Παντρεύονται στα 12, γίνονται γονείς πριν τα 15 – Η σκληρή πραγματικότητα των Κοινοτήτων Ρομά στην Ελλάδα, σύμφωνα με έρευνα

Μια νέα έρευνα του Ινστιτούτου Prolepsis αποκαλύπτει τους σοβαρούς

κινδύνους για την υγεία, την εκπαίδευση και την ψυχική ευημερία των παιδιών Ρομά, ενώ επισημαίνει την ανάγκη για στοχευμένες πολιτικές και ενεργή συμμετοχή των κοινοτήτων.

Σοκαριστικά είναι τα δεδομένα για την πραγματικότητα που βιώνουν παιδιά και έφηβοι στις κοινότητες Ρομά στην Ελλάδα, σύμφωνα με έρευνα του Ινστιτούτου Prolepsis στο πλαίσιο του έργου Roma Child VOICE. Η έρευνα αποκάλυψε ότι η ηλικία γάμου στις κοινότητες αυτές για τις γυναίκες κυμαινόταν από 12 έως 27 έτη και για τους άνδρες από 12 έως 28 έτη, ενώ η ηλικία για την απόκτηση του πρώτου παιδιού ξεκινούσε από τα 13 έτη για τις γυναίκες και από τα 14 για τους άνδρες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι συμφωνίες για γάμο γίνονται ήδη από τα 10 έτη. Παρά τις ακραίες αυτές πρακτικές, η πλειονότητα των συμμετεχόντων θεωρεί ως «ιδανική» ηλικία γάμου τα 18 έως 24 έτη, υπογραμμίζοντας την αυξανόμενη συνειδητοποίηση των κινδύνων. Ένας συμμετέχων από τον Ασπρόπυργο σημείωσε χαρακτηριστικά: «Δεν θέλω τα παιδιά μου να παντρευτούν τόσο νωρίς όπως εγώ. Τα παιδιά δεν πρέπει να γεννάνε παιδιά.»

 Η εφηβική εγκυμοσύνη συνδέεται με σοβαρούς κινδύνους για την υγεία των νεαρών μητέρων, όπως προεκλαμψία, πρόωρος τοκετός, αιμορραγίες και λοιμώξεις, ενώ καταγράφονται υψηλά ποσοστά κατάθλιψης, άγχους και συναισθηματικής απομόνωσης. Παράλληλα, η πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας στους οικισμούς παραμένει σχεδόν ανύπαρκτη, ενώ τα βρέφη πλήττονται επίσης και ο κοινωνικός αποκλεισμός διαιωνίζει τον κύκλο φτώχειας από γενιά σε γενιά.

Την Τρίτη 3 Μαρτίου 2026, περισσότερα από 300 άτομα – εκπρόσωποι θεσμικών φορέων, επαγγελματίες, διαμεσολαβητές Ρομά και μέλη των κοινοτήτων – συμμετείχαν διαδικτυακά στην ημερίδα παρουσίασης των αποτελεσμάτων, που πραγματοποιήθηκε στο Europa Experience Athens.

Στην ημερίδα υπογραμμίστηκε ότι η αντιμετώπιση αυτού του φαινομένου απαιτεί ολοκληρωμένες πολιτικές και ενεργή συμμετοχή των κοινοτήτων. Η ενίσχυση της σχολικής φοίτησης, η ενημέρωση για τη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία, η ενδυνάμωση των Κέντρων Κοινότητας και η βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης είναι μερικά από τα βασικά μέτρα που προτείνει το Ινστιτούτο Prolepsis. Ο Επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης, Michael O’Flaherty, τόνισε ότι «οι φορείς αλλαγής στις κοινότητες των Ρομά είναι κυρίως κορίτσια και γυναίκες. Η συνεργασία και η ενδυνάμωσή τους μπορεί να έχει πραγματικά μετασχηματιστικό αποτέλεσμα.»

Οι εκπρόσωποι της Πολιτείας και οι διαμεσολαβητές τόνισαν ότι η ουσιαστική ένταξη των παιδιών Ρομά στη σχολική εκπαίδευση και η καταπολέμηση των στερεοτύπων αποτελούν βασικά εργαλεία για την αναχαίτιση των πρώιμων γάμων και της διαγενεακής φτώχειας. Όπως σημείωσε ο κ. Γιώργος Σταμάτης, Βουλευτής Επικρατείας της ΝΔ: «Κάθε παιδί, ανεξαρτήτως καταγωγής, δικαιούται ίση πρόσβαση στην εκπαίδευση, στην κοινωνική προστασία και σε ίσες ευκαιρίες για πρόοδο και προσωπική εξέλιξη. Αυτά είναι δικαιώματα αναφαίρετα και αδιαπραγμάτευτα.»

Με την ολοκλήρωση του έργου, οι αναλυτικές συστάσεις του Ινστιτούτου Prolepsis θα προωθηθούν στις υπηρεσίες των αρμόδιων Υπουργείων και σε εμπλεκόμενους φορείς, με στόχο την προστασία των παιδιών και την ενδυνάμωση των κοριτσιών και των γυναικών στις κοινότητες Ρομά, ώστε η παιδική ηλικία να παραμείνει όντως παιδική.

*Το έργο Roma Child VOICE υλοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος PREVENT, με φορέα
υλοποίησης το Ινστιτούτο Prolepsis και εταίρο την Ένωση Ελλήνων Ρομά Διαμεσολαβητών και
Συνεργατών τους. Το έργο “Preventing gender-based violence and violence against children”
(PREVENT) έχει ως στόχο την πρόληψη και καταπολέμηση της έμφυλης βίας και της βίας κατά
των παιδιών, μέσω της στήριξης οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών (ΟΚοιΠ) στην Ελλάδα
και την Κύπρο που δραστηριοποιούνται σε αυτούς τους τομείς, καθώς και της ενίσχυσης των
γνώσεων, των ικανοτήτων και της βιωσιμότητάς τους. Το PREVENT συγχρηματοδοτείται από την
Ευρωπαϊκή ‘Ένωση μέσω του προγράμματος Citizens, Equality, Rights and Values (CERV), το
Ίδρυμα Μποδοσάκη και το Κέντρο Στήριξης ΜΚΟ με συνολικό ποσό επιχορήγησης €2,3 εκ.
Συντονιστής του PREVENT είναι το Ίδρυμα Μποδοσάκη (Ελλάδα), σε σύμπραξη με το Κέντρο
Στήριξης ΜΚΟ (Κύπρος).

Με τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι απόψεις και οι γνώμες που διατυπώνονται εκφράζουν
αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών και δεν αντιπροσωπεύουν κατ’ ανάγκη τις απόψεις της
Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Ιδρύματος Μποδοσάκη ή του Κέντρου Στήριξης ΜΚΟ. Η
Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Ίδρυμα Μποδοσάκη και το Κέντρο Στήριξης ΜΚΟ δεν μπορούν
να θεωρηθούν υπεύθυνοι για τις εκφραζόμενες απόψεις