Όταν ο Ντόναλντ Τραμπ τερμάτισε αιφνιδιαστικά το «Project Freedom»,
το σχέδιο για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, μόλις μία ημέρα μετά την ανακοίνωσή του, δημιούργησε την εντύπωση ότι είχε προκύψει μια ευκαιρία για ειρηνευτική συμφωνία που δεν μπορούσε να χαθεί, αναφέρει ο Τζούλιαν Μπόργκερ στην ανάλυσή του για τον Guardian.Ωστόσο, προς έκπληξη κανενός από όσους παρακολουθούν τις πρόσφατες γεωπολιτικές κινήσεις των ΗΠΑ, η εικόνα που παρουσίασε ο Τραμπ έκρυβε μεγάλο μέρος της πραγματικότητας.
Αποδείχθηκε ότι ο Τραμπ ανέστειλε το «Project Freedom», την επιχείρηση που περιλάμβανε αεροπορική κάλυψη εμπορικών πλοίων που θα διέσχιζαν τα Στενά του Ορμούζ.
«Η Επιχείρηση Trust Me Bro απέτυχε»
Δεν υπήρξε καμία διπλωματική πρόοδος, ούτε κάποια «πλήρης και οριστική συμφωνία», όπως την περιέγραψε ο Τραμπ, πίσω από την απότομη αλλαγή πολιτικής. Αντιθέτως, επρόκειτο απλώς για αποτυχία της ίδιας της πολιτικής.
Ο πρόεδρος της ιρανικής Βουλής και επικεφαλής διαπραγματευτής, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, σχολίασε σκωπτικά στο X:
«Η Επιχείρηση “Trust Me Bro” απέτυχε
Τα 14 σημεία των ΗΠΑ και οι όροι της Τεχεράνης
Το αμερικανικό σχέδιο που εξετάζει η Τεχεράνη περιλαμβάνει 14 σημεία, πιθανότατα ως «απάντηση» στο επίσης 14 σημείων σχέδιο που είχε καταθέσει το Ιράν στα τέλη της προηγούμενης εβδομάδας και το οποίο απέρριψε ο Τραμπ.
Το αμερικανικό κείμενο ουσιαστικά επαναλαμβάνει τις πάγιες θέσεις της Ουάσιγκτον και προτείνει μια πιο μόνιμη λήξη του πολέμου από την εύθραυστη κατάπαυση πυρός που ισχύει σήμερα, καθώς και μια περίοδο διαπραγματεύσεων 30 ημερών για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και την αναζήτηση συμβιβασμών γύρω από το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, τις αμερικανικές κυρώσεις και τα δεσμευμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία.
Παρότι επισήμως η ιρανική θέση είναι ότι η αμερικανική πρόταση εξετάζεται, ανώτερος κοινοβουλευτικός αξιωματούχος τη χαρακτήρισε «λίστα επιθυμιών» των ΗΠΑ.
Από την πλευρά του, το Ιράν απαιτεί άρση του αμερικανικού αποκλεισμού πριν από την επανέναρξη συνομιλιών, καθώς και την αποδέσμευση μέρους των παγωμένων περιουσιακών του στοιχείων, ώστε να υπάρξει άμεση οικονομική ανάσα για την κατεστραμμένη οικονομία της χώρας.
Τα «παγωμένα» 100 δισ. δολάρια και ο φόβος του πολιτικού κόστους
Τα περίπου 100 δισ. δολάρια ιρανικών περιουσιακών στοιχείων που παραμένουν δεσμευμένα διεθνώς λόγω κυρώσεων αναμένεται να αποτελέσουν βασικό σημείο οποιασδήποτε συμφωνίας.
Ωστόσο, ο Τραμπ έχει εμφανιστεί επιφυλακτικός απέναντι στην αποδέσμευσή τους. Ο ίδιος και άλλοι Ρεπουμπλικανοί –«γεράκια»– έχτισαν την πολιτική τους καριέρα καταγγέλλοντας τις «παλέτες με μετρητά» που είχαν δοθεί στο Ιράν από την κυβέρνηση Ομπάμα στο πλαίσιο της πυρηνικής συμφωνίας του 2015, της γνωστής JCPOA.
