε μια πλατφόρμα συνδεδεμένη με την Πολιτική Προστασία.
Πώς λειτουργεί η πλατφόρμα

Οταν οι δορυφόροι εντοπίσουν μια θερμική ανωμαλία, στέλνουν την πληροφορία στην πλατφόρμα η οποία είναι συνδεδεμένη με την Πολιτική Προστασία. Εκεί γίνεται ανάλυση με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης και ο πρώτος συναγερμός χτυπά εντός 30 λεπτών. Ο κ. Λαντούρης λέει ότι στόχος για τα επόμενα χρόνια είναι αυτός ο χρόνος να πέσει στο πεντάλεπτο.

«Με τη χρήση των δορυφόρων ενισχύονται τρεις κρίσιμες φάσεις: Η έγκαιρη ανίχνευση νέων εστιών, σε συνδυασμό και με άλλα δεδομένα, για παράδειγμα από drones. Η επιχειρησιακή διαχείριση, με δυναμική χαρτογράφηση των μετώπων, των θερμών σημείων και εκτίμηση της κατεύθυνσης και της έντασης της πυρκαγιάς. Η αποτίμηση των ζημιών μετά την κατάσβεση, με αποτύπωση των καμένων εκτάσεων και υποστήριξη για αποζημιώσεις, αναδασώσεις και άλλα μέτρα αποκατάστασης», αναφέρει ο γενικός γραμματέας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων.
Στην αιχμή της τεχνολογίας

Ο Κωνσταντίνος Καράντζαλος τονίζει ότι η Ελλάδα διεκδικεί την παγκόσμια πρωτιά στην αξιοποίηση δορυφορικών συστημάτων για την αντιμετώπιση δασικών πυρκαγιών. «Η Ελλάδα βρίσκεται στην τεχνολογική πρωτοπορία. Ενώ και άλλες ευρωπαϊκές χώρες υλοποιούν, όπως και η Ελλάδα, εθνικά διαστημικά προγράμματα, η χώρα μας είναι η μόνη που έχει επενδύσει σε εθνικό σύστημα θερμικών δορυφόρων, οι οποίοι μάλιστα βρίσκονται ήδη σε τροχιά και είναι επιχειρησιακά λειτουργικοί. Το ίδιο ισχύει και σε παγκόσμιο επίπεδο, ειδικά ως προς τη χρήση δορυφόρων χαμηλής τροχιάς με θερμικές υπέρυθρες κάμερες, αφιερωμένων στην προστασία από δασικές πυρκαγιές. Η Ελλάδα σχεδιάζει, αναπτύσσει και λειτουργεί συστήματα στην αιχμή της τεχνολογίας και διεκδικεί παγκόσμια “πρωτιά”, ειδικά σε ό,τι αφορά την επιχειρησιακή αξιοποίηση αμιγώς δορυφορικών συστημάτων για δασικές πυρκαγιές», σημειώνει.


Οι θερμικοί δορυφόροι μπορούν να συμβάλουν και στην παρακολούθηση πλημμυρών, κατολισθήσεων και φαινομένων θερμικής καταπόνησης στις πόλεις, σε συνέργεια με δορυφόρους ραντάρ (SAR) και οπτικούς μικροδορυφόρους.

Εκτός από τις πυρκαγιές, τα δεδομένα που παρέχουν οι δορυφόροι έχουν ευρύτερη χρησιμότητα και σε πολλά κρίσιμα ζητήματα που αφορούν το περιβάλλον, την κλιματική αλλαγή, τους υδάτινους πόρους, τη γεωργία και διάφορους φυσικούς κινδύνους. Ο κ. Καράντζαλος αναφέρει «τη συστηματική μέτρηση της θερμοκρασίας θαλάσσιων υδάτων, παράκτιων ζωνών, λιμνών και ταμιευτήρων, καθώς και την παρακολούθηση περιβαλλοντικών δεικτών και κλιματικών τάσεων. Επίσης, την υποστήριξη της διαχείρισης ταμιευτήρων, της ξηρασίας και των θερμικών νησίδων σε υδάτινα σώματα. Σε ό,τι αφορά τη γεωργία μπορούμε να αναφέρουμε την έμμεση αξιοποίηση θερμικών και οπτικών παραμέτρων για τον εντοπισμό καταπόνησης των καλλιεργειών (crop stress), την εκτίμηση του υδατικού ισοζυγίου κ.ά., σε συνδυασμό με άλλους μικροδορυφόρους του Εθνικού Προγράμματος. Τέλος, μπορούν να συμβάλουν στην παρακολούθηση πλημμυρών, κατολισθήσεων και φαινομένων θερμικής καταπόνησης στις πόλεις, σε συνέργεια με δορυφόρους ραντάρ (SAR) και οπτικούς μικροδορυφόρους».

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου