Συναγερμός για το πρόσθετο που δεν είχε όριο στα ποτά, μετά από δηλητηριάσεις – Απόσυρση αναψυκτικού στην Ελλάδα και παρέμβαση της EFSA για νέα όρια ασφαλείας

Το Ε422 επιτρέπεται σε ποτά χωρίς ανώτατο όριο και το αποτέλεσμα

είναι, συγκεντρώσεις που ξεπερνούν κατά εκατοντάδες φορές τα ασφαλή επίπεδα και που έχουν προκαλέσει σειρά δηλητηριάσεων

Στις 30 Απριλίου 2026, οι ελληνικές αρχές προχώρησαν σε απόσυρση αναψυκτικού από την εγχώρια αγορά μετά από ειδοποίηση του ευρωπαϊκού συστήματος RASFF. Η αρχική ειδοποίηση για το συγκεκριμένο αναψυκτικό ιρλανδικής προέλευσης είχε καταγραφεί στις 16 Ιουλίου 2025 από τη Γερμανία και παρέμενε ενεργή με συνεχή επικαιροποίηση. Τα εργαστηριακά δεδομένα ήταν εντυπωσιακά, καθώς σε δείγμα καταγράφηκε τιμή γλυκερίνης 71.340 mg ανά λίτρο, ενώ μεταγενέστεροι έλεγχοι έδειξαν 66.000 και 65.000 mg/l. Το ενδεικτικό όριο ασφαλείας είναι 250 mg/kg, που σημαίνει ότι οι μετρούμενες τιμές το ξεπερνούσαν έως και 285 φορές. Το προϊόν είχε διακινηθεί σε 30 χώρες και το περιστατικό ταξινομήθηκε ως «δυνητικά σοβαρού κινδύνου». Δεν είναι το πρώτο περιστατικό με υπερβολικές ποσότητες γλυκερίνης σε παιδικά ποτά. Νορβηγία, Λουξεμβούργο, Γαλλία και Ιρλανδία προχώρησαν σε ανακλήσεις των γρανιτών Toxic Waste Sour Slushy Freeze & Squeeze, που παράγει η εταιρεία Manchester Drinks Co. στην Ιρλανδία και κυκλοφόρησε σε όλη την Ευρώπη.

 Τι είναι η γλυκερίνη και γιατί χρησιμοποιείται στις γρανίτες

Η γλυκερίνη (Ε422) είναι ένα άχρωμο, άοσμο και γλυκό υγρό που χρησιμοποιείται ευρέως στη βιομηχανία τροφίμων ως υγραντικό, γλυκαντικό και σταθεροποιητικό. Στις γρανίτες τύπου slush προστίθεται συγκεκριμένα επειδή εμποδίζει το υγρό να παγώσει εντελώς, διατηρώντας την ημίρρευστη υφή που κάνει αυτά τα ροφήματα ελκυστικά. Σε κανονικές ποσότητες θεωρείται ασφαλής, αλλά η υπερβολική κατανάλωσή της προκαλεί σοβαρά συμπτώματα που επιδεινώνονται ανάλογα με το σωματικό βάρος, γεγονός που καθιστά τα μικρά παιδιά ιδιαίτερα ευάλωτα.

Μελέτη που δημοσιεύτηκε στο British Medical Journal κατέγραψε 21 παιδιά ηλικίας 2 έως 7 ετών που νοσηλεύτηκαν μεταξύ 2009 και 2024 μετά από κατανάλωση slush drinks. Τα συμπτώματα ήταν σοβαρά, όπως οξεία μείωση της συνείδησης στο 94% των περιπτώσεων, υπογλυκαιμία στο 95%, μεταβολική οξέωση στο 94%, ψευδο-υπερτριγλυκεριδαιμία στο 89% και έλλειψη καλίου στο 75%. Δύο περιστατικά δηλητηρίασης από γλυκερίνη καταγράφηκαν στη Σκωτία το 2021 και το 2022, όπου παιδιά νοσηλεύτηκαν με παρόμοια συμπτώματα.

Οι αρχές αντιδρούν και η EFSA ζητά νέους κανόνες

Τον Ιούνιο 2025, ο Οργανισμός Προτύπων Τροφίμων του Ηνωμένου Βασιλείου (FSA) ανέβασε το όριο ηλικίας κινδύνου από 4 σε 7 ετών, συστήνοντας στους γονείς να αποφεύγουν εντελώς την κατανάλωση γρανιτών με γλυκερίνη από παιδιά κάτω αυτής της ηλικίας. Για παιδιά 7 έως 10 ετών, η σύσταση είναι κατανάλωση το πολύ μιας γρανίτας ημερησίως, όχι πάνω από 350 ml. Η αναθεωρημένη προειδοποίηση του FSA βασίστηκε σε νέα εκτίμηση κινδύνου που λαμβάνει υπόψη τη μεταβλητότητα σωματικού βάρους και μεταφράζει τον κίνδυνο σε ηλικιακά κριτήρια πιο κατανοητά για τους γονείς.

Το θεμελιώδες ρυθμιστικό πρόβλημα που επέτρεψε όλα αυτά τα περιστατικά να συμβούν είναι ότι η γλυκερίνη χρησιμοποιούνταν σε ποτά χωρίς κανένα καθορισμένο ανώτατο όριο, βάσει της αρχής «quantum satis», δηλαδή ό,τι κρίνεται αναγκαίο για τεχνολογικούς σκοπούς. Αυτό άφηνε παρασκευαστές ελεύθερους να χρησιμοποιούν ποσότητες που, στις περιπτώσεις που εντοπίστηκαν, ξεπέρασαν τα ασφαλή επίπεδα κατά εκατοντάδες φορές. Τον Μάιο 2026, η EFSA έθεσε για πρώτη φορά Οξεία Δόση Αναφοράς.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε από την EFSA, δηλαδή την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων, να εξετάσει πόσο ασφαλής είναι η κατανάλωση γλυκερόλης (E422) σε ροφήματα όπως τα slush ice drinks και τα αποαλκοολωμένα κρασιά. Η EFSA μελέτησε πόση γλυκερόλη μπορεί να καταναλώσει κάποιος σε μία μόνο φορά και κατέληξε ότι πάνω από ένα συγκεκριμένο όριο μπορεί να εμφανιστούν ανεπιθύμητες επιδράσεις στον οργανισμό. Για αυτό όρισε ως ασφαλές ανώτατο όριο τα 125 mg γλυκερόλης ανά κιλό σωματικού βάρους σε μία κατανάλωση.

Σύμφωνα με την αξιολόγηση, η κατανάλωση ενός slush ice drink 250 mL από παιδιά ή 500 mL από μεγαλύτερους καταναλωτές μπορεί να ξεπεράσει αυτό το όριο ασφαλείας. Το ίδιο συμπέρασμα προέκυψε και για τα αποαλκοολωμένα κρασιά όταν περιέχουν υψηλά επίπεδα γλυκερόλης. Η EFSA υπολόγισε επίσης ποια είναι η μέγιστη ποσότητα τέτοιων ποτών που μπορεί να καταναλωθεί χωρίς να υπάρχει υπέρβαση του ασφαλούς ορίου, καθώς και ποια θα πρέπει να είναι τα ανώτατα επίπεδα γλυκερόλης στα ποτά. Τελικά, η EFSA πρότεινε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει την επιβολή συγκεκριμένων ανώτατων ορίων για τη χρήση γλυκερόλης (E422) σε ποτά. Αν η σύσταση γίνει νόμος, θα κλείσει ένα ρυθμιστικό κενό που υπήρχε για δεκαετίες.