Για τον λόγο αυτό φοβούνται το πολιτικό κόστος μιας παρόμοιας κίνησης.
Ο Τραμπ επιμένει ότι «δεν υπήρξε ποτέ προθεσμία» για την απάντηση της Τεχεράνης, ενώ μια περίοδος ηρεμίας φαίνεται να τον εξυπηρετεί προς το παρόν, καθώς σε μία εβδομάδα αναμένεται να ταξιδέψει στην Κίνα για συνάντηση με τον Σι Τζινπίνγκ και δεν θέλει να βρίσκεται σε πόλεμο κατά τη διάρκεια της επίσκεψης.
Η δυσπιστία της Τεχεράνης απέναντι στην αμερικανική ομάδα
Από την πλευρά του, το Ιράν δεν θέλει να εμφανιστεί ότι απορρίπτει αμέσως την αμερικανική πρόταση ειρήνης, αλλά επιδιώκει να διαμορφώσει τους όρους επανέναρξης των συνομιλιών αντί να αποδεχθεί απλώς το πλαίσιο που επιβάλλει ο Τραμπ.
Η Τεχεράνη έχει ελάχιστη εμπιστοσύνη στην αμερικανική διαπραγματευτική ομάδα, στην οποία συμμετέχουν ο γαμπρός του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, και ο φίλος και ειδικός απεσταλμένος του, Στιβ Γουίτκοφ, αμφότεροι επιχειρηματίες ακινήτων με περιορισμένη εμπειρία στις πυρηνικές διαπραγματεύσεις και στο ιστορικό τους υπόβαθρο.
Τόσο ο Κούσνερ όσο και ο Γουίτκοφ διαθέτουν σημαντικά επιχειρηματικά συμφέροντα στη Μέση Ανατολή και δεσμούς με το Ισραήλ, με την Τεχεράνη να τους παρουσιάζει ως φιλοϊσραηλινούς προβοκάτορες.
Η ιρανική καχυποψία ενισχύθηκε περαιτέρω από την προσθήκη τις τελευταίες ημέρες στην αμερικανική ομάδα του Νικ Στιούαρτ, αναλυτή από το Foundation for the Defense of Democracies, οργανισμό που ιδρύθηκε ως φιλοϊσραηλινό λόμπι και είχε πραγματοποιήσει έντονη εκστρατεία κατά της συμφωνίας JCPOA του 2015.
«Ένα πιο σκληροπυρηνικό και πιο επικίνδυνο Ιράν»
Το ιρανικό καθεστώς που τελικά θα καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων είναι αισθητά πιο σκληροπυρηνικό και σαφώς πιο καχύποπτο σε σχέση με εκείνο που είχε συμφωνήσει στη συμφωνία πριν από 11 χρόνια.
Οι σημερινοί διαπραγματευτές είναι, άλλωστε, επιζώντες της αιφνιδιαστικής αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης της 28ης Φεβρουαρίου, η οποία εξαπολύθηκε εν μέσω προηγούμενου γύρου συνομιλιών.
«Στην περίπτωση του Ιράν, η εξωτερική πίεση δεν διέσπασε το σύστημα· ενίσχυσε τη θέση των πιο σκληροπυρηνικών μορφών του», έγραψε ο Ντάνι Σιτρινόβιτς, πρώην επικεφαλής του γραφείου για το Ιράν στις ισραηλινές στρατιωτικές υπηρεσίες πληροφοριών και νυν ερευνητής στο Institute for National Security Studies, στο Foreign Affairs.
«Το αποτέλεσμα είναι ένα Ιράν λιγότερο προβλέψιμο, λιγότερο συγκρατημένο και πιθανότατα πιο επικίνδυνο».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου